Complotdenken en pathologie

Waar eindigt het 'normale' denken en wordt het (psycho-) pathologie? Dat is altijd een spannend verhaal met tal van ethische-, psychologische en politieke kanten. Dat geldt als je het hebt over persoonlijkheidsstoornissen, maar ook als je nadenkt over waarneming. Waar wordt de grip op de werkelijkheid zó diffuus dat het contact met de werkelijkheid zoek raakt?

Die vraag intrigeert mij al anderhalf jaar als het gaat om de discussie over de gevolgen van corona. De één meent dat er een pandemie gaande is die erg gevaarlijk is, de ander denkt dat er een complot gaande is en dat deze pandemie al van tevoren is gepland om de wereldbevolking onder (digitale) controle te krijgen, een derde meent dat covid-19 slechts een gewoon seizoensgriepje is. Deze groep voegt zich gemakshalve vaak bij de tweede genoemde groep: het plan om de wereld onder controle te krijgen.

Student Abbie Richards (destijds in Wageningen) vond het complottheorieën interessant maar ook volkomen onoverzichtelijk. Ze besloot orde in de chaos te scheppen door die chaos te systematiseren. Binnen enkele weken werd haar ‘model’ gevolgd over de hele wereld. Ze noemde het model: ‘De gevarendriehoek van de complottheorieën’.

  1. Onderaan het model staan ideeën over complotten die uiteindelijk waar blijken te zijn. Bijvoorbeeld: de auto-industrie sjoemelt met gegevens over uitlaatgassen. Of: de belastingdienst profileert op etniciteit. Dergelijke theorieën zijn er legio en helaas blijken de verdenkingen (vaak na enige tijd) terecht te zijn. Deze ideeën hebben dus een hoog waarheidsgehalte.

2. De tweede fase zijn die van de speculaties waarvan niet bewezen is dat ze waar zijn. Denk aan de dood van Brian Epstein. Volgens nogal wat Amerikanen heeft hij geen zelfmoord gepleegd, maar hij is vermoord, omdat hij anders uit de school zou klappen en er meer vooraanstaande mensen voor de rechter zouden moeten verschijnen. Het zou waar kunnen zijn, maar totnutoe is er geen bewijs.

3. De derde groep wordt gevormd door theorieën die ver van de werkelijkheid staan, maar die weinig schade berokkenen aan de samenleving. Abbie Richards noemt het sprookjesverhalen die met de realiteit weinig van doen hebben. Zo zou er een zangeres uit een groep stiekum vervangen zijn door een andere zangeres. En prins Charles zou in zijn vrije tijd als vampier rondzwerven.

4. De volgende stap is de ontkenning van de werkelijkheid. De publieke consensus op het gebied van wetenschap, geneeskunde en geschiedenis wordt niet meer geaccepteerd. Denk bijvoorbeeld aan de groep mensen die wetenschappelijke uitkomsten per definitie wantrouwt. Ook al is er zeer massaal concensus dat covid-19 een gevaarlijk virus is, deze mensen blijven het zien als een normaal seizoensgriepje waarvoor geen enkele maatregel of vaccinatie nodig en gewenst is. Hier vallen ook mensen onder die zeggen dat het virus niet bestaat, omdat het nooit is geïsoleerd. Volgens Richards horen hier ook de mensen bij die zeker weten dat HCQ, Ivermectine en Vitamine D iedereen tegen het virus kunnen beschermen (en dat vaccins dus overbodig zijn).

5. De vijfde stap is het ‘point of no return’. Een geheim genootschap van rijken en vrijmetselaars is er op uit om de gehele wereld onder controle te brengen. Daarbij komen de meest wonderlijke beweringen over netwerken van pedofielen, de verwijdering van de pijnappelklier bij kinderen, het drinken van bloed van kinderen enzovoorts voorbij. Ik las op een site dat er inmiddels 800.000 kinderen vermist zijn die allemaal ten prooi zijn gevallen aan mensen als Joe Biden, Bill Gates en de familie Rothschild.

Volgens Abbie Richards komt deze theorie uiteindelijk altijd uit bij de Joden. En die teksten zijn dan gebaseerd op de Protocollen van Sion, een mythisch boek van meer dan een halve eeuw geleden, ontstaan uit de Russische anti-semtische propaganda van de 19e eeuw. 

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

3 gedachten over “Complotdenken en pathologie”

  1. Om nog even terug te komen op de corona-complottheorieën: Ik kreeg onlangs per mail weer een nieuwsbrief van een complot aanhanger. Het maakte mij boos omdat ik iemand verloren heb aan corona. Daarom schreef ik haar: GA WEG! Krijg ik vandaag een reactie daarop. Dat ik mensen (zoals zij) die de mensheid willen redden wegjaag en daarmee medeplichtig ben aan miljoenen vaccinatie-doden. Nou, bedankt hoor. Een weerwoord hierop verdraagt ze niet want ze heeft me geblokkeerd. Het is puur pathologisch en science fiction. Maar verder een zanglerares waar ik veel aan gehad heb. Het blijft moeilijk te bevatten.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: