De L is van Lier

Neem het dynamische Antwerpen. Of het grootstedelijke Brussel. En dan die enorme universiteit van Leuven. Tussen die beroemdheden valt Lier eigenlijk niet op. De stad staat in de schaduw van zijn grote buren.

Daarom wil ik jullie adviseren om een keer een bezoekje aan Lier te brengen. Lier Liert als een tierelier. Men heeft er alleen een spraakgebrek. In Lier liert niemand om de ee uit te sprieken.

Lier, stadhuis en Belfort

Lier is ontstaan aan de samenvloeiing van de Kleine Nete en de Grote Nete. Daar kon de stad dus niets aan doen. Die samenvloeiiing was er al. De naam van de stad heeft niets te maken met een onderdeel van een hijskraan, ook niet met een muziekinstrument. Ook niet met een psychisch verschijnsel als gevolg van teveel drank of een te zware narcose. Evenmin met het Westlandse De Lier. Waar de naam wél vandaan komt: wij weten het niet.

In Lier liert niemand om de ee uit te sprieken.

Lier Begijnhof

Lierke Plezierke (deze term werd bedacht door Felix Timmermans), is een bijnaam van de stad. En inderdaad: het is een prettige plaats. Tenminste: ik houd wel van die wat kleinere steden met een mooie historische kern, een station en een kanaal. Dan heb je een aardige combinatie waar je verder mee kunt komen. Lier heeft zo’n 30.000 inwoners. Het is al een heel oude stad, want een halve eeuw geleden werd er het skelet van een mammoet gevonden. Misschien woonden er destijds nog geen mensen, maar wel mammoeten. Dat is een aardig begin.

Lier Begijnhof 2

Lier heeft – naar mijn mening – het mooiste begijnhof van België. Het staat op de Unesco-Werelderfgoedlijst. Er staan maar liefst tien historische kerkgebouwen binnen de ommuring van de stad. Doordat het meestal kermis is als ik de stad bezoek kan ik het niet allemaal goed op de foto krijgen.

Lier, het uurwerk van de Zimmertoren

Een grote bijzonderheid in Lier is de Zimmertoren met een bijzonder uurwerkmechanisme. Het is de Jubelklok, ontworpen door klokkenmaker Louis Zimmer vanwege de viering van 100 jaar Belgische onafhankelijkheid in 1930. De klok geeft diverse tijden en kosmische en andere periodieke verschijnselen weer. Het periodieke stelsel uit de scheikunde heb ik niet op de klok waargenomen. Maar voor scheikunde haalde ik ook steevast een onvoldoende.

Ik zou dus zeggen: stap na afloop van de lock-down niet op het vliegtuig naar Verwiggistan maar op de fiets naar Lier. Je kunt er vanuit Breda ook binnen een uur met de trein komen. 

Van Lier naar Antwerpen

lier-kerk-en-straatbeeldHoewel ik twee uur in Lier was blijven steken (vooral vanwege het bijzonder mooie Begijnhof) heb ik uiteindelijk toch de Batavus bestegen. Anders had ik mijn stalen merrie (het is een damesfiets) voor niets meegenomen.

Ik verliet de stad in noordwestelijke richting. Meestal is dat een goede richting om een stad uit te fietsen. Delft ben ik wel eens in noordwestelijke richting uitgefietst, Alkmaar ook en zelfs Tilburg. Dat ging allemaal goed. Dus dan zou je denken dat het in Lier ook goed zou gaan. Maar dat ging het niet. Ik fietste op een weg die zichzelf liet vastlopen in de aardappelvelden. Maar ja, ik let ook niet op fietsbordjes, ik bedenk bijna altijd mijn eigen wegen.

boechoutBoechout

Nu heb je in België veel wegen, dus op de één of andere manier ben ik toch nog op een gezonde manier verder gekomen zonder helemaal onder de blubber te geraken. Die weg -deels langs de drukbereden spoorlijn – brengt mij in Boechout. Mijn vader had rechts onder in zijn boekenkast een boek staan over die plaats. Het boek heet ‘Het Wonder van Boechout’. Het ging over een Protestantse kerk die hier een halve eeuw geleden werd gesticht en die toen snel groeide.

De eerste kerk die ik zie is de Rooms-Katholieke Sint Bavo, omgeven door druk autoverkeer. Iets verderop staat inderdaad een voor Belgische begrippen opvallend grote Protestantse Kerk. 

Boechout ligt op geen 10 km. van het centrum van Antwerpen. De gemeente groeit ‘beheerst’ in inwonertal (nu zo’n 12.000 mensen). Opmerkelijk is dat de bevolking uit 64 verschillende nationaliteiten bestaat.

Borsbeek

Als je vanuit Boechout westwaarts fiets kom je al direct in de agglomeratie Antwerpen terecht. Ik wil het iets rustiger houden en fiets in noordelijke richting. Het volgende dorp is Borsbeek (10.000 inwoners). Ik ben hier als Nederlander een gevaarlijke indringer. Want in de annalen van de plaats staat de plunderzucht van de Hollanders in de 17e eeuw beschreven. Ja, de mensen hebben het wel over de Duitsers, maar de Nederlanders waren ook geen lieverdjes.

borsbeekDe bevolking van Borsbeek was zó bang voor de Hollanders dat men tien jaar lang de persoonlijke bezittingen in de kerk op had geslagen. Zit je in de kerk op je eigen stoel en bij je eigen schemerlamp.

Borgerhout

Borsbeek is bijna verkleefd aan de Antwerpse deelgemeente Borgerhout (50.000 inwoners).  In deze gemeente is verschillende malen een oorlog tussen drugsbendes deurne-1uitgevochten. Vanwege het grote aantal inwoners van Marokkaanse afkomst wordt de plaats ook wel Borgerrokko genoemd.

Inderdaad waan ik me in een deel van Borgerhout in een verder gelegen buitenland. Een deel van de opschriften op winkels kan ik niet lezen. Meer dan de helft van de vrouwen loopt met hoofddoek. Tientallen jonge mannen zijn in traditionele kleding op weg naar de moskee.  Ondanks dit buitenlandse beeld zie ik ook winkels als Zeeman, Kruidvat en Pearle. Maar dat zijn (voor België) ook buitenlandse bedrijven…

deurne-2Volgens de statistiek zou meer dan de helft van de bevolking een niet westerse achtergrond hebben. Maar de verspreiding van de bevolking is ongelijk: de mensen met een niet-westerse achtergrond wonen in intra-muros, de oudere ‘witte’ bevolking in extra-muros (aldus Wikipedia). 

 

Liereke Pleziereke

Ik was in Lier blijven steken.

Lier is de vroegere woonplaats van Felix Timmermans, die destijds op de verplichte literatuurlijst stond voor mijn eindexamen. Hij dichtte het gedicht Liereke Plezierike.

lier-grote-marktInderdaad is Lier geen onprettige stad. Je kunt het slechter treffen in België. En zo’n plaats met ongeveer 40.000 inwoners, met uitstekende verbindingen naar de grote steden én met een historisch centrum heeft natuurlijk een aantal pré’s.

Wel hebben de plaatselijke inwoners een spraakgebrek. Zo spreken ze de ‘H’ niet uit. Dit is het weblog van Enk 50.

Met de s en de p achter elkaar hebben ze ook moeite. Mensen lispelen hier niet, ze lipselen. De SP zou hier misschien wel de PS worden genoemd. Nou ja, komt in de buurt: Partie Socialiste.

lier-stadhuisNu we het toch over de politiek hebben: de NV-A (landelijk lijsttrekker Bart de Wever) zorgde in Lier in 2012 voor een politieke aardverschuiving door in één klap een derde van de stemmen te behalen en daarmee vier gevestigde partijen vér achter zich te laten. De NV-A is niet de Nederlandse Vereniging voor Autisme en ook niet de Nederlandse Vereniging voor Anesthesten, maar de Nieuw Vlaamse Alliantie. De partij wordt gezien als conservatief-liberaal.

Helaas bezoek ik nogal eens plaatsen in België op het verkeerde moment. In de zomer is er nogal eens kermis op het historische plein in het centrum van de stad en in december is er een kerstmarkt. Dan kun je dus nooit een mooie foto maken van het Unesco-Werelderfgoed (het Belfort) aan de Markt in Lier.

lier-kerk-en-straatbeeldEen ander bekend gebouw is de Sint Gummaruskerk. De toren wordt ook wel de Peperbus genoemd (net als in Nederland de torens van de stadskerken van Bergen op Zoom en Zwolle).

Lier en Zimmer

Zoals vorige week beschreven kwamen mijn Batavus en ik op het Begijnhof van Lier terecht. Dat is toegestaan, want ik heb – sinds mijn been gekreukeld werd – een damesfiets. Dat is eenvoudiger opstappen. Afstappen ook, trouwens. De Begijntjes waren overigens allemaal gevlogen en vervangen door een scala van inwoners van Lier.

lier-neteMaar Lier herbergt meer moois binnen en rond de stadspoorten. Zoals de Zimmertoren. Die toren is genoemd naar Louis Zimmer, de zoon van een horlogemaker uit Lier (Louis overleed in 1970). Op de middelbare school blonk hij uit in wiskunde en astronomie. Hij knutselde zijn hele leven lang ingewikkelde instrumenten in elkaar. Ook ontwikkelde hij een automatische schakeling voor de verlichting van de kerktoren.

lier-zimmertorenIn 1928 bood Louis Zimmer zijn geboortestad een bijzondere klok aan, die niet alleen de standaardtijd aangaf, maar ook de decimale tijd, de schijngestalten van de maan, de dag van de week, de draaiing van de aardas en nog tal van andere gegevens. De gemeente Lier besloot daarop om een oude toren, die op de nominatie stond om afgebroken te worden, te laten renoveren en daar de klok in op te hangen.

Een andere klok, de Wonderklok, die zich in een paviljoen naast de Zimmertoren bevindt, is de kroon op het werk van Zimmer. Hij kreeg er felicitaties voor van onder andere Albert Einstein die dit zelf niet had bedacht. Deze klok bevat de traagst bewegende mechanische wijzers van de wereld (één omwenteling per 25.800 jaar). Later breidde Zimmer het geheel nog uit met een planetarium.

En dat allemaal als uit de hand gelopen hobby. Je vraagt je af of zijn vrouw dat allemaal goed vond. Maar ze zijn lang getrouwd geweest, dus kennelijk paste deze hobby binnen de kaders van hun relatie.

Begijnhof Lier

Het was precies tien jaar geleden dat we het Begijnhof van Lier bezochten.

begijnhof-lier-1Dat was op aanraden van een dominee die een voettocht langs Begijnhoven had gemaakt. Het Begijnhof van Lier vond hij het mooiste Begijnhof van België. Ik heb ze ook bijna allemaal bezocht (12 Belgische Begijnhoven staan op de lijst van Unesco Werelderfgoed).

Gisteren zette ik mijn fiets op de trein en ruim 1½ uur later was ik in Lier. Want ik wilde hier nog wel een keer een kijkje nemen.

begijnhof-lier-3Lier is een historische plaats, net iets buiten de drukte van de lijn (agglomeratie) Antwerpen-Brussel. Maar Antwerpen bevindt zich op slechts 15 km. afstand. Zo’n plaats trekt dan toch altijd nogal wat bedrijvigheid aan. Maar het autovrije Begijnhof vormt een oase van rust aan de rand van de binnenstad.

Begijnhoven waren besloten hoven waar weduwen en ongehuwde vrouwen een religieus geïnspireerd, maar zelfstandig leven leidden. Er was zelfbestuur onder leiding van een grootjufrouw.

begijnhof-lier-2De begijntjes voorzagen in hun levensonderhoud door te weven, kant te maken of te borduren. Ze legden de gelofte van zuiverheid en gehoorzaamheid af, maar niet van armoede. Ze waren niet verplicht om hier te blijven wonen (zoals nonnen in een klooster). Als de dat wilden konden ze ook naar elders verhuizen.

begijnhof-lier-4Het begijnhof in Lier dateert uit de 13e eeuw. Er zijn elf straten en 162 huisjes. In het centrum staat de Sint-Margaritakerk van rond 1700 met een barok interieur.

 

Verschillende plaatsen in het begijnhof herinneren aan auteur en schilder Felix Timmermans. Eén van zijn boeken speelt zich hier af.

 

Fietsland België (3) : Antwerpen

Voor Nederland is de stad Antwerpen natuurlijk bekend, maar er ligt ook nog een stuk land omheen met dezelfde naam: de provincie Antwerpen. Daar wonen 1,8 miljoen mensen op een oppervlakte die even groot is als de provincie Zuid-Holland. Maar in Zuid-Holland wonen bijna twee keer zoveel mensen.

Er moet dus nog wel wat ruimte over zijn. Dat klopt ook, want de bevolking concentreert zich op de as van Antwerpen naar Mechelen (en daarna door naar Brussel). Ten noorden van Antwerpen heb je daarnaast langs de Schelde onafgebroken haven- en bedrijventerreinen. Als je deze route probeert te volgen vanaf de grens bij Ossendrecht en je fietst door tot aan Brussel (wat ik ooit in één dag heb gedaan) heb je uiteindelijk allemaal zwarte spikkels op je gezicht.

Maar de provincie Antwerpen heeft ook een andere kant. Globaal ten zuiden van Breda en Tilburg is er veel landelijk gebied en je vindt er ook uitgestrekte natuurgebieden.

Lier 1De foto van vandaag komt niet uit Antwerpen (dat staat vaker op mijn weblog en vandaag moet ik er weer heen vanwege een studiedag), ook niet uit Mechelen met de imposante Romboutskathedraal, maar uit Lier. Dat stadje is echt een omweg waard.

Zoals veel Belgische steden heeft ook Lier een begijnhof. Maar in tegenstelling tot andere steden, waar het Begijnhof een verstilde oase vormt temidden van de stedelijke drukte, is Lier als plaats ook niet al te druk. Ook buiten het Begijnhof kun je rustig wandelen en van alles bekijken.

We waren wel op de fiets, maar laat de tweewieler dus toch maar even staan en bekijk de stad te voet…