Borderline Times (8)

Ik voeg een extra kenmerk in bij de borderline-times. Dat wordt niet specifiek uitgelicht door Dirk de Wachter. Het gaat om de neiging tot zwart-wit denken.

Ik begrijp wel waarom Dirk de Wachter dat niet noemt, omdat het ook een verschijnsel van alle tijden is. Het gaat om het zwart-wit denken. Maar als je het over kenmerken van borderline hebt, dat vind ik het zwart-wit denken toch wel het meest opvallende verschijnsel. De één wordt op een voetstuk gezet, de ander is slechts voetveeg.

Dat zwart-wit denken, het splitten, is volgens mij via social media sterk aan het toenemen. Voortdurend ontstaan er twee kampen: de één is helemaal goed, de ander zit helemaal fout. Of je bent een ‘deugmens’ (je houdt je aan de corona-maategelen) óf je bent een ‘wappie’. Maar zo simpel zit de wereld niet in elkaar.

Winston Churchill wordt alom geprezen als één van de grootste staatslieden van de wereld. Hoe komt dat? Mede omdat hij zich sterk heeft gemaakt om Europa te bevrijden van het nazi-regime. En daar mogen we dankbaar voor zijn. Maar tegelijkertijd is diezelfde Churchill verantwoordelijk geweest voor één van de grootste slachtingen in de Eerste Wereldoorlog en voor het volkomen zinloze bombardement op Dresden in april 1945. Je kunt zeggen dat dat soort rampen inherent is aan het voeren van een oorlog, maar het is een welbewuste keuze geweest om uitgerekend een historische stad vol met vluchtelingen totaal te verwoesten.

Journalist Peter Middendorp noemt in dit verband Volodymyr Zelensky, de president van Oekraïne. Hij heeft inmiddels een heldenstatus gekregen. Dat is de winst van het aangevallen worden: het slachtoffer krijgt al snel een heldenstatus. Maar diezelfde Zelensky heeft ook veel verdachte financiële transacties op zijn naam staan.

Naar mijn mening bestaan zuivere helden niet. Niemand is zo wit of er zit toch niet ergens een vlekje aan. 

Het voorgaande is van alle tijden. Maar waar het mij om gaat is de snelheid waarmee via social media geoordeeld wordt. Er wordt een suggestie geopperd en binnen een dag is die suggestie werkelijkheid geworden. Dat treft vooral mensen die op een voetstuk staan. Het bekende verschijnsel van de splitting: je was helemaal goed en opeens ben je helemaal fout. Je kunt het dan ook niet meer goed doen.

Bij de behandeling van borderline leren mensen om minder in zwart-wit te denken. Dat gaat via het mechanisme van het mentaliseren. Met gedrag en opvattingen kun je het oneens zijn. Maar dat wil nog niet zeggen dat je de persoon als persoon af moet wijzen. Het ontwikkelen van dat besef ou ook een goede oefening voor de samenleving kunnen zijn.