Kanaalfietsen (6)

We hebben veertig jaar in de buurt van het Noordhollands Kanaal gewoond. Eerst in Den Helder en later in Alkmaar. Geen wonder dat langs dat kanaal heel wat fietskilometers liggen.

Na de bezetting door de Fransen (1795 tot 1813) verkeerde Nederland in een economisch diepe depressie. Als antidepressivum werd toen gedacht aan de aanleg van kanalen. Omdat de haven van Amsterdam sterk verzandde bedacht men het plan voor een snelle en korte verbinding met de Noordzee, dwars door de duinen bij Beverwijk. Dat plan ging niet door, er werd verwacht dat de duinen een onneembaar obstakel zouden vormen. Daarom werd besloten tot een alternatief: een kanaal in de lengte door Noord-Holland. Het Groot Noordhollandsch Kanaal volgde voor een groot deel bestaande vaarwegen die werden uitgediept en rechtgetrokken.

Er werd vijf jaar gegraven (1819 tot 1825) en toen konden zeeschepen vanuit Amsterdam door de polders naar Den Helder varen. Het kanaal werd 80 kilometer lang en was destijds het breedste en diepste kanaal van de wereld.

Tussen Den Helder en Alkmaar is het niet leuk om langs het kanaal te fietsen. Het fietspad loopt namelijk parallel aan de autoweg. Vanaf Schoorldam kun je via Koedijk aan de oostelijke zijde langs het kanaal fietsen. Dat is aantrekkelijker, maar je hoort nog steeds het geraas van het autoverkeer.

Het mooiste stuk van het Noordhollands Kanaal ligt tussen Akersloot en Purmerend. Met name het stuk over de zuidelijke oever tussen Spijkerboor en Purmerend is verkeersluw.  Het kanaal loopt hier door weidse polders met een blauwe koepel van lucht boven de fietspet. Weliswaar zie je op afstand overal hoogbouw (Purmerend, Zaanstad), maar je hebt nog de illusie dat het land hier nog een beetje zo is zoals het ooit moet zijn geweest.

De pont in Spijkerboor brengt je naar het prachtige De Rijp en de polders de Schermer en de Beemster en een nieuw fietspad door de weilanden brengt je door een waterrijk gebied naar de polder de Wormer. Blijf je het kanaal volgen, dan kom je uit in Purmerend, dat net als Almere en Lelystad een deel van de ‘overloop’ van Amsterdam ging huisvesten in de tweede helft van de vorige eeuw.

Als je in omgekeerde richting fietst heb je meestal tegenwind. Je loopt ten noorden van Marken Binnen vast op het Alkmaardermeer, maar je kunt aan de noordzijde van het kanaal verder fietsen richting Alkmaar. Mooier en rustiger is het om de Schermer in te fietsen. Want ook hier loopt een drukke verkeersweg langs het kanaal.

Akersloot veerpont

Akersloot pontZoals al vaker gemeld ben ik een fan van veerponten.

Ik vermoed dat dat met mijn jonge jaren te maken heeft. Toen was ik vaak te vinden bij de (toen) drukke veren over de Merwede bij Gorkum. Ik heb ook wel eens gezegd dat ik na mijn pensioen een veerpont zou willen bedienen.

Dit is het pontje van Akersloot. Het is één van de zeven veerponten over het Noordhollands Kanaal. Volgens mij zijn vijf van de zeven ponten vrijwel identiek en gebouwd in opdracht van Rijkswaterstaat.

Akersloot pondjeTot 2010 voer hier een zeer gammel pontje krakend en knersend over het kanaal. Langs de kade meldde een bord: pondveer. Daarom schreef ik op mijn vorige weblog over het Pondje van Akersloot.

De huidige pont ziet er heel wat robuuster uit. Hij werd gebouwd bij scheepswerf Damen in Gorkum.

Pontveer Gelderse Buurt

Groot Noordhollandsch Kanaal bij Geldersche BuurtDit is het Groot Noordhollandsch Kanaal ter hoogte van de Gelderse Buurt.

Het kanaal werd van 1819 tot 1824 met de schop gegraven door 9000 zwaar onderbetaalde arbeiders. Ze behoorden 1,30 gulden per dag te verdienen, maar ze kregen van de aannemers maar ongeveer 50 cent per dag. Bovendien moesten ze zelf vaak voor hun onderdak zorgen, terwijl de aannemers hadden moeten toezeggen het onderdak van de werknemers te zullen regelen.

Toen het kanaal klaar was, was het het breedste en diepste kanaal ter wereld. Het eerste zeeschip voer in 1824 van Den Helder naar Amsterdam. Tegenwoordig vaart er voornamelijk pleziervaart en af en toe een binnenvaartschip (meestal olie- of zandvervoer).

De naam Gelderse Buurt is ontleend aan een project van Ds. Otto Heldring. Hij haalde arme Betuwse boeren naar de pas ontgonnen Anna Paulownapolder.

Gelderse Buurt VeerpontBij de Gelderse Buurt ligt een pontveer over het kanaal. Toen ik hier werkte op een nabijgelegen instelling nam ik vaak het pontje, omdat ik dan het snelste bij een station was.

Tot mijn verbazing bestaat deze pont al meer dan 150 jaar. Ik kwam hem namelijk tegen op een stafkaart uit 1877!