Er gaat niets boven Groningen (slot)

Om bij een station te komen moet ik de fietssteven zuidwaarts wenden. Ik verlaat de uitgestrekte ruimte van de Noordpolder en ik zet koers naar Usquert.
Usquert, gemeentehuis van Berlage met excursie

Ik heb Usquert altijd een bijzondere plaatsnaam gevonden. Maar toen ik dara voor het eerst was viel ik bijna van mijn Raleigh vanwege het plaatselijke gemeentehuis. Dat is namelijk ontworpen door Berlage. Wel met enige ruzie, maar dat hoorde erbij. Berlage vond de toren te laat en liet er op eigen kosten een stukje bovenop bouwen. Tegenwoordig (maar niet in coronatijd) trekt dit gemeentehuis bussen vol met architectonisch geinteresseerde ouderen aan. Oftewel: waar een klein dorp bekend in kan zijn.

Via Usquert naar Uithuizen

Ik volg de oude Rijksstraatweg door de buurtschappen De Streek en ’t Lage van de Weg. Daarna fiets ik Uithuizen binnen. Met zo’n 5400 inwoners blijkt het dorp toch een centrumfunctie te hebben op het Hoogeland. Er zijn opvallend veel winkels. Op een site worden zelfs mensen uit de stad opgeroepen om een dagje te komen winkelen in Uithuizen. Daar had ik totnutoe nog niet echt aan gedacht. Sowieso aan winkelen niet, trouwens. Dat laat ik graag aan anderen over.

Jacobikerk Uithuizen

Uithuizen oogt redelijk welvarend en dynamisch, maar als je naar de cijfers kijkt is het hier niet allemaal goud wat er blinkt. Het aantal inwoners daalt gestaag en als je ziet dat de grootste bevolkingsgroep 65 plus is hangt dat dus ook samen met de vergrijzing.

De huizenprijs is wel om jaloers op te worden: gemiddeld 148.000 euro (in 2019). In Delft was dat in 2019: 310.000 euro. En dan heb je er in Uithuizen meestal een tuin bij en indien op voorraad een paar aardbevingen.

De inwoners van Uithuizen zijn wel een beetje destructief: het hoogste aantal misdrijven was vanwege vernieling. Wat die vernieling inhoudt weet ik niet. Ik zag wel een omgebogen verkeersbord. Ook worden er nogal eens medeburgers opgelicht. Maar de deur hoeft niet met drie sloten op slot gedraaid: er wordt weinig ingebroken. Misschien ook omdat er niets te halen valt.

Op een gevel in Uithuizen

Het grootste aantal stemmen was in Uithuizen op de Christen Unie, op de voet gevolgd door het CDA. Er zijn zeven brievenbussen in Uithuizen en vier supermarkten.

Ik wilde nog doorfietsen naar het volgende dorp: Uithuizermeeden. Maar dat is nét te krap. Voor 16 uur moet ik in de trein zitten. Gelukkig is er ook hier een station. Een modern station zelfs.

Er staat tien mensen op de trein naar Groningen te wachten. Eén man lijkt zijn hele bestaan aan de fiets te hebben gehangen plus een kolossale meloen onder de snelbinders. Twee heren draaien nog snel een joint en checken niet in. Als je een joint moet draaien heb je natuurlijk geen geld meer voor de trein. Het is ook allemaal best ingewikkeld.

De nieuwe Arrivatrein brengt mij in ruim een half uur naar 'Stad'. Tijd voor verjaardagstaart op tien hoog. 

De U is van Usquert

Volgens mij was ik vorig jaar ergens blijven steken. Dat is een raar gevoel. Alsof je 's morgens eerst je verkeerde sok aantrekt. Links in plaats van rechts. Zoiets dus.

Maar nu weet ik het. Ik heb de reeks met plaatsnamen niet afgemaakt. Van A t/m T had ik gedaan. Maar de U t/m de Z moeten nog. Gewoon willekeurige plaatsen in Nederland waar ik door ben gefietst.

Ik begin met de U en dan kom ik in Usquert uit. Alweer zo’n veertig jaar geleden ontdekte ik tijdens een zeer lange fietstocht die ik maakte (van Den Helder naar Roodeschool) een wonderlijk bouwwerk in Usquert. Het is het voormalige gemeentehuis. Maar wat doet zo’n gemeentehuis daar? Ik bedoel: een gebouw dat in die stijl is gebouwd.

Maar eerst even naar de kerk. Die staat op de plek waar de bisschop van Utrecht (Liudger) en de Friese bard Bernlef samen gingen bidden. Sommige bisschoppen gingen naar het hoge noorden en kwamen niet levend terug, maar dit duo heeft de tocht overleefd.

Dan het gemeentehuis. Het werd door door niemand minder dan Hendrik Petrus Berlage ontworpen. Hij tekende dus de Beurs van Berlage in Amsterdam en in het hoge noorden ook nog eens het gemeentehuis van Usquert. Wat een moderniteit (voor die tijd) in het hoge Noorden!

Zoals bij meerdere architecten uit die tijd vormden interieur en exterieur één geheel. De bouwmeester bemoeide zich niet alleen met de steen, maar ook met het hout (bijvoorbeeld met het meubilair). En zelfs met de tegels (die kwamen – net als de ramen – uit Delft). Er is gedoe geweest over de hoogte van de toren, het kostte de bouwmeester en de Groninger notabelen moeite om het met elkaar eens te worden. Beiden waren van een tamelijk onverzettelijk kaliber. Uiteindelijk betaalde Berlage zelf de meerkosten.

Tegenwoordig is het voormalige raadhuis een monument en eigendom van de Vereniging Hendrik de Keyser. Op de foto kun je zien dat er net een buslading bezoekers is uitgeladen.

Zelfs vanuit de Randstad komt met de cultuur opsnuiven in het hoge Noorden van Groningen. Met zijn allen met de bus naar Usquert.