Geen treinen

Dinsdagavond moest ik terugreizen vanuit Harlingen naar Delft. Maar er zouden geen treinen rijden. Ik heb een reis georganiseerd... Zo dus...

16.28 uur Bus 71 vanuit Harlingen naar Kop Afsluitdijk

16.43 uur Q Liner 350 naar Den Oever

17.16 uur Connexxion 135 naar Hoorn

18.00 uur EBS 314 naar Amsterdam Centraal

18.55 uur Metro 52 naar Amsterdam Zuid

19.11 uur Connexxion R-Net 341 naar Schiphol

20.00 uur Flixbus naar München via Den Haag Centraal

21.25 uur HTM tramlijn 1 naar Delft

21.50 aankomst Delft

De Flixbus (voor 4,99!) scheelde één uur op de totale reistijd. Inmiddels kan ik dat kaartje in de prullenbak gooien; de staking gaat niet door...

NACO

Herinneren jullie je dit type bussen nog? Ze denderden over de vaak nog beklinkerde straten. Alles hobbelde en trilde. 

De stoelen waren van een soort geribbeld kunstleer en als je op wilde staan kon je je vast houden aan de metalen leuning voor je. Om de bus te laten stoppen moest je op een bel drukken en dan ging er bij de chauffeur een belletje. Het was wel spannend of je op de goede halte uitstapte, haltes werden alleen op verzoek omgeroepen.

Foto van het Leyland-NZH vervoermuseum

Bij het instappen kocht je een kaartje met de exacte bestemming. Dat kwam uit een ingenieus apparaat dat door de chauffeur met enkele tik- en draaibewegingen in werking werd gezet en vervolgens een kaartje tevoorschijn toverde dat afgescheurd moest worden.

Bussen van de NACO voor het station van Alkmaar (rond 1955)

In onze vroegere woonplaats Wormer reed er één keer per twee uur zo’n bus vanuit Beverwijk via Wormerveer naar Purmerend. De achterste rij was het meest spannend om te zitten, dan werd je bij hobbels zo ongeveer gelanceerd. De smalle brug in Neck kon de bus onmogelijk in één draai halen, er moest vooruit en achteruit worden gereden om de draai te kunnen maken.

De bussen van de Nederlandsche Auto Car Onderneming (NACO) staan hier opgesteld op het busstation van Alkmaar. De NACO verzorgde een groot deel van het regionale busvervoer boven het Noordzeekanaal. 

Vakantiefoto

Het voorgaande was wel een erg kort verhaaltje. Dus nóg maar een vakantiefoto.
Löschnitztalbahn van Radebeul Ost naar Radeburg

Al om 05.25 vertrok elke dag de eerste stoomtrein vanuit onze vakantiebestemming via Moritzburg naar Radebeul.

En dat het hele jaar door. Geen stoomtram van Hoorn naar Medemblik die acht weken per jaar heen en terug rijdt, ook geen aan toeristen aangepaste tijden, maar gewoon: om werknemers en scholieren vanuit het platteland op te halen.

Dat is pas echt een mooie droom van stoom! Drie keer zijn we met deze stoomtrein meegelift de heuvels bij Radebeul in. 

Scheldende treinreiziger

De man was me al opgevallen toen hij in Helmond de coupé binnen kwam vallen. Het was meer vallen dan lopen geweest.

In Eindhoven moest ik overstappen. Voor mijn fiets stond een barrel van een Giant. Dat is ook een fiets. Omdat ik mijn tassen nog aan de fiets moest bevestigen zette ik de Giant even netjes opzij.

Toen kwam de man de trap af denderen. Het was overigens weer meer vallen. Of ik met mijn poten van zijn fiets af wilde blijven.

Ik zei dat ik over moest stappen en dat ik mijn fietstassen anders niet aan de fiets kon hangen. Daar had de man niets mee te maken. Ik had toestemming moeten vragen om aan zijn fiets te zitten. Tegen beter weten in vroeg ik nog hoe ik kon weten dat het zijn fiets was. “Dat zie je toch? Ben je blind of zo, kale? Is het niet tijd dat je in je graf gaat liggen?”

Er volgden nog een aantal knetterende scheldwoorden en de man vervolgde zijn toespraak. “Met je vieze …poten van mijn fiets afblijven, ja, …., …., …., vieze kale! Wie denk je wel dat je bent? Denk je dat je hier alles kunt maken? Denk je dat je beter bent dan mij?”

De man zette zijn fiets recht voor de uitgang. Helaas met het voorwiel de verkeerde kant uit. Dus de deur ging aan die kant niet open. Hij eiste van een andere reiziger dat die op het knopje drukte. Dat deed die man niet, want de deuren aan de andere kant gingen open.

Dat was aanleiding voor een nieuwe scheldkannonade. “Zie je wel. Allemaal jouw schuld. Dat heb jij veroorzaakt met je stomme …gedrag!…. die je bent!”

Moet je nagaan wat voor invloed ik heb. Zelfs het spoor van de trein wordt speciaal door mij gewijzigd. Om deze man te pesten, natuurlijk.

De man zwaaide zijn fiets om en raakte ondertussen een andere reiziger. Daarna denderde hij met fiets en al het perron op. Met een typisch loopje van iemand die aan middelen verslaafd is liep hij naar de lift. Die bleek defect. Kun je nagaan wat voor invloed ik heb!

Ook al moest ik van perron wisselen, voor deze keer vond ik het helemaal niet erg dat de lift stuk was. Maar ik bleef voor de zekerheid wel even een beetje uit de buurt van de man...

Duitse spoorwegen

Voor het eerst sinds acht maanden was ik weer eens in Duitsland. Samen met mijn Batavus Dinsdag.

Ik dacht dat in Duitsland de corona-maatregelen waren afgeschaft. Dat was niet het geval. Zo bleek in de trein dat je een MFP-mondmasker moest dragen. Dus niet mijn eigen zelfgemaakte mondmasker.

De regionale trein van National Express van Aken naar Hamm

Talrijke Nederlanders wisten dit niet en wilden op 5 mei in verzet komen tegen de Duitsers. Maar ze moesten wel zwichten, anders mochten ze de trein verlaten en op het perron hun zonden gaan overdenken. Maar dat was ook niet toegestaan, op het perron moet je ook een mondmasker dragen.

In Duitsland zijn binnenkort verkiezingen. De partij Volt doet ook mee en wil spoorwegen naar Zwitsers model. Geen wonder, in 20 jaar tijds zijn de Duitse spoorwegen achteruitgekacheld van één van de meest punctuele vervoerders van Europa naar één van de slechtste aanbieders. Op de borden zie je meer vertraagde treinen dan treinen die op tijd rijden. Gisteren zag ik dat meer dan drie kwart te laat was.

De eerste twee treinen hebben meer dan een uur vertraging

Anders dan in Nederland rijden ook de concurrenten van de Deutsche Bahn op het hoofdnet. Alleen al in Nordrheinland Westfalen zijn er bijna twintig aanbieders. Het is dus een verrassing welke vervoeder je hebt. Maar van alle vervoerders vallen vooral de vertragingen van DB op. Op de foto zie je een digitaal bord: geen enkele trein reed op tijd.

Gisteravond moest ik terug naar Delft. Gelukkig keek ik op tijd op de app. En ziedaar: men had besloten om de treindienst naar Venlo te beperken. De uurdienst werd beperkt tot het laten rijden van twee treinen in de avond. Had ik dat niet gezien, dan had ik alleen nog maar de laatste trein kunnen nemen en dan was ik niet verder gekomen dan Eindhoven. En Eindhoven is geen prettige stad om ’s nachts rond te dwalen.

De reden voor de beperking is waarschijnlijk het goederenvervoer. Net zoals in de USA wordt dat belangrijker en neemt het ook veel railcapaciteit in. Omdat men in Duitsland niets heeft gedaan aan de aansluiting op de Betuwelijn rijden veel goedentreinen noodgedwongen via Venlo. Dat gaat ten koste van het personenvervoer. 

OV-conversatie

In het OV kun je voorspelbare conversaties opvangen. Vooral buiten de spits, als de reizigers minder op hun telefoon zitten te kijken en meer om een praatje verlegen zijn. 

Zoals gesprekken over de gezondheid. “Och, ik mag niet mopperen. De ene keer wat beter, de andere keer wat minder. Maar mag niet klagen. Dat doe ik dan ook niet. Je moet maar zo denken: de ouderdom komt met gebreken. Pijntje hier, pijntje daar. Och ja, elk mens mankeert wel eens wat. Zo is het leven nu eenmaal.

Het weer is ook vaak favoriet. Wat een weertje, vandaag! Zo schijnt de zon, zo komt het weer met bakken naar beneden. Je weet ook nooit waar je aan toe bent. Neem je je paraplu mee, blijft het droog. Denk je, nou kan het wel even, regen je kletsnat. Dat hadden we vroeger niet. Dan wist je veel beter waar je aan toe was. Tegenwoordig doen ze maar wat. Vroeger keek je in de lucht en dan wist je hoe laat het was. Maar door al die computers weten we het niet meer. En die Buienradar, daar klopt ook helemaal niks van. Mijn dochter had hem op mijn telefoon gezet. Ik denk dat ik hem er maar weer af laat halen. Vanmorgen heb ik er nog op gekeken. Ik denk, ik kan nu mooi droog naar de halte. Ik was halverwege, en wat denk je? Een hele lading zure appels. Ik ben maar gauw onder een afdakje gaan staan. Tram gemist. Maar ik heb de tijd. Maar ja, met dat weer moeten we leren leven. Iets met de opwarming van de aarde, zeggen ze. Nou, ik moet het nog zien. Bar koud vandaag.

Station Erps Kwerps

Dan nog de conversatie tussen een ouder echtpaar. (a) We staan stil. (b) Ja, we staan stil. (a) Misschien moeten we op een andere trein wachten. (b) Ja, misschien staan we daarom wel stil. (a) Kijk, daar komt een trein voorbij. (b) Volgens mij was het een sneltrein. (a) Ja, dat was een sneltrein, daarom moesten we hier wachten. (b) Nou, dan zullen we ons zo wel weer verder laten gaan. (a) Ja, als-t-ie voorbij is kunnen we weer verder. (b) Kijk, daar gaan we alweer. (a) Ja, daar gaan we alweer.

Die laatste vorm wordt door acteur en columnist Justus van Oel het Erps-Kwerps gesprek genoemd. Erps-Kwerps is een dorp bij Brussel. De naam riep kennelijk deze associatie bij Van Oel op. Sinds ik die omschrijving heb gelezen valt dat type gesprekken me vaker op. Soms doe ik er zelf aan mee. Ik ben dan ook de helft van de ouder echtpaar.

Tien-minuten-trein?

De NS rijdt op woensdag volgens het tien-minuten-principe op 'onze' spoorlijn. Maar is dat waar? 
Om de tien minuten?

Nee, het is nog mooier! Het is om de vijf minuten.

En dat terwijl het derde en vierde spoor nog in aanleg zijn.

Twaalf treinen per uur richting Den Haag en twaalf treinen per uur richting Rotterdam. En wie niet met de trein wil kan ook nog elke tien minuten met de tram (Den Haag) en elk kwartier met de bus (Rotterdam).

Maar aan die tien-minuten-dienstregeling had ik vandaag helemaal niets. Er reed namelijk geen enkele trein...

Na de treinspits

Vanmorgen moest ik om half tien met de trein mee. Volgens de treinplanner zou het redelijk rustig zijn in de trein.
Na de spits is het ook weer druk in de trein

Dat klopte niet. Ziehier een ‘wazige’ foto van het perron in Delft om half tien. Dat ‘wazig’ is niet zo erg: het voorkomt herkenbaarheid. Voor je het weet heb je een rechtszaak aan je broekrok.

Ruim 1½ jaar had ik een groot deel van de coupé voor mezelf. Alleen in de weekends niet. Dan was het een stuk drukker.

Nu de scholen weer zijn begonnen en de lessen grotendeels weer ‘live’ zijn merk je dat in de drukte in het OV. En in en rond Delft (met 30.000 studenten) merk je dat zéker. Ook zes treinen in beide richtingen vangen dat niet allemaal op.

De oude tijden gaan dus herleven. Het is nog niet zo druk als voor maart 2020 in de trein, maar het begint erop te lijken. In elk geval is het weer zoeken naar een plekje. 

California Zephyr

Vandaag plopte er op You Tube een film op over een reis met de California Zephyr: de trein die de verbinding onderhoudt tussen Chicago en San Francisco.

De California Zephyr is een roemruchte trein, bijna net zo beroemt als de Oriënt Expres in Europa. Alleen is er geen boek verschenen over de moord in de California Zephyr.

Nergens in de westerse wereld is de teloorgang van de spoorwegen zó snel gegaan als in de USA. Veel treinverbindingen werden binnen 30 jaar opgeheven. in de USA heeft het vliegtuig de verbinding op de lange afstand bijna helemaal overgenomen.

Halte onderweg in de staat Washington (het noordwesten van de USA)

Ook de California Zephyr dreigde te bezwijken, maar hij bestaat nog, als onderdeel van Amtrak, het landelijke spoorwegnet. Je maakt tijdens een reis van 4000 kilometer kennis met tal van landschappen. Vooral het contrast tussen de weidse prairie van Iowa en het ruige berglandschap van de Rocky Mountains is erg groot. Maar je reist ook door de woestijn van Nevada en de de afgelopen jaren deels uitgedroogde wijngaarden en sinaasappel-boerderijen van Californië.

Verdroogd grasland en gekartelde bergen

In 2004 en 2006 combineerden we een bezoek aan Tineke’s zus met een reis per trein dwars door de USA. De documentaire op You Tube riep herinneringen op aan deze reizen. De vier treinen die we namen kwamen allemaal met vele uren vertraging aan, o.a. vanwege slecht spooronderhoud (gebroken rails en dergelijke). Maar in zo’n wonderlijke wereld vonden we vertraging niet eens zo vervelend.

We reisden in de Sleeper, een coupé die ’s nachts werd omgebouwd tot slaapruimte. Boven de Sleeper was het panoramarijtuig met zicht aan alle kanten en luidruchtig converserende Amerikanen. Een Stiltecoupé was ook wel aantrekkelijk geweest, maar volgens mij doen ze daar niet aan in de USA.

Ik heb in de USA ook een fiets gehuurd. Daar zat geen slot op. Ik kon er wel een geweer bij huren. Dat leek me niet nodig. 

Dopsleutel

In de tijd dat het leven nog eenvoudig was had ik op mijn werk een zogenaamde dopsleutel die deuren opende die voor anderen gesloten bleven. Die anderen waren de bewoners. De meeste personeelsleden hadden zo'n sleutel.

Het voordeel van de dopsleutel was dat hij ook paste op de deuren van de treinen. Op die manier heb ik wel eens iemand uit de trein laten stappen die op het eindpunt Den Helder in een diepe slaap was verzonken en vergeten was uit te stappen. De deuren van de trein zaten inmiddels op slot.

In die tijd probeerde NS uit alle macht fietsers te weren uit de treinen. Wilde je toch je fiets meenemen, dan moest je je melden bij de conducteur die meestal chagrijnig werd dat er weer een fietser de gevestigde orde kwam verstoren. De fiets werd dan opgesloten in de speciale afdeling waar ook kranten, spoedpakketjes en medische organen werden opgeborgen.

Omdat het gehijs met tassen en het uitladen van de fiets een hele klus was liep ik bij de nadering van station Apeldoorn alvast naar het compartiment waar mijn fiets stond. Helaas zat de deur op slot en de conducteur was er niet. Dus opende ik het compartiment met mijn dopsleutel. Ik laadde de tassen op de fiets en was helemaal klaar voor de reguliere uitzetting zonder NS enige vertraging te bezorgen. Ik had immers het beste met de NS voor.

Op dat moment kwam de conducteur binnen. Hij brieste verontwaardigd: ‘Hoe komt u hier?’ Ik zei: ‘Door de deur’. Hij zei: ‘was die deur open dan?’ Ik zei: ‘Ik kon gewoon naar binnen.’ Dat geloofde hij niet, maar het was wel zo. Ik kon gewoon naar binnen. Weliswaar met een sleutel, maar het was niet onwaar.

Dit kon dus niet zomaar volgens de conducteur. Ik moest uitstappen, maar er was wel nader onderzoek nodig door de plaatselijke stationschef van het station Apeldoorn. Het gevolg was ook dat de trein een paar minuten te laat weer vertrok. Ik had mijn best gedaan, maar als NS-medewerkers vervolgens problemen gaan maken, dan kan ik daar natuurlijk niets aan doen. Over de dopsleutel heb ik niets gezegd.

Inmiddels kan ik de sleutel bijna nergens meer bij NS gebruiken. Maar wél in Belgische treinen om bij de fietsenafdeling te komen. Daar hebben ze nog steeds hetzelfde inlaadsysteem als in de jaren '70 in Nederland. Dus die sleutel bewaar ik nog even voor toekomstige coronabestendige fietsreizen door België.