Ontwikkeling en verstoring van het ik (4)

Waar waren we ook alweer gebleven? Het ging over mensen bij wie de emotionele ontwikkeling stageert tussen de 3 en 7 jaar. Wat is kenmerkend voor die mensen?

Achtereenvolgens kwamen aan de orde:

1. Afhankelijk van (verslaafd aan) de goedkeuring door belangrijke anderen

2. Voortdurende faalangst

3. Egocentrisch: de wereld bekijken vanuit het eigen perspectief.

4. Veelvuldige autoriteitsconflicten

En dan nu verder met de volgende twee kenmerken:

5. Zwakke interactie met leeftijdsgenoten: Dit punt kwam al eerder aan de orde. Kleuters leren in de loop van hun ontwikkeling samen te spelen. Maar ze zijn daar doorgaans nog niet zo sterk in. Ze kennen de regels van het samenspelen nog onvoldoende. Daarom hebben ze de nabijheid van de volwassene nodig. Als die er niet is hebben ze vaak de neiging om voor de ander te gaan bepalen.

Tegen je verlies kunnen is iets wat voor de meeste kleuters te hoog gegrepen is.

Deze aspecten zien we ook terug bij mensen met een gestagneerde sociaal-emotionele ontwikkeling in de eerste identificatiefase. Samenwerking met anderen is niet hun sterkste kant. Ze werken bij voorkeur alleen, óf samen met mensen die volgzaam zijn, waar ze controle over hebben. Het moeten samenwerken in teamverband wordt door hen vaak als stressvol ervaren.

Mirjam werkt in de ouderenzorg. Ze voelt zich thuis in dit werk. Ze kan veel doen en regelen voor kwetsbare ouderen. De teamoverleggen ervaart ze als bijzonder stressvol. Ze heeft de neiging om voor de bewoners van het zorgcentrum van alles te regelen, ze geven weinig weerwoord. Maar binnen het team gaat het niet op die manier, daar krijgt ze af en toe tegengas.

Een leidinggevende functie is voor deze mensen wel weer prettiger, omdat ze daarmee meer controle over anderen ervaren. Maar aan de andere kant worden ze daar ook weer door overvraagd omdat leiding-geven om stressbestendigheid en kunnen delegeren vraagt.

6. Tekort aan zelfregulatie: de emotionele rem is nog onvoldoende ontwikkeld. Als er iets gebeurt waar ze moeite mee hebben kunnen ze heftig reageren en zelfs exploderen. Op ontspannen momenten lijken ze evenwichtig. Je denkt dan dat ze veel aankunnen. Maar een klein beetje spanning kan al voldoende zijn voor een onverwachts heftige reactie.

Een schijnbaar evenwichtig persoon kan 'zomaar' emotioneel heftig reageren op een zo op het oog klein lijkende gebeurtenis of op een uitspraak die niet goed 'valt'.