Waarheidsvervorming (1)

Hoe kunnen we weten wat waarheid en wat fictie is in de context van COVID-19-discussie? Tegenstrijdige berichten uit prominente bronnen maken het moeilijk om te onderscheiden wat waar en onwaar is. 

Als gevolg van de toegankelijkheid van sociale media worden tal van zogenaamde feiten gedeeld zonder dat er sprake is van voldoende bewijs.

Al aan het begin van de Franse lockdown kwam Didier Raoult (lid van het Franse OMT) met volgens hem onomstotelijk bewijs dat HCQ hét middel was bij de bestrijding van covid-19.

Het was opmerkelijk dat een Frans OMT-lid daar zo stellig in was Nog meer opmerkelijk was het dat hij nog geen enkele vergadering van dat OMT had bijgewoond. Hij had deze opvatting op eigen houtje naar buiten gebracht, zonder bij zijn collega’s te toetsen.

Zijn betoog ging direct ‘viral’. Dit zou dé oplossing kunnen zijn tegen een lock-down! De presidenten Trump en Bolsonaro omarmden meteen dit idee en stelden zich op tegen beperkende maatregelen.

Maar hoe kwam Raoult tot zijn bevindingen? Was zijn stellingname wel onderbouwd? Nee, dat kon helemaal nog niet. Er was nog nauwelijks onderzoek gedaan naar het effect van HCQ. En achteraf bleek bij zijn eigen onderzoek gefraudeerd te zijn: hij had de patiënten die ondanks het gebruik van HCQ op de IC belandden gewoon weggelaten uit zijn onderzoeksresultaten.

Hoe komen mensen ertoe dit soort controversiële claims krachtig te verdedigen of af te wijzen? “Controversieel” wordt in deze context bedoeld als een synoniem van “ongefundeerd”. Met andere woorden, de bewering, of het feit dat wordt overwogen, is nog niet volledig vastgesteld. Met andere woorden, “waarheid” is eigenlijk onbekend. 

Er kon in maart 2020 nog niet gezegd worden dat HCQ een zeer effectief middel was bij de behandeling van covid. Raoult ging met die bewering zijn boekje verre te buiten. Bovendien bracht hij daarmee veel patiënten in gevaar. Omgekeerd konden mensen die geen heil zagen in het gebruik van HCQ ook niet zo stellig beweren dat het middel niet zou werken. De waarheid was toen immers nog niet bekend. Dat kan ook nog niet zo snel.

Er zijn verschillende Nederlandse sites die al sinds maart 2020 beweren dat onomstotelijk vast staat dat HCQ covid-19 geneest. Als je je immuun-systeem maar op orde houdt en dagelijks HCQ slikt word je niet ziek. Die claim was in maart 2020 ten onrechte. Het was gewoon niet bewezen. Het kon ook nog niet bewezen zijn. Daarvoor was de tijd te kort.

In dat verband spreken de hoogleraren Anne-Sophie Chaxel van HEC Paris en Sandra Laporte van Toulouse School of Management over ‘waarheidsvervorming’. De huidige polarisatie in de samenleving is daar een gevolg van. Op basis van nog niet bewezen stellingnames doen publieke figuren stellige uitspraken die vervolgens voor waar en zeker worden gehouden.

Het opmerkelijke is dat de volgers van dat soort opvattingen die ideeën niet meer los laten. Ook al wordt het tegendeel bewezen, ze blijven geloven dat het allemaal feitelijk onderbouwd en bewezen is. Dus ook als later blijkt dat HCQ niet werkt, dan nog blijven bijvoorbeeld die sites beweren dat HCQ een zeer effectief middel is bij de behandeling van covid-19. 

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

3 gedachten over “Waarheidsvervorming (1)”

  1. Misschien prefereert men de geestvernauwing boven de totale ontreddering. Niet iedereen kan het zich permitteren gewoon bang te zijn.

    1. @ Miep: ik denk ook dat het zo werkt. Je kunt beter zelf een aanwijsbare vijand uitkiezen dan dat je overvallen wordt door iets waar je geen controle over hebt.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.