De gefixeerde mindset

Dominees zijn tegenwoordig van alle markten thuis. Zomaar gooide de dominee er zondag een moeilijke psychologische term in tijdens de preek: de gefixeerde mindset. Die term had hij overgenomen van Ben Tiggelaar. 

Maar Tiggelaar had de term ook niet zelf bedacht. Hij diepte deze theorie op uit zijn boeken. Over de mindsettheorie van Carol S. Dweck bijvoorbeeld. Zij spreekt geen Nederlands, maar Engels en heeft het over de fixed mindset. Dweck is hoogleraar psychologie aan de Stanford-universiteit in Californië.

Mindset: hoe denk je over je kwaliteiten?
De mindsettheorie van Carol Dweck gaat over de manier waarop kinderen (en volwassenen!) denken over zichzelf en in het bijzonder over hun intelligentie en kwaliteiten. Het gaat over de overtuiging wat je kunt en of je nog nieuwe dingen kunt leren.

Fixed mindset

Mensen met een gefixeerde mindset (fixed mindset) geloven dat hun persoonlijke eigenschappen vaststaan. Je bent met een bepaalde ‘hoeveelheid’ intelligentie en kwaliteiten geboren en daarmee zal je het de rest van je leven moeten doen. “Wie als dubbeltje geboren wordt, wordt nooit een kwartje”.

Groeimindset

Mensen met een groeimindset daarentegen geloven dat ze zichzelf steeds kunnen blijven verbeteren en ontwikkelen. Je talenten zijn slechts het startpunt; je kunt steeds blijven groeien door hard te werken en ervaring op te doen.

Fixed: minder plezier in het werk

Het ingewikkelde is dat als je er vanuit gaat dat dingen onveranderbaar zijn, dat er dan ook inderdaad maar weinig verandert. Je gaat er namelijk naar handelen. In de organisatiepsychologie is bekend geworden dat mensen die denken dat er toch niets zal veranderen ook met minder plezier in hun organisatie werken. Dat beeld heb ik onlangs ook beschreven aan de hand van samenlevingen waar mensen niet aan het denken worden gezet. Dat is bijvoorbeeld het geval in dictatoriaal geleide regimes.

Jezelf en de ander

De gefixeerde mindset wordt meestal beschreven in relatie tot het zelfbeeld. Maar mensen ontwikkelen ook een mindset als het gaat om het kijken naar anderen. Denk je dat de ander altijd lastig, vervelend, dwars, dom of negatief zal blijven? Of ga je er van uit dat mensen kunnen veranderen?

Mindset en kritiek

Hoe reageren mensen met een gefixeerde mindset op kritische opmerkingen? Ze schieten in de verdediging. Ze zien kritiek als een aanval en dus als een bedreiging.

Hoe reageren mensen met een groeimindset op kritische opmerkingen? Ze zien zulke opmerkingen als mogelijkheden: daar kan ik iets van leren!

Mindset en kennis 

Hoe reageren mensen met een gefixeerde mindset op anderen die kennis van zaken hebben? Daar reageren ze allergisch op. Ze zien die kennis als een bedreiging: ze kunnen er niet tegen als anderen meer kennis bezitten.

Hoe reageren mensen met een groeimindset op kennis van anderen? Daar worden ze door geïnspireerd: wat kan ik van jou leren (met als doel: zodat ik mezelf verder kan ontwikkelen…).

Jezelf als norm

“Klopt wat de schrijver (spreker) zegt met wat ik denk?” Dat kan de eerste reactie zijn op nieuwe informatie. En vervolgens hoor je dan: “Ja, maar…” Dat is een signaal voor een gefixeerde mindset. Als je zo denkt zul je nooit veranderen. Je maakt het voor jezelf onmogelijk om nog iets te willen leren, maar je stelt je eigen denken als norm voor de beoordeling van anderen.

Hoe die gefixeerde mindset nu in de preek van de dominee terecht kwam is nog een ander verhaal. In ieder geval was de preek een pleidooi voor wijd open ramen en deuren in de kerk.  “Als je alles dicht laat wordt het in de kerk muf en gaat de kerk op den duur dood vanwege zuurstofgebrek.”

Gefixeerde mindset

Zomaar strooide de dominee gisteren tijdens de preek met een moeilijke psychologische term: de gefixeerde mindset. Die term had hij overgenomen van Ben Tiggelaar.

Maar Tiggelaar had de term ook niet zelf bedacht. Hij diepte deze theorie op uit zijn boeken. Over de mindsettheorie van Carol S. Dweck bijvoorbeeld. Zij spreekt geen Nederlands, maar Engels en heeft het over de fixed Start 2 deelmindset. Dweck is hoogleraar psychologie aan de Stanford-universiteit in Californië.

Mindset: hoe denk je over je kwaliteiten?
De mindsettheorie van Carol Dweck gaat over de manier waarop kinderen (en volwassenen!) denken over zichzelf en in het bijzonder over hun intelligentie en kwaliteiten. Het gaat over de overtuiging wat je kunt en of je nog nieuwe dingen kunt leren.

Fixed mindset

Mensen met een gefixeerde mindset (fixed mindset) geloven dat hun persoonlijke eigenschappen vaststaan. Je bent met een bepaalde ‘hoeveelheid’ intelligentie en kwaliteiten geboren en daarmee zal je het de rest van je leven moeten doen. “Wie als dubbeltje geboren wordt, wordt nooit een kwartje”.

Groeimindset

Mensen met een groeimindset daarentegen geloven dat ze zichzelf steeds kunnen blijven verbeteren en ontwikkelen. Je talenten zijn slechts het startpunt; je kunt steeds blijven groeien door hard te werken en ervaring op te doen.

Fixed: minder plezier in het werk

Het ingewikkelde is dat als je er vanuit gaat dat dingen onveranderbaar zijn, dat er dan ook inderdaad maar weinig verandert. Je gaat er namelijk naar handelen. In de organisatiepsychologie is bekend geworden dat mensen die denken dat er toch niets zal veranderen ook met minder plezier in hun organisatie werken. Dat beeld heb ik onlangs ook beschreven aan de hand van samenlevingen waar mensen niet aan het denken worden gezet. Dat is bijvoorbeeld het geval in dictatoriaal geleide regimes.

Jezelf en de ander

De gefixeerde mindset wordt meestal beschreven in relatie tot het zelfbeeld. Maar mensen ontwikkelen ook een mindset als het gaat om het kijken naar anderen. Denk je dat de ander altijd lastig, vervelend, dwars, dom of negatief zal blijven? Of ga je er van uit dat mensen kunnen veranderen?

Mindset en kritiek

Hoe reageren mensen met een gefixeerde mindset op kritische opmerkingen? Ze schieten in de verdediging. Ze zien kritiek als een aanval en dus als een bedreiging.

Hoe reageren mensen met een groeimindset op kritische opmerkingen? Ze zien zulke opmerkingen als mogelijkheden: daar kan ik iets van leren!

Mindset en kennis 

Hoe reageren mensen met een gefixeerde mindset op anderen die kennis van zaken hebben? Daar reageren ze allergisch op. Ze zien die kennis als een bedreiging: ze kunnen er niet tegen als anderen meer kennis bezitten.

Hoe reageren mensen met een groeimindset op kennis van anderen? Daar worden ze door geïnspireerd: wat kan ik van jou leren (met als doel: zodat ik mezelf verder kan ontwikkelen…).

Jezelf als norm

“Klopt wat de schrijver (spreker) zegt met wat ik denk?” Dat kan de eerste reactie zijn op nieuwe informatie. En vervolgens hoor je dan: “Ja, maar…” Dat is een signaal voor een gefixeerde mindset. Als je zo denkt zul je nooit veranderen. Je maakt het voor jezelf onmogelijk om nog iets te willen leren, maar je stelt je eigen denken als norm voor de beoordeling van anderen.

Start 53 kleinOpen deur kerk

Hoe die gefixeerde mindset nu in de preek van de dominee terecht kwam is nog een ander verhaal. In ieder geval was de preek een pleidooi voor wijd open ramen en deuren in de kerk.  “Als je alles dicht laat wordt het in de kerk muf en gaat de kerk op den duur dood vanwege zuurstofgebrek.”