Gish-gallop (2)

Alweer Willem Engel. Als hem een kritische vraag bij één van zijn stellingen wordt voorgehouden tijdens een TV-programma voor RadioTV Rijnmond reageert hij niet op de inhoud van die vraag, maar hij herhaalt zijn standpunt en voegt er aan toe dat hij sterke aanwijzingen heeft dat degene die dat gezegd wordt betaald door de farmaceutische industrie. Op de vraag van de reporter of hij dat kan bewijzen zegt hij 'we zijn bijna klaar met dat onderzoek'. Dit was weer dezelfde tactiek. Niet op de inhoud ingaan, maar een afleidingsmanouvre inzetten. Daarna hoor je er niets meer van. Het was gewoon een tactiek om op dat moment de verslaggever de mond te snoeren. 'De snelle verandering van onderwerp stelt de spreker in staat om een ongewenst onderwerp of een ongemakkelijk feit te vermijden voordat het een blijvende indruk achterlaat. Door de aanval te richten op een heel ander onderwerp raakt de vragensteller in verwarring' (Ryan Mackay in The Great Internet Conspiracy). 

Films op sociale media

Het is opvallend hoe lang de video’s met de verspreiding van informatie op internet zijn. Minstens een uur, maar vaak 1½ uur. Dat is opvallend in een tijd dat alles alleen maar korter en sneller moet. Maar dat heeft een functie. Het zijn vaak in feite monologen. De interviewer is het van tevoren al helemaal eens met de geïnterviewde en is dus per definitie al uitgeschakeld. Voorbeelden zijn de video’s van Blue Tiger Studios en de Nieuwe Wereld en van ServusTV met Sucharit Bhakdi.

Kenmerkend voor deze tactiek is ook dat er in de titel of bij aanvang al meteen wordt gezegd dat de ander manipuleert, liegt of de ‘tegenstander’ wordt op een andere manier verdacht gemaakt, bijvoorbeeld met beelden (een foto van Hugo de Jonge gemonteerd in een massabijeenkomst van de NDSAP). Die uitspraak of dat beeld blijven dan op zo’n manier hangen dat de kijker niet kritisch meer naar het programma kan kijken. Je zou kunnen denken dat dat eerlijk is, maar het is een vorm van bewuste en vooropgezette brainwash.

De geïnterviewde spreekt voor eigen parochie en kan zich te buiten gaan aan oncontroleerbare redeneringen en het noemen van bronnen zonder dat de interviewer ook maar één kritische vraag zal stellen. De achterliggende gedachte is dat een enorme muur aan tekst tevens als bewijs kan dienen..Voor een publiek dat niet bekend is met deze techniek en een zeer beperkte kennis van de onderwerpen heeft gaat de boodschap er vervolgens ongecontroleerd als zoete koek in.

Statistiek

Een bekend verschijnsel is ook het goochelen met statistieken. Dat gaat zó snel en is zó oncontroleerbaar dat de kijker gemakkelijk in verwarring raakt. Zo zag ik een onduidelijke statistiek die binnen 30 seconden weer werd weggehaald en die desondanks de stelling van de spreker zou moeten onderstrepen. Zelfs een statisticus meldde dat hij er totaal geen chocolade kon bakken omdat het onmogelijk was om de statistiek goed te beoordelen, zelfs niet bij stilstaand beeld.

Dat kan gewoon onhandigheid zijn van de spreker, maar het kan dus ook een onderdeel zijn van de Gish-gallop manier van denken en spreken. Een statistiek doet het altijd goed en voor het kijkend publiek komt dat vaak over als bewijs dat een thema goed is uitgezocht.

Lijsten

Volgens de auteurs van een artikel over deze manier van discussiëren valt de Gish gallop methode vaak op in boektitels die met lijsten werken. De meest beruchte titel schijnt te zijn:

200 Evidence-Based Reasons NOT To Vaccinate van de antivaxx Website Green MedInfo.

Ook een andere bekende ‘teller’ noemt het getal 200: 200 Proofs Earth is Not a Spinning Ball. Maar liefst 200 wetenschappelijke bewijzen dat de aarde plat is.

De punten die in de galop naar voren worden gebracht, zijn vaak kort en niet-specifiek. Het kost veel moeite om alles volledig te weerleggen en het is voor de auteur veel gemakkelijker om er nog een vraag toe te voegen dan voor de respondent om een ​​passend antwoord te formuleren. Dat is dan ook de tactiek: zeg niet zoveel concreet dat je weersproken kunt worden en bedelf niettemin de tegenstander met een enorme voorraad aan veelsoortige ‘bewijzen’die zó gevarieerd zijn dat het een hoop tijd kost om ze allemaal te bestrijden. Als iemand bewijst dat er iets niet klopt is de reactie: ‘maar u gaat hiermee voorbij aan de kern van mijn betoog’.

Senator Ted Cruz, die in zijn studententijd nationaal kampioen debatteren was, beschreef de verspreiding van de Gish-gallop gesprekken als "een verderfelijke ziekte die de essentie van het debat op de universiteit heeft ondermijnd".  En volgens mij ook in de samenleving. 

Gish-gallop (1)

Je hebt gesprekstechnieken en je hebt gesprekstechnieken. Ik heb destijds heel wat cursussen gesprekstechniek moeten volgen, maar ik kreeg er ook een almaar uitdijende weerstand tegen. Maar soms helpt het als je een bepaalde gesprekstechniek herkent. 

Nu is er weer de Gish-gallop techniek. In het programma Op 1 van dinsdag 16 februari gaf Willem Engel daar een praktijk-college in. Gish-gallop is een term voor een eristische techniek (dat betekent: een chaotische gespreksvoering) waarbij een debater probeert een tegenstander te overweldigen met een buitensporig aantal argumenten, zonder rekening te houden met de nauwkeurigheid of kracht van die argumenten. De term is genoemd naar de creationist Duane Gish, die de techniek vaak gebruikte tegen voorstanders van evolutie.

In het programma Op 1 van dinsdag 16 februari gaf Willem Engel daar een praktijk-college in. Gedurende het hele programma zaaide hij verbaal en non-verbaal verwarring. Zo merkte hij terloops op dat hij diezelfde dag een vraaggesprek met onderzoeker uit Taiwan die heeft bewezen dat het coronavirus uit een laboratorium komt. Het was op dat moment van het gesprek totaal irrelevante informatie. Maar het ging zó snel en zó terloops dat niemand van de gasten aan tafel daar een vraag over kon stellen. Dat was maar één van de meerdere voorbeelden in die uitzending hoe Engel deze tactiek inzet. 

Het gaat bij deze manier van debat voeren vooral om de snelheid waarmee je met argumenten komt. Je doet het met een dusdanige snelheid en je vertelt zoveel schijnbare details dat het de ander in verlegenheid brengt. Die persoon kan namelijk niet op al jouw argumenten in gaan en daardoor lijkt het alsof jij gelijk hebt. Bovendien is op zo’n moment helemaal niet controleerbaar of je je verhaal wel goed hebt onderbouwd.

Als de onderbouwing van de ‘feiten’ wordt gecontroleerd, dan blijkt meestal dat er nauwelijks een bron te vinden is. Je kunt het ook meer algemeen houden door te beweren dat ‘het meest recente wetenschappelijk onderzoek onomstotelijk heeft bewezen dat’… Toch is dat niet zo sterk als wanneer je goochelt met namen, jaartallen en titels.

Ik ben niet snel en veel te secondair, dus ik kan helemaal geen Gish-gallop toepassen, maar één keer heb ik mijn vroegere directeur op deze manier klem gezet. Hij was naar mijn werkkamer gekomen vanwege een hem onwelgevallige publicatie van mijn kant. Daarvoor diende ik te worden berispt. Hij wees mij er op dat doctor X in zijn boek al had aangetoond dat wat ik vertelde onzin was. Toen zei ik dat hij het boek kennelijk niet uitlezen had, want dat diezelfde doctor in het laatste hoofdstuk van dat boek een heel andere conclusie kwam. Dat had de directeur nog niet gelezen. Ik ook niet. Waarschijnlijker was het dat we beiden het boek niet hadden gelezen, hooguit een artikel in destijds onze gezamenlijke krant 'Trouw'. 

Het gaat bij de Gish-gallop discussie dus niet om de inhoud. Wie het snelste de meeste argumenten heeft binnen gebracht in een tempo dat de ander absoluut niet kan volgen wint (ogenschijnlijk) het debat. Bij het publiek komt het over dat die persoon de beste argumenten heeft, want hij heeft de meeste argumenten en de ander heeft niet voldoende tijd om die te weerspreken. Eigenlijk draait het allemaal om het zaaien van verwarring.

De stappen van de Gish-gallop discussie

  1. Tijdens een Gish-gallop confronteert een debater een tegenstander met een snelle reeks van vele misleidende argumenten, halve waarheden en verkeerde voorstellingen in korte tijd, waardoor het voor de tegenstander onmogelijk wordt om ze allemaal te weerleggen in de vorm van een formele debat.
  2. In de praktijk kost elk punt dat door de “Gish galloper” naar voren wordt gebracht aanzienlijk meer tijd om te weerleggen of om de feiten te controleren dan de tijd die de Gish galoper nodig heeft om zijn punt te maken.
  3. Daardoor de tegenstander niet voldoende tijd heeft om om elk punt in te gaan en mogelijk ook in verwarring is geraakt door alle grillige informatie die naar voren is gebracht krijgt de indruk dat de tegenstander niet goed geïnformeerd is, zijn feiten niet kent of ongelijk heeft.
Willem Engel in een interview voor Wees de Weerstand: 'We gaan de overheid in de verdediging drukken. Als ze aan het verdedigen zijn kunnen ze niet meer aanvallen'. Hoe duidelijk wil je het hebben wat de werkelijke bedoeling van Gish-gallop Engel is? 

Reactie op kritische vragen

  • Stel dat de tegenstander er in slaagt het debat te doorbreken en hij stelt een wedervraag, dan worden de genoemde argumenten herhaald zonder deze verder te onderbouwen. Of de persoon vraagt: ‘Is het dan mijn taak om jouw onderzoek te doen?’ (boodschap: je had je beter voor moeten bereiden).
  • Als iemand zegt dat er iets niet klopt in de onderbouwing wordt de ander beschuldigt van ‘cherry picking’: de ander pikt er een klein deel van het betoog uit en weigert in te gaan op de belangrijke argumenten.
  • Gaan de vragen door, dan komen er geen nieuwe bewijzen, er komen geen onderbouwingen, het verhaal wordt slechts herhaald.
Senator Ted Cruz, die in zijn studententijd nationaal kampioen debatteren was, beschreef de verspreiding van de Gish-gallop gesprekken als "een verderfelijke ziekte die de essentie van het debat op de universiteit heeft ondermijnd".  En volgens mij ook in de samenleving. 

Erps-Kwerps

Erps Kwerps 1Dit oord heeft één van onze meest geliefde plaatsnamen.

Deze voorliefde wordt veroorzaakt door Justus van Oel. In het boek ‘Kunt u Breukelen?’ beschrijft hij het Erps-Kwerps-gesprek. Dit is een conversatie, beoefend door oudere echtparen in treincoupe’s.

Bijvoorbeeld: (a) We staan stil. (b) Ja, we staan stil. (a) Misschien moeten we op een andere trein wachten. (b) Ja, misschien staan we daarom wel stil. (a) Kijk, daar komt een trein voorbij. (b) Volgens mij was het een sneltrein. (a) Ja, dat was een sneltrein, daarom moesten we hier wachten. (b) Nou, dan zullen we ons zo wel weer verder laten gaan. (a) Ja, als-t-ie voorbij is kunnen we weer verder. (b) Kijk, daar gaan we alweer. (a) Ja, daar gaan we alweer.

Van Oel voegt daar aan toe: “Schrijvers van het Nederlands televisiedrama hoeven niet met de trein te reizen om deze gesprekstechniek te oefenen. Ze krijgen jaarlijks een speciale cursus Erps-Kwerps in een hotel in Lage Vuursche.”   

Erps Kwerps landingsbaanVanwege onze voorliefde voor het observeren en beluisteren van mensen die zich oefenen in het Erps-Kwerpsgesprek was ik al eens speciaal naar dit tweelingdorp in de buurt van Brussel gefietst. Nu we (in Leuven) tóch in de buurt waren wilde ook Tineke kennis maken met dit dorp. En dus fietsten we er heen, onderweg opnieuw deze gesprekstechniek beoefenend. We zijn inmiddels een ouder echtpaar, dus dat moest lukken.

Erps-Kwerps ligt temidden van glooiend akkerland in de tuinbouwstreek van Vlaams-Brabant. In de omgeving groeit de witlof de spuigaten uit. Er vindt jaarlijks een zogenaamd crisisfestival plaats. Het schijnt dat men maar niet uit de crisis kan komen.

De vliegtuigen die vliegveld Zaventem naderen vliegen vlak langs de bebouwing van Erps-Kwerps. Nadat het vliegtuig gepasseerd is voel je bij windstil weer een minuut later een windvlaag. Je hoort hem ook in de ruisende coniferen. Eén dorp verder landen de vliegtuigen bijna in de voortuin van de inwoners.

Erps Kwerps KerkpleinDe plaats Erps-Kwerps telt zo’n 6000 inwoners. Het heeft een aardig dorpscentrum met een aantal historische gebouwen. Het station ligt 2 km. buiten de plaats. Hier loopt ook de HST-fietsroute, een snelle fietsroute tussen Brussel en Leuven. De Belgen zijn geen echte fietsers, maar ze doen wel hun best om de fiets wat meer op de vervoerskaart te zetten.