Zwart-wit als splijtzwam (2)

De taal waarbij iemand de dader aanwijst en meteen meent te kunnen  veroordelen is een politieke en vaak agressieve taal. Het slachtoffer kent zichzelf op basis van zijn al dan niet vermeende slachtoffer-zijn privileges toe.

Hij is immers het slachtoffer, hij heeft dus ook het recht om de dader aan te spreken en die dader heeft geen recht op weerwoord. Dat kan van toepassing zijn in een concrete situatie van een zaak waar recht wordt gesproken. Maar het is niet van toepassing bij zelfbenoemde slachtoffers die rechten ontlenen aan het gegeven dat ze zichzelf per definitie als slachtoffer zien.

Tijdens de Russische revolutie werden miljoenen mensen die ‘aan de verkeerde kant stonden’ vermoord of moesten vluchten. Je stond vanzelf aan de verkeerde kant als je van adel was, ook al deed je nóg zoveel goeds voor de omgeving. Je was van adel, dus je had geen recht van spreken. Maar toen de tegenstanders eenmaal waren vernietigd keerde de haat zich tegen de eigen mensen. De revolutie verslond zijn eigen mensen.

Het is deze vicieuze cirkel waardoor veel revoluties de bevolking weinig goeds hebben opgeleverd. Denk ook maar aan de revolutie in Iran. De Shah was een dictatoriaal heerser, maar zijn opvolger Ruhollah Musavi Khomeini heeft nog veel meer slachtoffers op zijn naam staan.

De mensen die in opstand komen zeggen te streven naar gelijkwaardigheid: iedereen mag en moet zijn zegje kunnen doen. En toch gaat het vaak mis. Dat gebeurt op het kantelpunt waarbij iemand op basis van zijn (al dan niet vermeende) slachtofferschap het recht meent te hebben om de ander rechteloos te maken.   

In de Volkskrant van 27 juli 2021 schrijft Alexis de Roode hoe het  principe van het zelfbenoemde slachtofferschap heeft geleid tot een tweespalt binnen de partij Bij 1. Beide groepen (Simons en Gario claimden het recht op slachtofferschap en ze wisten ook precies wie er als dader moest worden veroordeeld. Dit politieke activisme kenmerkte al vanaf het begin de kleur van de partij. Het was te voorspellen dat daar brokken van zouden komen, alleen was de vraag wanneer dat zou gebeuren.  

Een bekende uitspraak is: slachtoffer wordt dader. Na de Tweede Wereldoorlog bleek Nederland ook opeens veel meer verzetsstrijders te hebben die op basis van hun slachtofferschap meenden dat ze nazi-sympathisanten eigenhandig een lesje mochten leren.

Vanuit de Transactionele Analyse gezien wordt iemand die in de tegen-onder positie zit ‘automatisch’ iemand die doorschiet naar de tegen-boven positie. Daarmee heeft hij niets geleerd. De oplossing zit in het ‘dit wil ik, dat wil jij’ oftewel de Volwassen positie.

Coronasceptische sites

De toonzetting van tal van coronasceptische sites laat een vergelijkbaar mechanisme zien. We leven – aldus deze sites – in Nederland in een Nazi-dictatuur en onder een Hitler-regime. Hugo de Jonge wordt gefotoshopt in een nazi-uniform en Mark Rutte krijgt SS-tekens op zijn jasje en hij krijgt een Hitler-snor aangemeten. Dat noemen ze dan meteen humor. Dergelijke opmerkingen laten zien dat de scribenten niets van de geschiedenis hebben begrepen. Ze gaan voorbij aan het racisme dat ten grondslag lag aan het nazisme. Ze bagatelliseren ook de grote ellende die de Joden hebben doorstaan.

Maar de schrijvers spreken ook zichzelf tegen. Dit soort foto’s en deze uitspraken staan honderden malen op internet, zonder dat er door de overheid wordt ingegrepen. Dat moet je in een echte dictatuur niet doen, want dat overleef je niet.

Inmiddels wordt al maandenlang het Neurenberg 2.0 tribunaal aangekondigd. Sommigen spreken alvast openlijk over de doodstraf (vaak wordt een nekschot genoemd) voor Mark Rutte, Hugo de Jonge, Jaap van Dissel en ‘heks’ Marion Keulemans. Opvallend is dat er geen rechter aan te pas komt. Het oordeel is al geveld. Omdat de scribenten zich slachtoffer voelen hebben ze het recht om zonder tussenkomst van een rechter de daders zonder hoor-en wederhoor te veroordelen. 

Maar wat nog meer opmerkelijk is is dat dezelfde sites die anderen censuur verwijten zelf geen enkele tegenspraak dulden. Ik heb meerdere malen berichten gestuurd over aantoonbaar onjuiste informatie (zoals kinderen die zouden zijn overleden door het dragen van mondkapjes), maar zulke reacties worden niet geplaatst of direct weer verwijderd. Ook publicaties over fraude bij onderzoek naar HCQ en over schadelijke schadelijke bijwerkingen van Ivermectine worden niet geplaatst. Dat gebeurt dus door dezelfde organisaties die menen dat de Main Stream Media alle andere informatie censureren. Zelf geen haar beter dus. Waarschijnlijk zelfs repressiever.    

Het verzet tegen tal van maatregelen en het vermoeden van selectieve informatieverstrekking door de overheid, dat kan ik begrijpen. Zeker ook in de context van het Calimero-effect: zij zijn groot en wij zijn klein. Maar het gaat mis als je jezelf alleen maar als slachtoffer ziet en daarmee de ander bij voorbaat tot dader benoemt. Dat gebeurt vanuit de Boven-positie: omdat ik slachtoffer ben mag jij niets meer zeggen.

Met zo'n houding wordt het gesprek onmogelijk gemaakt. De geschiedenis heeft geleerd dat een samenleving daar niet mooier van wordt.