De D is van Deinum

Deinum is een nietig plaatsje dat meestal niet onder de rook van Leeuwarden ligt. Dat komt omdat Deinum vijf kilometer ten westen van Leeuwarden ligt. Bij overheersende westenwinden waait de rook de andere kant uit.

Deinum is vooral bekend van de ui op de toren. Overigens had de op één na hoogste kerktoren van Nederland, die van de Nieuwe Kerk van Delft vroeger ook een kolossale ui op de toren. Zó groot dat de spits topzwaar leek. Uiteindelijk werd de ui door de bliksem getroffen. Dat was einde ui.

Zicht op Deinum

De ui van de toren van Deinum wordt in een Fries carnavalslied bezongen. “Yn Deinum stiet in sipel op ‘e toer (sipel op ‘e toer – bis). Overigens zijn er ook heden ten dage meerdere kerktorens met uien, zoals in Dwingeloo , in Hilvarenbeek en in Hoogstraten (net over de grens in België). In Rusland zijn veel orthodoxe kerken versierd met uien. Ik heb geen idee waarom dat zo is. Was het een versiering, diende het als galmgat en klankbord? Wie het weet mag het zeggen.

De ui was in de vorige eeuw danig aangetast door de Bonte Knaagkever. Ik wist wel over Bonte Spechten, maar Bonte Knaagkevers was weer nieuw voor mij. Die Bonte Knaagkever had de constructie ondermijnd zodat er een nieuwe ui op de toren geplaatst moest worden. Waar de Bonte Knaagkever nu bezig is, is mij niet geopenbaard.

Toren van Deinum in close up met een ‘uleboard’ (dakbekroning) van een boerderij. Elke streek in Friesland heeft zijn eigen dakbekroning.

Deinum mag dan niet onder de rook van Leeuwarden liggen, de bewoners ervaren wel overlast van de straaljagers van de luchtbasis Leeuwarden. Nochtans en desalniettemin wordt er toch nieuwbouw gepleegd.

Wat een luxe is is dat de duizend inwoners van Deinum de beschikking hebben over een heus station, waar in beide richtingen elk half uur een trein vertrekt. Ik ben er meerdere malen op de trein gestapt en was alle keren de enige opstapper. Ik zeg nu wel station, maar het is een perron met wachthokje (abri) en een klok.

In Deinum staan alleen eengezinswoningen. Iedereen heeft hier dus zijn eigen brievenbus en regelmatig zijn dat buitenbrievenbussen vanwege de grote voortuin.

Deinum station

Een deel van de mensen spreekt Fries in Deinum, en zo hoort het ook. D’66 trok de meeste kiezers. Deinum valt onder de gemeente Waadhoeke (‘Waddenhoek’), maar daar doet D’66 in de gemeenteraad niet mee. Zestien van de 29 zetels zijn voor lokale en regionale partijen (zoals de Fryske Nasjonale Partij).

Er zijn twee brievenbussen van Post NL in Deinum, er is een supermarkt en een bakker met Friese oranjekoek. Eén of twee keer per maand kun je er een kerkdienst bezoeken in de Sint Jankerk, te herkennen aan de ui op de toren. Er zijn geen huisartsen in Deinum en op een site wordt vermeld dat de concurrentie onder huisartsen er laag is. Zo had ik het nog niet bekeken.

Er werden in Deinum in 2020 twee fietsen gestolen. Ik vermoed dat deze bij het station geparkeerd stonden. Ik laat daar mijn fiets niet onbeheerd achter.

Deinum lag vroeger heerlijk rustig te wezen temidden van het groene Friese land. Door de enorme infrastructurele uitbreiding van Leeuwarden, met tal van grote wegconstructies, is dat beeld voor een deel verloren gegaan. Maar het blijft een vriendelijk dorp met af en toe erg veel lawaai van straaljagers. 

Fries fietsen (slot)

Deinum stationHet is behoorlijk fris geworden. De wind komt pal uit het Noorden. Voor dit weer heb ik een te dunne jas aan. Dus denk ik op het station van Deinum de trein terug naar Harlingen te kunnen nemen. Maar omdat ik nog een fietskaartje uit de automaat moet toveren rijdt de trein nét voor mijn neus weg. En om nu een half uur op een kaal perron te vertoeven is ook niet de meest aangename bezigheid in deze frisse & Friese toestand.

BoksumIk werp nog een blik naar het zuiden. Daar ligt het dorp Boksum, waar mijn Beppe is geboren en getogen. In de 80-jarige oorlog werd hier een veldslag geleverd met de Spanjaarden. De Friezen werden hier verpletterend verslagen en volgens sommige berichten vielen er duizend doden. De mensen hebben het wel over de Duitsers, maar de Spanjolen waren ook geen lieverdjes.

Deinum torenDe toren van Deinum kon ik deze keer niet uit de goede hoek op de foto krijgen, maar ik plaats een eerder gemaakte foto. Want deze toren is best uniek, waar vind je nu zo’n ui op een kerktoren? Eigenlijk vind ik de toren ook wel een prijs waard (zie het blog van zondag).

In de afgelopen vijf jaar werd het landschap rond Leeuwarden ernstig aangetast door de megalomane drang van deze kleine provinciehoofdstad. Er werd en wordt een heel stelsel aan autowegen gebouwd die het land totaal versnipperd doen raken. Eén van die autowegen is genoemd naar mijn Pake (= grootvader). Er loopt niet eens een fietspad langs, terwijl mijn grootvader altijd op de fiets of met de trein was. Het zou passender zijn geweest als er een mooi fietspad naar hem was genoemd, benevens één van de Arriva-treinen.

Leeuwarden AchmeatorenNaast het wonderbaarlijke stelsel van autowegen valt in Leeuwarden de 115 meter hoge Achmea-toren op. Ook deze toren past helemaal niet in het Friese landschap: een gladde en zwarte rechthoek die iedere basisscholier met een liniaal had kunnen ontwerpen.

Gelukkig is het grootste deel van het centrum van de Friese hoofdstuk mooi en authentiek. Ik vind de binnenstad mooier dan die van concurrent Groningen. Ik mopper wel een beetje, maar Ljouwert is gewoon een mooie stad.