Persoonlijkheidsstoornis en geweld (slot)

Een persoonlijkheidsstoornis vormt op zichzelf geen verklaring voor geweld. Er moet meer aan de hand zijn. 
  1. Als iemand én een persoonlijkheidsstoornis heeft én op de buitenwereld is gericht (‘externalising’) verlaagt dat de drempel naar gewelddadig handelen. Maar dan nog is het onvoldoende verklaring. Er zijn meer factoren die de grens naar het toepassen van extreem geweld verklaren.

2. Als iemand een ‘denkstoornis’ heeft (waanachtige beelden) verlaagt dat de drempel naar geweld. Zo’n stoornis kan o.a. inhouden dat iemand obsessief met een bepaald thema bezig is. Gisteren noemde ik de stalker die zeker weet dat een bepaalde vrouw verliefd op hem is. Als ze dan een relatie met een ander krijgt weet hij het zeker: dat is geen vrijwillige keuze zijn geweest: ze is gedwongen tot die relatie.

In de huidige samenleving zie je steeds meer berichtgeving de kleur van een denkstoornis aannemen. Dat komt vooral tot uiting in het zwart-wit denken en het per definitue toeschrijven van kwade bedoelingen aan de ander. De kans dat er ergens vanuit dit denken een aanslag wordt gepleegd neemt daarmee ook toe.

3. Een volgende stap bij het externaliseren is het zoeken van spanning (‘thrill-seeking’). Op hoge snelheid op een motor door de stad razen en iemand neerschieten: dat is spanning.

4. Voeg je daar de behoefte aan geldelijk gewin, aan bezit, aan toe, dan heb je te maken met een giftige cocktail aan ingrediënten die de kans op geweld aanzienlijk groter maken.

Internaliseren

Er zijn ook mensen die ‘internaliseren’. Ze zijn minder op de buitenwereld gericht. Het zijn meer de ‘loners’. Ik legde in een vorig blog de link naar het ‘covert narcisme’.

Voor deze mensen gelden andere triggers. Bij hen gaat het om:

  1. De al eerder genoemde waanachte en obsessieve denkbeelden

2. in combinatie met het gevoel bedreigd te worden

3. en/of in combinatie met wraakgevoelens.

Deze combinatie zeer riskant bij vrouwen met een ernstige borderline persoonlijkheidsstoornis. Dat maakt het verhaal vooral belangrijk als het om de opvoeding van kinderen gaat. Ik schreef daar eerder over in relatie tot het onderwerp ‘borderline en kinderwens’.

Narcisme, de antisociale persoonlijkheidsstoornis, de oppositionele stoornis en welk label je ook maar wilt geven: op zichzelf verklaren ze niet waarom iemand extreem gewelddadig gedrag gaat vertonen. In combinatie met andere factoren kan er een giftige cocktail aan kenmerken ontstaan die samen een explosief mengsel vormen.

Naar aanleiding van: Richard Howard: Personality disorders and violence: what is the link? In: Borderline Personality and Emotional Dysregulation (2015). 

Vrouw bedreigd

We lopen richting de tram bij station Brussel Zuid. Stationsbuurten in grote steden vormen vaak ook trekpleisters voor allerlei mensen die hier gewoon wat rondhangen.

Of liggen… Veel meer dan in Nederland zie je in België slapende mensen in hoeken en gaten van de stations. Meestal zijn het immigranten onderweg die Engeland als het beloofde land zien. Het schijnt dat er in Brussel 4000 rondlopen die wachten op een kans om het Kanaal over te steken.

Bij station Brussel Zuid

Maar er zijn ook veel zichtbare bedelaars die met een beker in de hand vragen om een aalmoes. Daarnaast staan er op allerlei plekken jonge mannen met een vermoedelijk Noordafrikaanse achtergrond. Ook de illegale drugshandel tiert hier welig.

In de drukte voor het station horen we opeens een vrouw achter ons gillen. We draaien ons om. Ik zie dat een man probeert het fototoestel van de vrouw te pakken. In een flits pak ik zijn arm beet en houd hem tegen.

De man is samen met een kameraad. Onderling spreken ze Arabisch.  Beiden hebben vanmorgen waarschijnlijk een half flesje aftershave op hun kin gesmeerd. Die geur is nadrukkelijk overheersend. De man scheldt, vloekt en tiert tegen de vrouw. In het Frans, dus ik kan niet alles verstaan. Volgens hem had zij hem op de foto gezet en dat was verboden. Daarom had hij het recht om de camera te pakken.

Volgens mij liep ze gewoon met haar fototoestel om de nek langs het station. Ze had er geen beschermhoes om en dat is in deze wijk niet verstandig.

De man begint nog harder te tieren, pakt zijn telefoon en zegt dat hij de politie gaat bellen. Zij zit namelijk helemaal fout door hem zomaar op de foto te zetten. Ze vindt het prima als hij de politie belt. Maar dat was natuurlijk pure bluf. Deze man heeft waarschijnlijk zelf van alles te vrezen voor de politie. Anders wil ik wel de politie bellen, maar ik weet niet zo snel hoe ik daar vorm aan moet geven.

Wij zeggen helemaal niets. Dat zou ook olie op het vuur zijn. Ons Frans is trouwens niet voldoende om sowieso iets zinvols te zeggen. Ik had er mogelijk iets uitgeflapt als dat het voor hem misschien nog even wennen is dat je in België gewoon foto’s mag maken op straat.  Maar we doen er het zwijgen toe en dat is maar goed ook. We staan hier echter slechts als buffer tussen de vrouw en de tierende man. Tineke staat een beetje tussen hem en de vrouw in.

Dan maar een andere actie. Hij gebruikt nu zijn telefoon als filmcamera en filmt de vrouw en waarschijnlijk ons ook. Dat komt allemaal straks op internet. Daar reageren we geen van allen op. Daarop doet de man opnieuw een greep naar het fototoestel. Ik houd zijn arm tegen en houdt hem even vast. Hij rukt zich weer los.

De man heeft nu kennelijk het gevoel dat hem niets meer lukt. Hij vloekt nog een paar keer en spuugt op de grond. Ik krijg een dodelijke blik toegeworpen, maar blijf niettemin in leven.

Na afloop zegt Tineke: "Dat je dat durfde, zijn arm beetpakken." Dat was geen kwestie van durf. Als ik er over na had gedacht had ik het waarschijnlijk niet gedurfd. Op zo'n moment handel je gewoon in een reflex. En later ben je boos: je wilt niet dat de straat in bezit wordt genomen door dit soort arrogante types.