Christelijk complotdenken

Max van den B - de man die met een brandende fakkel voor het huis van Sigrid Kaag stond - maakt er geen geheim van: hij is overtuigd christen. Hij stelt dat hij in zijn boodschap direct wordt aangestuurd door God. 

Met zijn boodschap vertegenwoordigt Max een klein groepje christenen dat echter naar verhouding in de media veel aandacht krijgt. Het beeld zou kunnen ontstaat dat alle christenen op zondag in overvolle kerken zitten, dat ze allemaal tegen vaccinatie zijn en dat wantrouwen jegens de overheid kenmerkend is voor het christelijk geloof.

Mariëtta van der Tol (politicologe aan de Universiteit in Oxford) en Kees van de Bos (hoogleraar sociale psychologie in Tilburg) hebben zich beiden gespecialiseerd op het onderwerp ‘religie en radicalisering’.

Religieus splitten

Volgens van der Tol wordt de wereld in het complotdenken verdeeld in goed en kwaad. Het is dus (zie andere blogs) een vorm van ‘splitting’. Er wordt onderscheid gemaakt tussen mensen die helemaal fout zijn en mensen die onvoorwaardelijk goed zijn. En dat wordt dan verbonden met apocalyptisch denken: dit is allemaal een opmaat naar de eindtijd.

Mensen die zich hebben laten vaccineren zitten helemaal fout, want ze werken daardoor mee aan het grote plan van het World Economic Forum, waarbij de hele wereld gecontroleerd wordt door een kleine elite van superrijken. Daar komt bij Max van den B ook nog de verbinding bij van het veronderstelde wereldwijde pedofielen-netwerk, net zoals bij Mischa Kat, die momenteel gevangen zit in een Noordierse gevangenis.

Joods complot

De verhalen bestaan al sinds de Middeleeuwen en krijgen elke keer weer een nieuwe gedaante. Vanaf die tijd wordt elke keer weer ook een verband gelegd met het Joodse volk. Sinds 1903 komt daar als bron het boek ‘De protocollen van de Wijzen van Sion’ bij. Dat boek gaat over een conferentie van Joodse leiders die in 1897 in Bazel zou hebben plaatsgevonden. Daar werden plannen gesmeed om de christelijke wereld omver te werpen en een Joodse wereldheerschappij te stichten. Ziehier de link met Familie Rothschildt, met George Soros en met Klaus Schwab. Het boek is gefingeerd, maar in verschillende Arabische landen staat het op de boekenplank van de feitelijke historie.

Volgens Kees van de Bos kunnen mensen die zich gediscrimineerd voelen in dit complotdenken terecht komen. ‘Als je het gevoel hebt dat je onderdrukt wordt en je bent achterdochtig, dan kan de religie het radicaliseringsproces aanwakkeren’. Van der Tol voegt daar aan toe dat het vaak mensen zijn die niet tot een kerk behoren. ‘Het gaat om activisten die op basis van eigen autoriteit invulling geven aan de christelijke theologie’.

In mijn opvatting spannen deze mensen God voor hun karretje. Ze lezen de Bijbel niet grondig, maar pakken er her en der een tekst uit die goed uitkomt. Maar die tekst is eigenlijk altijd losgezongen van de context. 

Van der Tol: de Bijbel leert dat de vrijheid die Jezus predikt zich op een heel andere manier manifesteert dan via het machtsdenken van mensen. Maar bij de complotdenkers zie je dat ze zelf de redders zijn geworden. Ze zien zichzelf als een belangrijke profeet, als een boodschapper en misschien zelfs als Jezus zélf. Sommige zullen daarbij geweld niet schuwen.

In de persoonlijke groei van mensen en ook in de groei in het christelijk geloof zie je dat mensen steeds beter leren omgaan met goed en kwaad in zichzelf en dat in levens van anderen. We hebben allemaal goede en minder goede kanten. Dat is een voluit Bijbels gegeven. Complotdenkers lijken die groei niet te hebben kunnen meemaken. De wereld is zwart-wit, goed of fout.

Deels ontleend aan een artikel in het Nederlands Dagblad van vrijdag 14 januari 2022 door Hanke van den Broek.