Wat heeft Sandra nodig? (2)

Wat heeft Sandra nodig? Ik geef de antwoorden in telegramstijl:

  1. Hulpvraag: ben jij te vertrouwen of moet ik jou wantrouwen?
  2. Afstand en nabijheid: nabijheid op afstand, afstand helpen overbruggen door ‘trucjes’, bezigheden (bijv. ‘help je me even met de stoel te tillen?’, samen naar muziek luisteren, in de keuken naast elkaar bezig zijn), lichaamscontact (stevig een hand om de schouder leggen, niet bestraffend vasthouden) of containment (ik begrijp dat je boos bent, ik voel aan wat je emoties zijn, ik ben er om jou gerust te stellen).
  3. Structuur en grenzen: ‘in mijn wereld is het een chaos, daarom heb ik jou als gids nodig. En omdat het een chaos is, zie ik tegen iedere nieuwe stap op. Daarom heb ik ondersteuning nodig bij overgangen. Als je zegt dat ik moet douchen krijg ik dat niet voor elkaar’. Antwoord van de begeleider: ‘ik help jou een handje, want ik weet dat het moeilijk voor jou is om onder de douche te gaan’.
  • Daarnaast moet je als begeleider te volgen zijn, te herkennen, te voorspellen, zodat je een stabiel houvast bent: Sandra vertrouwt zichzelf niet, maar als begeleider ben je voor haar een baken in de woelige zee.
  1. Activiteiten: eenvoudig (dus van een lager niveau dan je Sandra inschat, ze kan zichzelf aankleden, maar het kost erg veel energie, het is bijvoorbeeld goed als je haar op gang helpt of haar kleren in de goede volgorde voor haar klaar legt).
  • Terugkerend (daarmee maak je de wereld voorspelbaar): voor iemand die in chaos leeft zijn patronen die zich herhalen goed. Het maken van een puzzel kan een goede activiteit zijn, omdat er structuur in zit.
  • Aandacht voor de relatie, voor het persoonlijke contact, mits je jezelf daarbij veilig voelt (wie ben jij?). Begeleiders die bang zijn voor het gedrag van Sandra of zich in haar nabijheid om een andere reden onveilig voelen moeten meer nadruk leggen op de activiteiten (‘in de activiteit’, Heijkoop). 
  1. Communicatie: in het hier en nu (‘waar zijn we nu mee bezig?’), altijd een paar stappen lager en eenvoudiger dan je denkt dat Sandra begrijpt. Een andere vorm zijn de contact-reflecties van Prouty. Je verwoordt wat je ziet en hoort: “Sandra loopt door de kamer, Liz is bij  Sandra”. Dit klinkt kinderachtig, maar het kan op dit niveau ook rustgevend werken. De intonatie in de stem is essentieel, want daar is Sandra heel gevoelig voor. Een harde stem valt samen met boosheid, een angstige stem betekent dat je voor Sandra geen baken in de woelige zee meer bent.
  2. Houding: de term ‘emotioneel neutraal’ roept veel vragen op, maar het is belangrijk om emotioneel niet dichtbij te komen. Hierbij speelt de theorie over de lage Expressed Emotion een belangrijke rol. Ik ben er voor jou, maar wat jij er mee doet, dat zien we wel. De vraag die Sandra stelt is of je betrouwbaar bent. Dat ben je niet als je een dosis emoties en verwachtingen over haar uitstort: “pas als je weer rustig bent heb ik mijn werk goed gedaan en heb jij aan mijn verwachtingen voldaan” (dat is de loden last van een emotionele hypotheek).

Kernwoorden zijn daarnaast ook:

– rustig handelen (een laag, doelbewust tempo hanteren; hoe sneller Sandra handelt, des te langzamer moet jij als begeleider handelen)

-begrenzen (dit kan wel, dat doen we niet) en

– beveiligen (omstandigheden die een risico inhouden zo mogelijk weghalen, zonder hier teveel nadruk op te leggen, bijvoorbeeld een schaar, glas enz).

Misschien klinkt het allemaal als vaagtaal. Dat is het ook voor een deel. Uiteraard moet iedereen zich dit soort stappen ook nog eigen maken. Daarbij is het erg belangrijk dat je weet wie je zelf als begeleider bent (je eigen kwetsbaarheid) en dat je sensitief (=gevoelig) en responsief (= weten wat je moet doen) bent voor de dingen die Sandra nodig heeft.

Het achterliggende model van dit advies werd ontleend aan Claes, Declerq e.a.: Emotionele ontwikkeling bij mensen met een verstandelijke beperking (Garant, 2012 en 2016)

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

1 thought on “Wat heeft Sandra nodig? (2)”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s