De Q is van Quatre Bras

Jullie dachten natuurlijk: “Nu gaat Henk de mist in! In Quito heeft hij nooit gefietst. Dus wat gaat hij met de Q doen?”

Welnu: hij fietste vanuit Hardegarijp naar het oosten en kwam in dier voege door het buurtschap Quatre Bras. Het is een buurtschap in de gemeente Tytsjerksteradiel.

Jullie denken wel dat de Friezen alleen maar Fries spreken, en dat is ook wel een beetje zo in dit deel van Friesland, maar ze kunnen ook Frans. Dus heet deze buurtschap Quatre Bras. Voor de eenvoudige lezers onder ons: dat betekent vier armen. Het is dus gewoon de naam van een kruising. Best een gevaarlijke kruising trouwens, het is er behoorlijk druk.

De vier armen leiden respectievelijk naar Hurdegaryp, Noardburgum, Feanwâlden en Burgum. Op zijn Fries gesproken, maar in de bus en de trein worden de plaatsen ook op zijn Fries uitgesproken. Dat mag ook, want het Fries is de tweede wettelijk erkende Nederlandse taal.

Er valt in Quatre Bras niet veel te doen, behalve auto’s tellen. En in het weekend kun je naar de discotheek. Zo’n bezigheid is niet aan mij besteed. Ik fiets dus maar weer verder…

Door een mooi landschap overigens, dat wel.

 

De F is van Firdgum

Her en der in Friesland zie je losstaande torens in het landschap. De kerk is verdwenen, er waren geen kerkgangers meer, maar de toren heeft moedig stand gehouden. Een vroegere collega van mij heeft zelfs zo’n toren in haar achtertuin.

Zo ook in Firdgum. Je zou het niet zeggen, maar dit dorp (met nu 70 inwoners en wat meer koeien) had vroeger een heus station. Dat stond aan de lijn van de Noord-Friesche Locaalspoorweg-Maatschappij tussen Stiens en Harlingen.

Firdgum ligt een paar kilometer van de grotere dorpen Tzummarum en Minnertsga en voor wie het dan nog niet weet: in het weidse boerenland ten noorden van Franeker. 

In tegenstelling tot Het Bildt (dat pas later werd ingepolderd) is dit weer een heel oud stukje Friesland. De toren staat er al zo’n 800 jaar. Er hangt een klok in die dateert van rond 1450. Of hij ooit nog luidt (en bij welke gelegenheid) weet ik niet. De kerk is in 1794 afgebroken.

Fries fietsen (1)

De mensen vragen mij wel eens: “Henk, waar hang jij allemaal uit vanwege je werk?”

Dat zal ik jullie zeggen: ondanks mijn hoge leeftijd ben ik nogal ambulant. Zo ben ik deze week vanwege werkzaamheden in Amsterdam West en Amsterdam Buitenveldert, in Barendrecht en in Friesland. Als ik ooit mijn agenda kwijt ben heb ik geen idee meer wie mij waar verwacht.

Nu we het toch over Friesland hebben: ik had nog een stapeltje foto’s klaarliggen. Want één van mijn werkfietsen staat in Friesland en als je een fiets niet gebruikt gaat hij roesten. Dus fietste ik na gedane arbeid nog een rondje door het noorden van Fryslan.  

Zoals door Schalsum. Daar hebben veel mensen nog nooit van gehoord. Het dorp ligt dan ook wat weggedrukt onder de rook van Franeker. En het voordeel van Frentsjer is dat daar vrij weinig rook vandaan komt.

Kaatsen

Schalsum is een nietig dorpje met een hoge organisatiegraad. Eén derde van de inwoners is lid van de plaatselijke kaatsvereniging.

De mensen denken wel eens dat kaatsen een Friese sport is, maar dat is niet zo. Het kaatsen is bekend in vijftig landen en werd nota bene door de Hollanders geïmporteerd is Friesland. Ooit waren er honderden kaatsbanen in West-Nederland, maar men vond daar kennelijk uiteindelijk het voetballen interessanter.

Er wordt overigens beweerd dat het kaatsen een prehistorische vorm van tennis is. Er zijn rond het kaatsspel tientallen regels, maar ik begrijp er allemaal helemaal niks van. Ik heb alleen begrepen dat als er gejuicht wordt, dat er dan waarschijnlijk een doelpunt is gemaakt.

De tweede vereniging in Schalsum is een biljartvereniging. Dus de inwoners van het dorp hebben wel iets met ronde ballen.

Vroeger lag Schalsum rustig uit te rusten in het weidse land, maar tegenwoordig loopt de autosnelweg dicht langs het dorp. Dat leidt tot aanzienlijk geraas.

Fallus en Peins

De weg gaat onder de autoweg door naar het volgende dorp en dat is Peins. Het dorp kende ik van de bushalte Zweins/Peins. Maar het is dus echt een apart dorp. Maar als je het dorp op internet – bij afbeeldingen – opzoekt heb je een probleem. Meneer Google maakt namelijk de vergissing dat het hier om de fallus zou gaan. De letters zijn inderdaad hetzelfde, maar Peins is toch vooral een vriendelijk en net dorp. Er staat een kerk, maar er is geen brievenbus.

Na het bezoek aan Peins fiets ik peinzend verder zonder me echt zorgen te maken waar ik nu weer heen zal fietsen. En dan kom je wel eens op plekken uit waar je al eerder bent geweest, zoals in Minnertsga (waar tot voor kort familie woonde) en in Berlicum.

Schaker met fobie

Tussendoor passeer ik het dorp Wier. Hier woonde ooit een wereldberoemd schaker: Kor Mulder van Leens Dijkstra. Dat was opmerkelijk, want hij durfde zijn eigen erf niet af. Honderden schakers uit de hele wereld bezochten hem op de boerderij. Het schijnt dat hij ook nog eens miljonair was en dat dankzij de pootaardappelen. Het lijkt mij dat er nodig een boek over deze meneer geschreven moet worden.

Land van melk en piepers (3)

In een voor mijn leeftijd aanzienlijk tempo fiets ik naar de dijk toe. Want – zoals gemeld – ik wil de zon in de Waddenzee zien zakken.

Ik kruis de Hoarnestreek, een weg die zo’n 20 km lang langs de buitenste bebouwing van de provincie loopt. De sloten door het land lijken af en toe de vroegere geulen van de Waddenzee te volgen. Dat weet ik hier niet zeker, ik ken dit verschijnsel vanuit de Kop van Noord-Holland.

Ik ontstijg mijn fiets en zie dan dat de zon helemaal niet in de zee zakt. Laaghangende zeemist maakt dat er een vroegtijdig einde komt aan de zonnestralen. Het wordt meteen ook een stuk frisser.

Bij helder weer kun je hier op de dijk drie Waddeneilanden zien. Ik kan nog wel een eind kijken, maar niet vér genoeg. Dat maakt dat de zee eindeloos lijkt te zijn.

Kijk ik naar het zuiden, dan zie ik de Slachtedyk het Friese land intrekken. Iets meer naar links staat de hoge toren van Oosterbierum fier naar de hemel te wijzen.

Een aantal stenen in de dijk geeft aan hoe deze dijk in de loop van de eeuwen steeds verder verhoogd moest worden, om het zilte water tegen te houden.

Ik stap weer op de fiets en rijd in de nu snel invallende duisternis terug naar Harlingen, waar ik deze week drie dagen aan het werk ben.

Berijpt Friesland

leeuwarden-rijpDe afgelopen dagen werkte ik weer in Friesland. Dat is weliswaar intensief, maar zeker geen straf. Alleen al de Friese taal klinkt mij als muziek in de oren. En veel besprekingen zijn in het Fries.

Deze keer verbleef ik in een bijzonder sfeervol Bed and Breakfast in franeker-stationLeeuwarden.

Iedere ochtend treinde ik na een overvloedig ontbijt naar Harlingen. Dat leverde in de berijpte Friese wereld mooie plaatjes op.

Rondje Leeuwarden (3)

In de Hempensermeerpolder staat geen enkel huis en ook geen boerderij. Maar de koeien willen wel graag droge poten houden (neem ik aan). Deze polder (90 hectare) ligt namelijk lager dan de omringende polders.

poldermolen-bij-leeuwarden-kopieEr staat hier een molen die moet voorkomen dat de polder door vissen en zeilboten beheerd gaat worden. De Hempenserpoldermolen werd geboren in 1863. Hij is nu trouwens met pensioen, dus wie er nu zorgt voor de bemaling is mij niet bekend.

swichum-en-wirdumHet fietspad komt uit op een drukke weg, maar gelukkig kan ik vlak voor het dorp Swichum weer een smal weggetje tot mij nemen. Swichum verdient wel enige aandacht. Hier werd Viglius ab Aytta Zuichemus in 1507 geboren. Dat zou je niet denken van zo’n minuscuul dorpje. Deze meneer heette natuurlijk niet zo, hij had gewoon de Friese naam Wigle van Zwichem, maar vanwege zijn verdiensten als rechtsgeleerde en staatsman werd zijn naam later gelatiniseerd. Een monument in swichum-monument-kopieSwichum herinnert nog aan het geslacht Aytta dat hier een herenboerderij bezat, waar trouwens ook enkele dames woonden. Wigle verhuisde naar Brussel en bracht het daar tot raadsheer van Karel V en Filips II. Toen sprak hij toen nauwelijks meer Fries, maar vooral Spaans en Frans.

swichum-en-wirdum-2-kopieMijn Pake groeide op in het dorp Swichum. Hij werd geboren in de wouden bij Hardegarijp, maar zijn vader verhuisde als landarbeider (bij een boer uit het geslacht Aytta) naar Swichum. Pake begon ook als landarbeider. ’s Avonds ging hij lopend naar de kweekschool en studeerde onderweg de lessen in. In de winter lukte dat niet, dan was het te donker. Maar hij had een ongelooflijk goed geheugen en een sterke fysieke gesteldheid.

koeien-bij-swichumIn Swichum staat de Nicolaaskerk uit de 13e eeuw. De kerk steekt wat minuscuul af bij de fors uitgevallen Nederlands Hervormde dorpskerk van Wirdum. De kleine gereformeerde kerk waar mijn Pake kerkte blijkt inmiddels onderdak te bieden aan auto’s, oftewel heilige koeien.

Ondertussen komt er grondmist opzetten. Dat geeft het land tegen de ondergaande zon een mystieke sfeer. Ik spreek enkele koeien toe en maak een paar foto’s.

Zonsondergang boven de Waddenzee

Waar is de huidige foto boven dit blog genomen?

De afgelopen week werkte in weer een paar dagen in Harlingen.

Harlingen zonsondergang panorama 2Ik krijg er gratis de zee bij. En ik bedenk dat ik best in één van de appartementen bij station Harlingen Haven zou willen wonen. Er staan er nog steeds een paar te koop voor een prijs waar je in de binnenstad van Amsterdam 60 vierkante meter in een smalle straat koopt.

Er werd enkele dagen geleden ook nog gemeld dat het noorderlicht zichtbaar was geweest aan de Friese waddenkust. Dat begon er op het moment dat ik deze foto nam wel een beetje op te lijken.

cropped-friesland.jpgHeb ik tijd over tussen de afspraken, dan fiets ik graag een rondje door het weidse Friese land. Hoewel ik er nooit gewoond heb ik Fryslan wel mijn Heitelan: het land van mijn ouders. Dat blijft in de genen zitten. En dat een deel van de gesprekken in het Fries is vind ik ook hélemaal niet erg!

Harlingen zonsondergangVraag je mij waar ik het liefste zou willen wonen, dan is dat de weidsheid van het noorden van Friesland of Groningen. Maar er zitten zeker voor 65-plussers ook nadelen aan het wonen in die ruimte. Het land loopt leeg en de voorzieningen worden schaarser. En we hebben geen auto en geen rijbewijs. Dus het blijkt wat ons betreft bij dagdromen en af en toe een vakantie. Of een paar dagen werken, natuurlijk.