Natte voeten

De mensen vragen mij wel eens: "Henk, krijg jij wel eens natte voeten?" Dat zal ik jullie zeggen. In mijn hoedanigheid als dagelijks fietser zijn natte voeten mij niet bespaard gebleven.

De meest natte voeten ontwikkelde ik tijdens een fietstocht langs de Ruhr in Duitsland. Het was in de voorgaande nacht noodweer geweest. Vooral in Sauerland, waar de Ruhr ontspringt, was het water met bakken naar beneden gekomen.

Hoewel er waarschuwingshekken waren aangebracht langs de Ruhr fietsroute besloot ik gewoon mijn route te volgen. Als peuter heb ik de watersnood overleefd, dus wat stelt zo’n beetje water in Duitsland dan voor?

De route leek droog, maar een eind verder werd het fietsen toch waterfietsen. Ongeveer een kilometer lang bleven mijn trappers boven het peil van het water en hield ik mijn voeten droog, mits ik maar niet te snel fietste (want dan spetterde het teveel).

Maar opeens ging het fietspad naar beneden danwel steeg het water tot boven mijn kettingkast. Ik had natuurlijk door kunnen trappen (al werd dat wel zwaar), maar ik wist niet of het water nóg dieper zou worden. Bovendien kwam het water tegen de onderkant van mijn fietstassen aan. Dus toen ben ik toch maar afgestapt.

Het water kwam tot halverwege mijn knieën. De hele reis vanuit Hattingen an der Ruhr naar Den Helder had ik nodig om mijn schoenen een beetje droger te laten worden.
Advertenties

De X is van Xanten

En toen viel er echt niet aan te ontkomen. De Q was beschikbaar in Nederland. Maar de X komt niet voor aan het begin van een Nederlandse plaatsnaam. Dus moet ik uitwijken naar Nordrheinland Westfalen.

Xanten is een zeer oude plaats. De Romeinen bouwden hier een grote stad: Colonia Ulpia Traiana. De plaats lag aan een toenmalige loop van de Rijn. De Rijn heeft in de loop der tijd allerlei wandelingen gemaakt. Inmiddels ligt de rivier een aantal kilometer naar het Noorden.

In Xanten bevindt zich een groot archeologisch themapark, gebaseerd op de Romeinse geschiedenis. Daar ben ik nooit in geweest, ik fietste regelmatig dóór Xanten. De stad heeft een historisch centrum met de Xantener Dom.

Op het plein wordt jaarlijks een kerstmarkt gehouden. Die markt heb ik ook wel bezocht, maar de foto’s kon ik niet vinden. Dus leende ik er één van internet. Helaas zonder bronvermelding, want ik weet niet meer waar ik deze foto vandaan haalde.

Je kunt op de kerstmarkt veel Glühwein drinken, maar dat kan ik je niet aanraden als je nog een eind wilt fietsen. Je kunt ook op de trein stappen, maar Duitse treinen rijden weinig en maken vaak veel omwegen. Wil je van hier uit naar Nederland, dan moet je eerst naar het Ruhrgebied treinen (Krefeld).

Xanten heeft een mooie weidse omgeving (de vlakten langs de Rijn) met af en toe een rij heuvels als overblijfselen uit de IJstijd.

Xanten was voor mij regelmatig een tussenstop bij fietstochten vanuit de Achterhoek richting Limburg of vanuit Nijmegen richting Ruhrgebied. Tegenwoordig kom ik er nauwelijks meer: de blik is meer verlegd naar België.

Volle trein

Zaterdag fietste ik van Roermond naar Düsseldorf. Voor de terugweg vigeleerde ik op de trein. Maar ik kwam er niet in...

Ik had al een treinkaartje voor mezelf en voor de fiets gekocht. Treinkaartjes binnen het Ruhrgebied hebben maar een beperkte geldigheid (afhankelijk van de afstand één, twee of vier uur).

De eerste trein zat te vol. Ik besloot de volgende trein af te wachten. Met een uurdienst moet je dan best een tijdje wachten. Dat ben ik in Delft (zes treinen per uur) niet gewend.

Toen kwam de volgende trein. Die zat nóg voller. Bij binnenkomst had de trein tien minuten vertraging, bij vertrek twintig minuten.

Een mevrouw had een wandelwagen met inhoud (een peuter) bij zich. Uiteindelijk lukte het haar om de wandelwagen naar binnen te persen. Maar zij stond nog buiten. Opeens gingen de deuren dicht en waren moeder en kind van elkaar gescheiden.

Moeder rende naar de deur waar de conducteur stond. Ze wist zich naar binnen te wringen. Toen vertrok de trein. Ik vermoed dat de moeder op het volgende station meteen weer is uitgestapt om bij haar kind te komen. Binnendoor lopen was totaal onmogelijk.

Ik besloot om een andere route te nemen. Daar kwam ik ook niet ver mee. Want in Krefeld (overstapstation) bleek dat de volgende trein niet reed vanwege ‘beperkingen in de materieelinzet’. Reizigers werd geadviseerd om de bus te nemen. Maar de fiets mocht weer niet mee in de bus.

Met drie uur vertraging ben ik uiteindelijk toch weer in Nederland gekomen. Mijn treinkaartje was allang niet meer geldig. Maar de conducteur kwam ook niet controleren, want ook voor hem was er geen doorkomen aan.

Het was geen doordeweekse spits, dit gebeurde op zaterdag. De treindienst in Duitsland is dan ongeveer gehalveerd (op sommige lijnen rijdt maar één keer in de twee uur een trein). Het bord in Duisburg maakte melding van vertragingen tot 90 minuten. Er wordt veel gemopperd op NS, maar ze doen het aanzienlijk beter...

The Savage Peace

Al vaker heb ik geschreven over de gruweldaden die etnische Duitsers moesten doorstaan na de Tweede Wereldoorlog. Onlangs zond Canvas een documentaire uit over het jaar 1945 aan de Duitse oostgrens. De film heet: "The Savage Peace" (de barbaarse vrede).

De maker Peter Molloy noemt de verdrijving van 12 miljoen Duitsers de grootste etnische zuivering in de geschiedenis. Ik weet niet of dat waar is, want we weten gewoon niet hoeveel zuiveringen er in de geschiedenis zijn geweest. Vast staat wel dat de ontberingen die Duitse inwoners in gebieden die nu onder Polen vallen en in het westen van Tsjechië en Hongarije verschrikkelijk zijn geweest. Er wordt zelfs gesproken over gruweldaden door Partisanen die vergelijkbaar waren met die van de nazi’s. Een kampcommandant in een Pools kamp zei letterlijk dat hij het de Duitsers zwaarder wilde maken dan wat de Joden in de kampen hebben ervaren. Maar de represailles golden niet alleen etnische Duitsers, maar ook iedereen die Duits sprak. Al die mensen werden van huis en haar verdreven.

In de documentaire komen vooral kinderen aan het woord die nu hoogbejaard zijn. Sommigen dachten de geschiedenis (deels) uit hun geheugen gewist te hebben, maar wie oud wordt ziet vaak weer de ogenschijnlijk verdrongen beelden uit het verleden terug. Een aantal van deze kinderen trok hongerig en kou lijdend zonder ouders door de winterse bossen; ze werden de wolfskinderen genoemd. Vaak werden ze weggejaagd door de boeren. Een meisje van 10 jaar bleek toen ze gevonden werd nog maar 11 kilo te wegen.

Er is een verschil tussen de misdaden van het naziregime en de wandaden van o.a. de partisanen die tegen de Duitsers vochten. Achter het naziregime zat een destructief politiek systeem. De partisanen werkten veel meer individueel: ze namen wraak op de vroegere bezetter. Slachtoffers werden daders. Die wraak richtte zich op alles en iedereen die Duits was en Duits sprak. Zij hadden nog niets geleerd, want ook zij beseften kennelijk niet dat een bepaalde afkomst of ras iemand niet minderwaardig maakt.

Veel Duitse mannen waren al aan het oostfront gesneuveld of gevangen genomen. Van die wraak werden vooral kinderen en vrouwen de dupe: de honderdduizenden Duitse meisjes en vrouwen werden door de Russische soldaten verkracht. Het schijnt dat deze soldaten van de legerleiding een vrijbrief van drie dagen hadden gekregen om  drie dagen ‘hun gang te gaan’.

Het is een onderbelichte schaduwzijde van de vrede in 1945. Onder het toeziend oog van de geallieerden moesten nu de Duitsers het zwaar ontgelden.

Vakantie 2017

De vakantie van 2017 was nog maar een jaar geleden. Maar ik herinner me er niet zoveel van. Dat komt door mijn psychische conditie. Gelukkig zijn er nog de foto's.

Het werd dit  jaar opnieuw de Elbe. Rechtstreeks vanuit Amsterdam met de trein en dan nog een eindje fietsen. De stad Wittenberge in de deelstaat Brandenburg.

We huurden een appartement direct aan de Elbe. Met net als in voorgaande jaren uitzicht op de weilanden aan de overkant. Alleen was er dit jaar geen veerpont, maar een spoorbrug met een klapperend houten fietspad (vanwege losliggende planken).

Wittenberge telt niet zoveel historische gebouwen: in de DDR-tijd raakte het oude deel van de stad in verval. Alle aandacht ging naar de nieuwe ‘Plattenbau’. De laatste jaren wordt een aantal huizen in het oude deel van de stad niettemin alsnog weer gerestaureerd.

We werden geïntrigeerd door de geschiedenis van de stad Wittenberge. Ooit een geliefd uitgaansoord voor de inwoners van Berlijn die hier vanaf 1850 met de trein naar toe kwamen. In de DDR tijd was de stad tevens bekend vanwege zijn grote naaimachinefabriek (Veritas/Singer) waar 1300 mensen werkten.

Na de val van de Muur was de fabriek binnen twee jaar failliet. Veertig procent van de beroepsbevolking was toen werkloos. Het aantal inwoners van Wittenberge daalde dramatisch: van 33.000 naar 20.000.

Ook dit jaar fietsten we weer door het Biosphärenreservat langs de Elbe en door de Prignitz, het dunst bevolkte deel van Duitsland met een aantal prachtige oude steden. Daarnaast namen we twee keer de trein naar Berlijn (Berlijn is een prima fietsstad) en één maal naar de hoofdstad van de deelstaat Brandenburg. Die stad heet Brandenburg. Dat kan zelfs ik onthouden.

De Prignitz kan ik Nederlandse fietsers zeker aanraden. De afstanden zijn betrekkelijk groot, maar de ruimte geeft lucht aan een geprangd gemoed. En temidden van die ruimte vind je tal van mooie oude kleine steden (de grootste stad telt 13.000 inwoners...).

Vakantie 2016

Het werd opnieuw de Elbe. En opnieuw een huis bij een veerpont. Deze keer 120 kilometer stroomopwaarts van ons verblijf in 2015.

Ons appartement lag in een bijna onbewoond gebied in het Elbe Biosphärenreservat, een enorm natuurgebied dat zich tientallen kilometer langs de oevers van de Elbe uitstrekt. Om boodschappen te doen moesten we de veerpont naar Coswig nemen. Dat is een oude plaats, met een groot  kasteel dat dringend onderhoud nodig heeft.

Ook dit jaar fietsten we weer veel temidden van eindeloze akkers. Soms leek het de prairie van Iowa wel, maar in dit gebied zijn toch meer bomen te vinden. Vanwege de grote afstanden namen we soms de trein. De Deutsche Bahn is goed ingesteld op fietsers die met de trein willen. De fiets mag gratis mee en een dagkaart voor twee personen kostte maar 24 euro.

Op die manier konden we ook nog een aantal historische steden bezoeken, zoals Halle, Leipzig en Lutherstadt Wittenberg. Allemaal zijn ze bezig te herstellen van de schade die is ontstaan in de DDR-tijd (toen er geen geld was voor onderhoud van historische gebouwen).

De pont die we iedere keer namen was een gierpont. Zo’n pont wordt aangedreven door de kracht van het stromende water. Een kwestie van iedere dag opnieuw afstemmen op de waterstand. Eén ochtend ging het mis: toen was de pont niet goed afgesteld en miste de overkant. Uithuilen (terugvaren) en opnieuw beginnen.

Met de pontbaas bouwden we een bijzondere band op. Bij ons afscheid zei hij: "Die Elbe weint." We moesten maar gauw weer terugkomen.

Vakantie 2014

Sleeswijk Holstein in de meest noordelijke deelstaat van Duitsland. De staat is vooral agrarisch georiënteerd. Langs de kust vind je uitgestrekte polders, het binnenland bestaat voornamelijk uit vriendelijke heuvels en akkerbouw, afgewisseld door bossen.

In Glückstadt huurden we een prachtig gerestaureerd huis met zicht op de weilanden en de Elbe. Glückstadt zelf is een historische stad die in de 17e eeuw helemaal planmatig is opgezet. De bedoeling was dat de stad Hamburg voorbij zou streven als havenstad, maar het inwonertal bleef bij zo’n 10.000 bewoners steken.

Vanuit Glückstadt vaart een veer over de hier zeer brede Elbe naar de overkant: de deelstaat Nedersaksen. Dit alles in afwachting van een tunnel die maar niet wil komen.

Sleeswijk Holstein is een uitgestrekte deelstaat, half zo groot als Nederland. De afstanden zijn dan ook aanzienlijk. Bovendien is het land dunbevolkt: dus om ergens te komen moet je een heel eind fietsen. Om die reden namen we dan ook af en toe de trein. Het OV is in Duitsland opmerkelijk goed, de fiets kan bijna altijd mee en de dagkaarten bij de Deutsche Bahn zijn erg goedkoop.

Zo kwamen we in Flensburg terecht (tegen de Deense grens aan), in Kiel en Lübeck aan de Oostzee, we fietsten een dag over het eiland Sylt en we waren meerdere dagen in Hamburg. Het was vaak fris en helder weer, met mooie wolkenluchten en vergezichten.