De M is van Magdeburg

Magdeburg is de hoofdstad van de deelstaat Sachsen Anhalt. De stad telt ongeveer 230.000 inwoners.

In de laatste maanden van de Tweede Wereldoorlog zwaar gebombardeerd. Met Dresden en Keulen behoort de stad tot de meest beschadigde steden in de oorlog. In de binnenstad was 90% van de gebouwen verwoest. Gebouwen die deels waren blijven staan werden later alsnog opgeblazen, zoals een deel van de beschadigde kerken.

DDR nieuwbouw in het zwaar gebombardeerde Magdeburg

Het Duitse leger en het Amerikaanse leger raakten in april 1945 slaags en toen sneuvelden nog meer gebouwen. Daarna rukten de Amerikanen niet verder op: ze wachtten op de Russen, die de oostelijke oever van de Elbe bezetten. De Amerikanen bezetten de westelijke oever.

Verwaarloosde bouw uit het begin van de 19e eeuw

Ondanks de verwoestingen is het opmerkelijker is, dat zich ten zuiden van de Dom een wijk bevindt die onbeschadigd te oorlog lijkt te hebben overleefd. Het is de omgeving van de Hasselbachplatz. Een deel van deze wijk (de zuidelijke uitbreiding van de stad in de 19e eeuw) bleek na de bombardementen nog enigszins bewoonbaar. Helaas leidde de DDR-tijd toch tot een aanzienlijk verval; de opgelopen schade werd onvoldoende gerepareerd, waardoor sommige gebouwen alsnog afgebroken moesten worden.

Facadebouw in Magdeburg. De stad werd zwaar gebombardeerd, alleen de gevels werden opnieuw opgetrokken.

Maar het is allemaal nep. Wat we nu zien is voor een groot deel facadebouw. Achter de imposante voorgevels (in de stijl van het Amstelhotel in Amsterdam) bevinden zich moderne appartementen. Dat zie je als je even achterom loopt.

Maar loop je door deze straten (vijf straten die in stervorm op de Hasselbachplatz uitkomen), dan kijk je werkelijk je ogen uit. De omgeving is tevens het uitgaanscentrum van Magdeburg.

Magdeburg heeft erg veel te lijden gehad van de bombardementen en de gevechten aan het slot van de Tweede Wereldoorlog. Daarna was er nauwelijks geld voor de wederopbouw. Pas na de eenwording van Duitsland stroomde er veel geld naar het oosten en werd een deel van de stad in ere hersteld. 

Magdeburg Hasselbachplatz

Magdeburg omgeving Hasselbachplatz 4Magdeburg is in de laatste maanden van de Tweede Wereldoorlog zwaar gebombardeerd. Met Dresden en Keulen behoort de stad tot de meest beschadigde steden in de oorlog. In de binnenstad was 90% van de gebouwen verwoest. Gebouwen die deels waren blijven staan werden later alsnog opgeblazen, zoals een deel van de beschadigde kerken.

Het Duitse leger en het Amerikaanse leger raakten in april 1945 slaags en toen sneuvelden nog meer gebouwen. Daarna rukten de Amerikanen niet verder op: ze wachtten op de Russen, die de oostelijke oever van de Elbe bezetten.

Ondanks de verwoestingen is het opmerkelijker is, dat zich ten zuiden van de Dom een wijk bevindt die onbeschadigd te oorlog lijkt te hebben overleefd. Het is de omgeving van de Hasselbachplatz. Een deel van deze wijk (de zuidelijke uitbreiding van de stad in de 19e eeuw) bleek na de bombardementen nog enigszins bewoonbaar. Helaas leidde de DDR-tijd toch tot een aanzienlijk verval; de opgelopen schade werd onvoldoende gerepareerd, waardoor sommige gebouwen alsnog afgebroken moesten worden.

Magdeburg omgeving Hasselbachplatz 3Wat we nu zien is voor een groot deel facadebouw. Achter de imposante voorgevels (in de stijl van het Amstelhotel in Amsterdam) bevinden zich moderne appartementen. Dat zie je als je even achterom loopt.

Maar loop je door deze straten (vijf straten die in stervorm op de Hasselbachplatz uitkomen), dan kijk je werkelijk je ogen uit. De omgeving is tevens het uitgaanscentrum van Magdeburg.

Meer foto’s van Magdeburg vind je op: http://www.mijnalbum.nl/Album=Z6AEGXPJ

Wat doet Hundertwasser in Magdeburg?

Altijd gedacht dat Magdeburg een grote stad was: blijken er maar 230.000 mensen te wonen…

In 1939 had de stad 330.000 inwoners. In april 1945 waren er nog maar 90.000 inwoners overgebleven. Een deel was gedood, een ander deel gevlucht en een groot deel van de mannelijke bevolking was naar het Oostfront gestuurd.

Na 41 bombardementen waren 71.000 woningen onbewoonbaar of totaal verwoest. Er waren nog maar 36.000 woningen enigszins leefbaar, maar zonder water, gas en elektriciteit. De oude stad lag vrijwel geheel in puin. Na Dresden en Keulen werd Magdeburg het zwaarste getroffen door geallieerde bombardementen. Systematisch was er gebombardeerd, eerst met bommen die de daken van de huizen bliezen en daarna met andere zware bommen. Niet alleen woningen werden getroffen, ook andere burgerdoelen: bijna alle ziekenhuizen, 23 scholen en 15 kerken lagen totaal in puin. Het laatste bombardement vond plaats op 16 april 1945, enkele dagen voordat het Duitse leger zich hier over gaf.

Foto’s van na de Tweede Wereldoorlog laten een grote kale vlakte zien, met in het midden delen van de Dom. Het lijkt Rotterdam wel na mei 1940, maar het verschil is dat in Magdeburg ook alle buitenwijken getroffen waren.

De Russische bezetter liet de stad totaal in puin liggen. Men wilde daarmee blijvend aantonen hoe wreed de westerse geallieerden waren. Pas in 1951 werd begonnen met de bouw van woningen. Dat gebeurde in de vorm van Plattenbau: geprefabriceerde woningen (een Nederlandse vinding, voor het eerst toegepast in Betondorp in de Watergraafsmeer). Vooral woningen van het type WBS 70/11 werden er in serie neergezet: flats van 11 verdiepingen, met daar in ruimte voor 330 driekamerwoningen met een inhoud van 66 vierkante meter.

Plattenbau MagdeburgVolgens de communistische partijleiding was dit het meest flexibele woningbouwtype op aarde, maar men varieerde in de praktijk maar weinig. Alle Oostduitse steden kwamen er op dezelfde manier uit te zien. Zo ook het historische centrum van Magdeburg. Toch moest er daar één variatie door de vingers worden gezien: het laatste blok bij de Dom werd iets korter. De plaatselijke bevolking kwam in verzet toen bleek dat het zicht op de Dom verdween door opnieuw zo’n blok van 11 verdiepingen. Uiteindelijk werden in dat blok één rij flats korter (foto uit Wikipedia).

Na de Wende was het historische Magdeburg een troosteloze en grijze plaats met een desolaat stadscentrum. Het gemeentebestuur wilde toch weer de oude schwung in de stad halen.

Breitestrasse met Hundertwasser in MagdeburgDe Plattenbau in het centrum werd voor een deel afgebroken. Op één van die lege plekken kwam de Grüne Zitadelle te staan. Het is het laatste ontwerp van Friedensreich Hundertwasser.

En toen Tineke dát hoorde wilde ze – hoe heet het ook was – als eerste fietsexcursie vanuit ons vakantieadres naar… Magdeburg.