De W is van Welkenraedt

Helemaal in het oosten van België ligt Welkenraedt. Onder de gemeente Welkenraedt valt ook de plaats Henri Chapelle, het hoogtepunt van verschillende fietstochten door het oosten van België. Die plaats ligt op 340 meter hoogte.

Fiets je vanuit Henri Chapelle naar Welkenraedt, dan gaat het gezwind, mits je je pet stevig op je hoofd hebt verankerd. Het kost weinig moeite om hier boven de 50 km. per uur te fietsen. En dan kom je ook nog eens op het idee dat een fietshelm misschien een beter idee is dan een pet.

Er wordt in Welkenraedt Diets gesproken (plat Limburgs). Dat is opmerkelijk, omdat de plaats officieel franstalig is. Het onderwijs is er grondwettelijk toegestaan in drie talen; Frans, Duits en Nederlands.

Bij station Welkenraedt

Welkenraedt ken ik vanwege het grensstation van de trein richting Duitsland. Maar de plaats had ik nog nooit gezien. Welkenraedt is zo’n plaats die karakteristiek is voor de chaos bij de inrichting van het land in België. Dwars door de plaats loopt een drukke verkeersweg. Het verkeer is er zeer chaotisch en dat geldt ook voor de bebouwing langs de weg. Van enig toezicht op de vraag wat er gebouwd wordt lijkt geen enkele sprake te zijn: ieder bouwt wat hem goed lijkt in eigen ogen. Dat geldt ook voor het winkelbestand.

De drukke weg door Welkenraedt is deels geplaveid met zand, losliggende steenslag en glas. Er is een onvoorspelbare fietsstrook waar soms auto’s op staan geparkeerd en soms moet je opeens een scherpe bocht maken. En dat alles gaat richting de autosnelweg over in een kolossaal bedrijventerrein met ook meubelzaken, Mc Donalds en supermarkten.

Het is allemaal zó lelijk dat het bijna weer mooi wordt... Een beetje meer architecturale schoonheid zou de plaats sieren. 

Henri Chapelle

Donderdag fietste ik mijn laatste zomerse fietstocht benevens het slotstuk van de Ronde van België.

De bedoeling was dat ik alle provincies van België befietst zou hebben en dat is ruimschoots gelukt. De fietstocht van donderdag was een toegift. Ik nam nog even het Duitstalige deel van België mee.

De kern van Henri Chapelle, op een hoogte van340 meter

Maar laat ik het even over Henri Chapelle hebben. De kapel van Hendrik, dat spreekt me natuurlijk wel aan. Waarom de plaats zo heet is mij niet geopenbaard.

Doordat Henri Chapelle in een streek ligt waar verschillende talen gesproken worden heeft het

De toren van de Sint Joriskerk van Henri Chapelle

ook verschillende namen: Hendrik-Kapelle, Henri-Chapelle, Heinrichskapelle, Hinri-Tchapele (Waals) Kapäl (Platdiets, de taal die in het uiterste zuiden van Limburg wordt gesproken). Tien kilometer ten noorden van Henri Chapelle ligt de Nederlandstalige Voerstreek, tien kilometer ten zuidoosten van de plaats wordt Duits gesproken.

In 1846 bleek 90% van de plaats Nederlands te spreken. In de kerk sprak men echter (Latijn en) Duits. Een eeuw later sprak ruim 80% van de bevolking Frans. Daarom werd de gemeente (Hombourg) toen een Franstalige gemeente.

Landschap bij Henri Chapelle

In Henri Chapelle ontspringen drie rivieren: de Geul, de Gulp en de Vesdre. Ze stromen verschillende kanten uit, maar uiteindelijk maakt het niets uit: het water komt uiteindelijk in de Maas terecht. Maar het ontspringen van die drie rivieren zegt wel iets over de hoogte van de streek. Henri Chapelle ligt op 340 meter hoogte boven de zeespiegel.

De plaats telt 2100 inwoners, maar veel Belgische dorpen hebben een wonderlijke structuur. Je weet bijna niet waar de plaats begint en eindigt. Bij de kern van het dorp bevindt zich de Sint Joriskerk, een langgerekt kerkgebouw met deels Romaanse kenmerken. De plaats komt dan ook al voor in zeer oude geschriften (uit de 13e eeuw).

Amerikaanse erebegraafplaats bij Henri Chapelle

Bij Henri Chapelle ligt één van de grootste Amerikaanse begraafplaatsen. Hier werden bijna 8000 (meestal jonge) Amerikaanse soldaten begraven. De meesten zijn omgekomen tijdens het Ardennen-offensief.

Tijdens mijn fietstocht werd mijn oog getroffen door twee torens van een kasteel. Dit bleek te behoren bij een enorme psychiatrische inrichting met 1600 patiënten: La Clinique Psychiatrique des Freres Alexiens. Het viel me op hoe gesloten de instelling is. In Nederland fiets ik regelmatig een rondje over een instellingsterrein. Dat was hier bepaaldelijk niet de bedoeling.

Henri Chapelle ligt aan de doorgaande weg van Visé naar Aken. Ik heb hier veel vaker gefietst, maar de Belgische overheid is goed bezig: de weg is zó geherstructureerd dat het geen racebaan is (met vaak in de weekends dodelijke ongelukken). Wel is het een drukke weg. Ik zoek een goed heenkomen op een veel minder drukke weg door het golvende land rond het dorp.