Apathie (4)

Er zijn allerlei andere redenen waarom mevrouw Bergsma apathisch kan zijn.

Hoe ouder en kwetsbaarder mensen worden, hoe complexer de interactie tussen allerlei lichamelijke factoren.  Wat in de situatie van mevrouw Bergsma wel ‘vreemd’ is, is dat de apathie al zo lang aanhoudt. Dan denk je bijvoorbeeld niet direct aan pijn, die voor sommige ouderen gepaard gaat met apathie, alsof ze niet willen voelen.

Een andere bekende reden waarom iemand apathisch wordt is uitdroging. Veel ouderen drinken veel te weinig. Met name in warme zomerperiodes komt het veel voor dat ouderen dan als gevolg van uitdrogingsverschijnselen helemaal versuft zijn geworden.

Hoewel je er niet zo snel aan zou denken: ook ondervoeding komt nogal eens voor bij ouderen. Ze denken onvoldoende aan hun eten of aan de kwaliteit van hun voeding (het is dat Tineke er zo bovenop zit, anders zou Henk50  er ook een zootje van maken…).

Chronische slaapproblemen (vooral onvoldoende slaapkwaliteit) kunnen ook leiden tot apathie. Mijns inziens zijn slaapproblemen een onderschat thema bij ouderen. Lang in bed liggen wil niet zeggen dat je goed uitrust.

Een laag HB  leidt tot verminderde energie en verminderde energie leidt bijna vanzelf tot apathie. Ook allerlei vitaminetekorten (vooral vitamine B 12) kunnen leiden tot een apathisch beeld.  

Ook bekend is een vertraagde schildklierfunctie. Een trage schildklier leidt tot allerlei verschijnselen die tevens lijken op een dementieel beeld. Deze functie is bij mevrouw Bergsma nagekeken: de waarde van de schildklier bleek binnen de normale grenzen te zitten.

Mevrouw Bergsma gebruikt al jaren lang medicijnen. Het is belangrijk dat de medicatie en de interactie tussen de verschillende medicijnen bij ouderen goed in de gaten wordt gehouden.

Gebrek aan beweging en aan zonlicht kunnen maken dat mensen veel passiever worden en apathisch over komen. Omdat mevrouw Bergsma veel minder de deur uit gaat zou dat ook mee (of liever gezegd: tegen) kunnen werken.

Of zou mevrouw Bergsma misschien, zonder dat iemand het door heeft, last hebben van zintuiglijke problemen of aanverwante problemen? (ogen, oren, voelen, ruiken, proeven, evenwicht, coördinatie tussen de lichaamsdelen).

Kortom: tien minuten op het spreekuur bij de gewone huisarts is niet voldoende om een antwoord op deze vragen te bedenken…

En ik ben geen dokter, dus ik weet het zéker niet….

Advertenties

Bui in aantocht

Bui in aantochtDeze foto maakte ik vanmiddag hoog en droog vanuit de trein.

Boven de Koegras-polder  (ten zuiden van Den Helder) ontwikkelt zich een forse bui…

De inwoners van Julianadorp  vluchten op dit moment vermoedelijk naar veiliger beschutting…

Apathie (3)

3. Dementie als verklaring voor apathie

Mensen met het Syndroom van Korsakov  zijn vaak apathisch. Het onderliggende psychologische mechanisme is vaak faalangst. Verslavingen vinden vaak hun wortel in vermijdingsgedrag. En vermijden doe je ook als je je niet veilig of niet competent voelt. Door de verstoringen in de hersenen als gevolg van Korsakov wordt dit probleem in feite verdubbeld.

Hetzelfde probleem doet zich voor bij andere vormen van dementie, al verschilt de ‘kleur’ bij verschillende vormen. Als je de omgeving toch niet meer begrijpt is het misschien het meest veilig om op je stoel te blijven zitten. In verpleeghuizen met gesloten afdelingen zie je veel bewoners apathisch worden omdat de eigen initiatieven afgeremd worden. Je probeert het een paar maanden om zelf naar buiten te gaan, maar die deur blijft op slot. Dus geef je de moed maar op.

Mevrouw Bersgma (85 jaar) heeft zelden alcohol gedronken. De diagnose Korsakov ligt niet voor de hand. Is er sprake van een andere vorm van dementie? Ze heeft inmiddels een onderzoek naar dementie ondergaan en ze is door iemand geobserveerd in de thuissituatie. Op basis van die onderzoeken valt geen dementie vast te stellen. Zou je het zekerder willen weten, dan moet er ook hersenonderzoek worden gedaan. Daar is – op basis van het huidige functioneren van mevrouw Bergsma – niet voor gekozen.

We zullen dus verder moeten zoeken…

Gevallen man…

De flat waar mijn moeder ruim 25 jaar heeft gewoond moet onttakeld worden. Zaterdag reisde ik af naar Maassluis  met als opdracht om ter plekke alle schroeven, bouten en moeren, alles wat hing en plakte, te verwijderen.

 Na eerst oorlog te hebben gevoerd met het zeepbakje in de keuken waren de planken aan de beurt.

Sjonge jonge, dat was me een klus! Schroevendraaier compleet omgebogen!

Maassluis onttakelen 4Ik zat op een krukje, maar toen ik extra kracht zette brak de poot er af en ik lag op de grond, terwijl ondertussen een deel van de plank krakend naar beneden kwam.

Voor een 63-jarige is het niet eenvoudig om weer overeind te komen. Temeer daar ik vanwege het ongeluk van ruim twee jaar geleden niet meer op mijn knie kan steunen. Maar dat is een excuus voor het feit dat ik gewoon een stuk stijver ben geworden…

 Na mijzelf weer overeind te hebben gehesen pakte ik een bijzettafeltje uit de woonkamer. Helaas begon de poot hevig te kraken en om te buigen. Toen heb ik maar besloten om verder gebukt de schroeven naar links te draaien.

 Uiteindelijk heb ik de planken toch los gekregen…

De enige tijdelijke beperking is een aanzienlijke dosis spierpijn.

Apathie (2)

Wat zijn redenen waarom mensen op leeftijd apathisch kunnen worden?

1. De belangrijkste reden is: onvoldoende ruimte voor eigen initiatief. De persoon wordt van alles uit handen genomen.

Maritza Allewijn (psycholoog in de ouderenzorg) noemt twee voorbeelden:

De partner neemt de persoon (bijna) alles uit handen. Bijvoorbeeld doordat de partner veel sneller kan handelen of meer overzicht heeft.

Opname in een verzorgings- of verpleeghuis. Veel bewoners kunnen weinig eigen beslissingen nemen. Ze kunnen niet meer zelf bepalen hoe laat ze opstaan, naar bed gaan of eten en ook niet wát ze eten. Ze hoeven niet meer zelf te koken en ook niet de deur uit om een boodschap te doen.

Beide factoren zijn bij mevrouw Bergsma niet aan de orde. Haar man is 20 jaar geleden overleden, sinds die tijd woont ze alleen. Ze is in het afgelopen jaar niet verhuisd.

2. Verdriet en rouw. Soms kan een rouwreactie jaren na het overlijden van een partner pas duidelijk worden. We spreken dan van uitgestelde rouw.  Die uitgestelde rouw kan naar boven komen als na een drukke periode een periode van minder activiteit in gaat, bijvoorbeeld als iemand wordt opgenomen in een zorginstelling of als iemand afhankelijk wordt als gevolg van een ongeluk.

Er zijn bij mevrouw Bergsma na het overlijden van haar man geen gebeurtenissen geweest die extra aanleiding geven tot verdriet en rouw. Wel vallen er om haar heen steeds meer mensen weg. Het zou dus toch zo kunnen zijn dat het wegvallen van mensen om haar heen voor mevrouw Bergsma teveel is geworden…

Mislukte fietstocht

Nu ben ik dus toch echt een jaartje ouder! Dat was gisteren goed te merken…

Na de drukte van mijn verjaardag had ik een vrije dag ingepland. Vroeger was dat de verjaardag van Tineke’s vader, dus toen ging het feest gewoon door. Morgen is onze schoonzus weer jarig. En dochter Nynke moet op de verjaardag van haar vader kiezen tussen zijn verjaardag en die van haar schoonvader. Kennelijk is september een bevallige maand. Maar dit terzijde.

Ik zou dus gaan fietsen. Maar eerst werden de logé’s uitgezwaaid. Daarna fietste ik naar het station, teneinde het eerste deel van de fietstocht per trein af te leggen. Fiets en trein, gezond en fijn…

Helaas miste ik de trein. Dat overkomt me zelden, maar de OV-chip had even een dip. En als de deuren van de trein dan 30 seconden te vroeg dicht zijn, dan mis je net de trein.

In Alkmaar komen veel treinen: een kwartier later kon ik weer richting Utrecht. Op de tijd dat de trein zou komen kwam er geen trein. Wel hoorde ik op een ander perron een sluitfluit. Ik stond dus op het verkeerde perron…

De trein dáárna heb ik wel gehaald. Tineke was een half uur later van huis gegaan (onderweg naar haar werk) en haar kwam ik weer tegen in dezelfde trein. Toen werd het toch nog gezellig.

Ik had geen idee waar ik naar toe zou gaan, maar vanwege de warmte koos ik onderweg de optie kustfietsen. In Den Haag  NOI  stapte ik uit. Daar was het inderdaad aanzienlijk frisser. Onderweg naar Scheveningen passeerde ik een fotozaak. Ik ben nog steeds op zoek naar een fietscamera met persoonlijk advies. We lopen technisch achter en daardoor kan ik lang niet alle camerabeelden op de PC terug zien. De fotozaak diende mij van repliek en sprak en zeide dat ik toch echt eerst een nieuwe PC moet kopen. Zo wordt de fietscamera toch wel érg duur…

Eenmaal buiten kreeg ik met geen mogelijkheid de fiets van het slot. Het inbraakbeveiligde slot liep vast en wist van geen wijken. Uiteindelijk heb ik fiets en fietstas (samen 25 kg) drie kilometer lang naar het station gezeuld. Vanuit Den Haag ben ik twee keer overgestapt (uiteraard kreeg ik regelmatig de opmerking dat ik een fietsendief was). In Weesp werden Henk en zijn OV-kaart gecontroleerd (jawel, ik had de fiets op de OV-kaart geladen).

Ik hees de fiets naar de fietsenstalling waar ik hem gekocht heb. Beheerder Henk  kreeg het slot na enige oefening los, maar de fiets moet daar een weekje blijven logeren. Er moet een nieuw slot op. Valt binnen de garantie. Helaas is Henk zonder fiets niets.

Vlak voor een ferme onweers bui ben ik naar Alkmaar getreind. Daar staat nog een andere fiets.

Ik was net op tijd om een aantal spulllen binnen te zetten die niet nat mochten worden. Zo heeft ieder nadeel ook weer zijn voordeel…

Apathie (1)

Mevrouw Bergsma was altijd een actieve vrouw. Vol belangstelling voor alles om haar heen. Ondanks haar hoge leeftijd kwam je haar nog regelmatig tegen op verjaardagen en tijdens activiteiten van de kerk. Maar het afgelopen jaar is haar wereld kleiner geworden. Ze komt bijna haar huis niet meer uit. Ze gaat niet meer in op uitnodigingen. Ze belt niet meer op als er iemand jarig is. Wat is er aan de hand?

Eén van de belangrijkste aspecten van het ouder worden is dat overgangen veel meer moeite kosten. Het de deur uit gaan kost al zoveel moeite dat één uitje per dag al genoeg is. Dat heeft voor een deel te maken met de moeite van het plannen en organiseren. Je moet nogal wat regelen voordat je buiten staat. En vooral: niets vergeten.

Dat de wereld steeds kleiner wordt hoort bij het ouder worden. Het is een geleidelijk proces. Maar bij mevrouw Bergsma is het allemaal wel erg snel gegaan. In een jaar tijds is ze veranderd van een actieve vrouw tot iemand die bijna de deur niet meer uit komt.

Dat oudere mensen het rustiger aan doen, dat hun wereld kleiner wordt: het hoort min of meer bij het ouder worden. Maar bij mevrouw Bergsma lijkt sprake te zijn van apathie.  Dat is heel wat anders dan het wat rustiger aan doen. Iemand die apathisch is, is niet meer betrokken bij zijn omgeving. Het lijkt wel of alles die persoon niet meer interesseert.  Apathie lijkt op een depressie: de dingen die mensen vroeger leuk vonden lijken hun aantrekkelijkheid te hebben verloren. De emoties zijn afgevlakt. Er is vooral sprake van onverschilligheid.

Wat kan de oorzaak zijn van de apathie bij mevrouw Bergsma?