Pokémon en Covid-19

Op 18 maart 2020 publiceerde het American Journal of Biomedical Science & Research een artikel over het verband tussen het eten van een vleermuisachtige Pokémon en de uitbraak van covid-19 in Cyllage City. Het artikel was geschreven door Matan Shelomi.

Shelomi had het artikel vier dagen eerder bij de redactie ingediend. Hij was verbaasd dat het zó snel geaccepteerd werd. Het is normaal dat een artikel in een wetenschappelijk tijdschrift uitgebreid getoetst wordt op de inhoud, de feitelijkheden worden gecheckt en er vinden ‘peer-reviews’ plaats (intercollegiale toetsing). Hoe had men dat allemaal zo snel voor elkaar gekregen?

Onder het artikel stonden tal van voetnoten en referenties naar andere wetenschappelijke artikelen. Zo verwijst Shelomi naar een artikel van Bruce Wayne in het tijdschrift Gotham Forensics Quarterly.

Als je op zoek gaat naar de plaats Cyllage City, dan zul je die plaats niet vinden. De naam komt uit de koker van de heer Matan Shelomi. Zoek je naar het tijdschrift Gotham Forensic Quarterly: dat blad bestaat helemaal niet. Het hele artikel van Shelomi is compleet fakenews.

Maar als je een artikel plaatst in zo’n tijdschrift, wat gebeurt er dan verder met de inhoud? En ja hoor: al snel wordt het artikel met instemming in een ander tijdschrift geciteerd door een Tunesische natuurgenezer. Die auteur verwijst ook nog naar een eveneens verzonnen artikel door Matan Shelomi. Dat gaat over “Tekenen en symptomen van Pokérus-infectie”. Dat was zogenaamd het eerste artikel dat covid-19 identificeerde. En deze natuurgenezer heeft zijn oplossing gevonden voor deze besmetting met covid-19: het gebruik van zijn eigen ‘provinciale kruiden’. Wetenschappelijk onderbouwd, dankzij de verwijzing naar een wetenschappelijk tijdschrift.

Matan Shelomi, die nepartikelen schrijft onder het pseudoniem  Mattan Schlomi, is assistent-professor entomologie (insectenkunde) aan de  National Taiwan University. Met dank aan Pepijn van Erp.

Wat is het geheim van dit soort tijdschriften? Volgens Shelomi zijn het commerciële bedrijven die auteurs flink laten betalen voor het plaatsen van artikelen. Omdat dat een deel van hun winst is zijn ze blij met de aangeboden bijdragen. Van kritische toetsing is geen sprake. Onder het mom van een wetenschappelijk betoog kun je daar de grootst mogelijke onzin verkondigen en later verspreiden. Het zijn dus geen wetenschappelijke tijdschriften. Ook dat is ‘fake’.

Let wel: het tijdschrift heet American Journal of Biomedical Science & Research. De lezers mogen dus verwachten dat de redactie de inhoud toetst. Als het tijdschrift een naam had gehad als Groene Kruiden in Spannende Tijden was het heel anders geweest. Dan mag je plaatsen wat je maar wilt.

Ondertussen heeft het American Journal of Biomedical Science & Research het artikel van Matan Shelomi van de site gehaald. Niet omdat men ontdekt heeft dat het nepnieuws is, maar omdat hij zijn rekening voor plaatsing niet betaald heeft...