Ringmussen

In onze kerk komen enkele echte natuurliefhebbers.

Ze hebben kans gezien om van een wat dorre vlakte rond het gebouw een prachtige bloementuin te maken, waar ook de mensen uit de wijk van kunnen genieten.

In het vogelnestkastje dat aan een muur bevestigd is broedden vorig jaar twee koolmezen en dit jaar twee ringmussen.

Dankzij de techniek konden de mensen in de kerk volgen wat er in dat kastje gebeurde. Op veel zondagen werd er even gekeken hoe het stond met het jonge grut.

Inmiddels zijn de jonge ringmussen uitgevlogen. Twee koolmezen zijn ondertussen op zoek naar een woning en gaan daar misschien ook weer broeden.

Geluk is niet maakbaar

“Wat doe je om gelukkig te worden?”

Dat was een vraag die een tijdschrift mij stelde. Ik gaf als antwoord dat dat onmogelijk is. Je kunt jezelf niet gelukkig maken. Geluk is namelijk niet maakbaar. Eén van de redenen waarom mensen ongelukkig zijn is dat ze perse gelukkig willen zijn.

Vasileimos Thermos

Dat wil niet zeggen dat we niet kunnen en mogen streven naar ‘aangename ervaringen’ zoals de Griekse priester en psychiater Vasileimos Thermos dat noemt. Hij beschrijft drie lagen van ‘aangename ervaringen’.

  1. De eerste laag is die van pleasure, van genot. Dat is de laagste laag. Die is zelfs te koop. Bijvoorbeeld in de vorm van genotsmiddelen: snoep, tabak, alcohol, drugs en sex. Dit is ook de laag van de verslavingen. Je raakt gemakkelijk verslaafd als je niet aan de twee volgende ‘lagen’ toe komt.

2. De tweede laag is die van satisfaction, de voldoening. Dat is de ervaring die je hebt als je een doel hebt bereikt. Dat kan zijn dat je een opdracht af hebt gemaakt, dat je je huis schoon hebt gemaakt of dat je een diploma hebt gehaald.

Die voldoening treedt niet op als je er niets voor hoeft te doen.

  • Bij voldoening past ook dat je er inspanning voor hebt verricht: je wilt iets bereiken en je moet er iets voor doen.
  • Er speelt ook een langere termijn in mee: het duurt een tijdje voordat je dat doel hebt bereikt.
  • Kenmerkend voor de voldoening is daarnaast dat het gaat om klussen die je jezelf stelt en die je in je eentje kunt bereiken.

3. De derde laag is die van de joy, van de vreugde. Die kun je, volgens Vasileimos Thermos, alleen bereiken in relatie tot en met andere mensen. Als je voortdurend ruzie hebt met anderen, alleen maar negatief naar anderen kijkt, kun je niet tot vreugde komen.

Als je de diepere lagen van de aangename ervaringen in je leven niet kent kun je ook verleidingen moeilijk weerstaan. Genot (de snelle ervaring op de korte termijn) wint het dan van de diepere emoties in je leven. Je wilt je hier en nu goed voelen. Het is ik-gericht: ik moet nu scoren.

Aan diepere ervaringen, waardoor je meer mens wordt, kom je niet toe. Die diepere ervaringen maken dat je los kunt komen van de directe ervaring van genot. Ze geven ook ruimte om te ervaren dat er meer is dan alleen het leven hier op aarde.

Emily Esfahani Smith

De Amerikaanse psychologe Emily Esfahani Smith schreef ik 2013 een artikel onder de titel ‘Er is meer in het leven dan gelukkig moeten zijn’. Daar kwamen zoveel reacties op dat ze besloot een boek te schrijven. Dat is nu in het Nederlands verschenen: De kracht van betekenis (Ten Have, 2017).

Ook Emily Esfahani Smith schrijft dat alles in de westerse wereld lijkt te draaien om geluk, maar de zin uit dat leven lijkt maar al te vaak te zijn verdwenen. Ze noemt vier aspecten die bij zingeving een rol spelen:

1. Het besef dat je deel uit maakt van een groep, van mensen om jou heen bij wie je terecht kunt en voor wie jij van betekenis kunt zijn.

2. Het hebben van een doel in je leven.

3. Het ervaren van betekenis in je leven, een verhaal hebben over jouw leven, zodat je identiteit vorm krijgt (‘ik mag er zijn, ik doe er toe’).

4. De ervaring van een mysterie dat boven het hier en nu uit gaat: er is meer tussen hemel en aarde.

Meer over Thermos en Smith in bijdragen in het Nederlands Dagblad van 7 en 9 juni 2017. 

Pasen: een nieuw begin

Waar gebeurd? Of niet?

Dat is een kwestie van geloof. Je gelooft het, of je gelooft het niet.

Bewijzen kan ik het niet. Maar ik geloof dat Jezus daadwerkelijk uit de dood is opgestaan. Dat vieren christenen vandaag over de hele wereld. De dood heeft niet het laatste woord.

Tineke en dochter Nynke maakten gisteren een nieuw en feestelijk bloemstuk. Het kruis is er nog wel, maar het nieuwe leven heeft overwonnen.

 

Goede Vrijdag

Vandaag is het Goede Vrijdag.

Deze week doen we niet aan grootschalige activiteiten of ingewikkelde discussies. Het is een wat verstilde week.

De hele week zijn er vespers in onze kerk. Gisteravond vierden we – net als de discipelen samen met Jezus – het Heilig Avondmaal.

Vanavond verlaten we in stilte het kerkgebouw. Jezus is gekruisigd en gestorven.

Tineke en dochter Nynke maakten voor deze week dit bloemstuk.

Mag een moslim in de Bijbel lezen?

In de dagen voor kerst had ik een gesprek met een kennis over de betekenis van kerst.

Hij is moslim en had een interpretatie van de geboorte van Jezus, die ik zelf nog nooit zo in de Bijbel gelezen had. Maar volgens hem stond het zo in de Bijbel. Ik vroeg hem waar die tekst dan stond, want ik heb meerdere malen de hele Bijbel doorgelezen.

Zijn antwoord was dat hij niet wist waar die tekst stond. Hij kon het niet nakijken, want het was hem verboden om in de Bijbel te lezen. Maar wat de islamitische leiders over de inhoud van de Bijbel zeiden, dat was de waarheid. Dus wat zij zeiden over de teksten in de Bijbel, zo stond het er ook.

We waarderen elkaar en zijn het ook over best veel zaken in de samenleving eens, maar hier stokte dus het gesprek. Hooguit zou ik aan een geestelijke kunnen vragen waar dan de bedoelde tekst in de Bijbel staat.

Maar mag een moslim echt niet in de Bijbel lezen? Gisteren vroeg ik aan een vrouw die op latere leeftijd moslim is geworden hoe dat nu zit met die uitleg van de teksten uit de Bijbel. Mag een moslim in de Bijbel lezen? “Natuurlijk” zei ze, “moslims zijn juist verplicht om die boeken te lezen. De Bijbel is één van die boeken. Niemand die een oprecht moslim is kan die boeken achteloos terzijde leggen.”

Kennelijk zijn er meerdere opvattingen over het mogen lezen van/in de Bijbel.

De Bijbel als verboden boek

Op de website Islaam lees ik het volgende: moslims mogen niet in de Thora (de Joodse wet) of in de Bijbel lezen. Als ze één van deze boeken in huis hebben moet dat boek verbrand worden en de restanten moeten begraven worden. Want er staan verdraaiingen en slechte valsheden in die ware gelovigen op een dwaalspoor kunnen brengen.

De website zegt dat het nodig is om moslims te beschermen tegen deze verdraaiingen en valsheden. Daarom moeten de Thora en de Bijbel vernietigd worden.

Mag een islamitisch geestelijke wél in de Thora en in de Bijbel lezen? Ja, dat mag wel. Maar alleen om op die manier de verdraaiingen en de valsheden op te kunnen sporen. Op die manier kunnen ze de vijanden van de islam weerleggen.

“De Joden en de Christenenen zijn het die de duideliijke bewijzen, feiten en de Leiding die wij hebben verbergen. Ze zullen bij de opstanding met Teugels van Vuur geteugeld worden”.

Dat is een uitleg die aan duidelijkheid niets te wensen over laat. Het is een ‘gewone’ moslim niet toegestaan om in de Bijbel te lezen. Het boek moet worden verbrand. Dat is ook wat regelmatig in landen waar de islam overheersend is gebeurt. De Bijbel is een gevaarlijk en daarom verboden boek. Moslims zouden eens tot een ander inzicht kunnen komen dan wat hen door de eigen geestelijken wordt voorgehouden.

Islamofoob?

Mensen die zulke teksten als van de website Islaam citeren worden nogal eens om de oren geslagen dat ze islamofoob zijn. De islam is immers een tolerante godsdienst?

Maar de bovengenoemde weergave is geen uitzondering. Het valt onder het thema ‘gaslighting’ (zie eerdere blogs) als je het citeren van teksten die door moslims zijn geschreven als een voorbeeld van islamofobie ziet.

Ook de Bijbel mag gelezen worden

Maar er is ook een andere – meer gematigde – kant. Zo zegt de website Kutsal Kitsap weer iets heel anders. Dat past bij wat ik van de mevrouw die ik sprak hoorde. Die meer gematigde moslims worden door de meest strenge groepen binnen de islam als afvalligen gezien. Soms zijn ze hun leven niet zeker. Ik citeer uit deze website:

Mag een moslim in de Bijbel lezen? Uiteraard! De Islam kent vier heilige boeken: de Tevrat, Zebur, Incil en de Koran. De bijbel bevat hiervan de drie eerste boeken en zou daarom door alle Moslims gelezen moeten worden. Deze drie boeken worden ook de Koran erkend.

  1. de Tevrat (geopenbaard aan Mozes), Sura 2:87; 3:3.
  2. de Zebur (geopenbaard aan David), Sura 4:163.
  3. de Incil (geopenbaard aan Jezus), Sura 5:46-48.

De Koran bevestigt de boodschap van eerdere heilige boeken (Sura 2:91; 3:1-4; 3:84; 4:47) en roept zelfs op om de Incil, het Nieuwe Testament, te lezen! (Sura 5:46).
Er zijn mensen die beweren dat de Bijbel vervalst is en dat het daarom verstandig is om de Bijbel niet te lezen. Het bewijs daarvoor is echter nog nooit geleverd. Wel zijn er oeroude documenten gevonden (de Dode Zee rollen) die juist de betrouwbaarheid van de Bijbel bevestigen. Ook vermeldt de Koran duidelijk dat God zelf de heilige boeken beschermt (Sura 5:48 en 18:28).

Diversiteit en vervolging

Er zijn dus meerdere opvattingen, meerdere stromingen binnen de islam. En daardoor ook meerdere interpretaties over de waarde van de Bijbel. Het lijkt er wel op dat de strenge opvatting (de Bijbel en de Thora als verboden boeken) terrein wint. In ieder geval aan invloed wint.

Daardoor staan er vooral veel landen waar moslims in de meerderheid zijn in de lijst waar mensen met andere religieuze opvattingen vervolgd worden.

Afscheid van Dennis

Gisteren namen we afscheid van Dennis.

Ik heb vaak in mijn leven afscheid genomen van mensen. Die gebrokenheid went nooit. Maar het ene afscheid is toch anders dan het andere afscheid. Bijvoorbeeld rond de vraag wie er achter blijven.

Voor de derde keer in twee maanden tijds werden we geconfronteerd met het overlijden van een jong iemand. Een vriend uit de kerk, een collega, een familielid. Dennis liet een vrouw en twee jonge kinderen achter. Die ‘mannetjes’ moeten nu zonder hun vader als voorbeeld verder.

Ze hebben gelukkig een geweldige grootvader, die dag en nacht voor hun klaar staat. Maar toch: wat een gebrokenheid.

afscheid-dennis-2De dominee kende Dennis al heel lang. Al sinds de tijd dat de vader van Dennis is overleden. Dat was te merken aan zijn pastorale afscheidswoorden.

Vanuit mijn geloof ben ik er van overtuigd dat de dood niet het laatste woord heeft. Dat maakt de gebrokenheid niet minder, maar er is toch nog een perspectief. De dominee preekte over Openbaringen 21 vers 1 tot 4. Er komen een nieuwe hemel en een nieuwe aarde, waar gerechtigheid zal zijn.

Dat was ook waar Dennis naar verlangde. Naar een wereld waar iedereen tot zijn recht zou kunnen komen en waar een einde zou zijn gemaakt aan alle onrecht.

Kerst een feest?

Het is natuurlijk saai en hélemaal niet origineel als ik zeg dat ik niet veel met kerst heb. Dat beweert misschien wel de helft van de Nederlandse bevolking.

De allergie voor kerst heb ik misschien wel een beetje van mijn vader overgenomen. Hij was dominee en had niet veel op met kerst. Hoe kan dat dan? Hij vond dat kerst dusdanig was geseculariseerd dat we door de kerstbomen de betekenis van kerst niet meer zagen. Eigenlijk was het op deze manier geen christelijk feest meer. Hij preekte zelfs een keer niet uit het Kerstevangelie tijdens een kerstdienst op Eerste Kerstdag…

Daar komt nog eens bij dat kerst een bijzonder drukke periode was. Mijn vader had het wel over de Tiendaagse Veldtocht. Als kerst niet op een zondag viel moest hij (in de jaren ’60) op Eerste Kerstdag twee keer preken, daarna was er op Tweede Kerstdag een dienst, dan volgde de zondag met twee diensten en dan waren Oud-en Nieuw en de volgende zondag ook alweer in aantocht. Ruilen was toen allerminst gebruikelijk, dus je moest als predikant een hele reeks preken en kerkdiensten voorbereiden.

Bovendien was er vaak ook nog eens een begrafenis tussen Kerst en Oud-en Nieuw. Dat was een logistiek onhandige week om dood te gaan, maar er viel kennelijk niet altijd aan te ontkomen.

Op mijn 19e jaar ging ik de deur uit. Vanaf die tijd maakte ik kerst mee in Amsterdam, Den Helder, Alkmaar en nu in Delft. Ondanks de allergie voor kerst bezocht ik met kerst altijd één of meer kerkdiensten. Samen met Tineke, trouwens. Want we hadden ook al vanaf mijn 19e jaar verkering.

Kerststal Open Hof 3En ik moet zeggen dat we in die tijd bijzondere kerkdiensten hebben meegemaakt. Ik had die diensten toch niet willen missen.

Zoals gisteren, voor het eerst in Delft. We hebben ons nog niet ergens kerkelijk aangesloten, maar bezoeken meestal op zondag inmiddels wel een vaste kerk.

Op en rond kerst waren er drie kerkdiensten. Met een actieve rol voor de kinderen, met veel muziek (orgel, piano en trompet; en piano, violen, gitaar en zang door een inspirerende jongerengroep). Een preek waar duidelijk werd uitgelegd hoe God juist gewone mensen uitkiest om het Licht te laten schijnen in deze wereld.

We konden trouwens zo ongeveer het hele weekend wel in de kerk zitten, want er was een kerstnachtdienst geweest en bijna de hele dag was de kerk open voor gemeenteleden, gasten en mensen uit de wijk.

Dus ondanks de kerstallergie was kerst tóch een feest.