Teveel aan regels en protocollen schaadt de kwaliteit van zorg (2)

En als alles prima op papier staat? Dan krijgt de organisatie een pluim en officiële erkenningen die een voorwaarde zijn om gefinancierd te worden. Toch is het maar de vraag of een goede organisatie op papier ook de dagelijkse werkelijkheid dekt. Ik heb inmiddels heel wat papieren blufpoker gezien.

Motivatie aangetast

Erger is dat het te sterk leunen op mechanismen om de zorg te kunnen verantwoorden de motivatie, creativiteit en het werkplezier van veel medewerkers aantast. Een medewerker met bijna 40 jaar ervaring in de zorg meldde dat ze eerder stopt met werken. Het begeleiden van mensen heeft haar hart, maar het steeds moeten verantwoorden wordt haar teveel. “Ik ben iedere dag twee uur aan het rapporteren, dat gaat ten koste van mijn werk met de cliënten.” Ze is het met me eens als ik zeg dat de zaken goed op papier moeten staan, maar ze kan zich niet meer vinden in de wijze waarop dat tegenwoordig moet gebeuren.  en het onevenredig grote tijdsdeel dat ze kwijt is aan de rapportage.

Georganiseerde ontrouw

Er wordt in de zorg een onevenredig tijdsdeel gestoken in rapportage, verantwoording, het volgen van protocollen, oftewel zorgwetticisme. Ik noem het onttrekken van medewerkers aan de daadwerkelijke zorg: georganiseerde ontrouw. De organisatie dwingt haar om tijd aan de cliënten te onttrekken terwijl ze het gevoel heeft dat ze de mensen waar ze nog steeds hart voor heeft in de steek laat. Een eveneens ervaren collega vertelde hoe ze voor de vijfde maal gegevens opnieuw moet invoeren omdat er alwéér een nieuw systeem is bedacht om de zorgvraag van cliënten in kaart te brengen. En dat terwijl de cliënten al dertig jaar lang ongeveer hetzelfde gedrag laten zien en alleen maar een beetje ouder zijn geworden. De zorgvraag van mensen in de gehandicaptenzorg verandert nu eenmaal niet maandelijks en meestal ook niet per jaar.

Regel of relatie?
Door wie zou u verzorgd willen worden als u erg afhankelijk bent? Door een verpleegkundige die het protocol stipt volgt en de handelingen exact binnen de afgesproken tijd uitvoert? Of door iemand die even uw oververhitte hoofd met een koud washandje afkoelt?
Protocollen zijn soms nodig, jezelf kunnen verantwoorden is een noodzaak binnen de zorg. Maar wat staat er op de eerste plaats: de regel of de relatie? Is het gestandaardiseerd vastleggen van gegevens niet zó ver doorgeschoten dat dit ten koste gaat van de basis: de handen aan het bed? Angst en behoefte aan beheersing blijken slechte en dure raadgevers te zijn in de zorg.

Tegenbeweging

Gelukkig zijn er ook andere signalen. Steeds meer mensen willen niet meer op deze manier moeten werken. En wat een opluchting, het artikel over regelarme zorg in het Nederlands Dagblad van 25 november 2011… Zo kan het dus ook. En wat blijkt bij een eerste onderzoek? Zowel bewoners als personeel hebben er baat bij. Hun kwaliteit van leven gaat er op vooruit.
Om met mijn leermeester Prof. dr. W. Ter Horst te spreken: we moeten weer terug naar een herstel van het gewone leven, hoe gebroken dat leven soms ook is.

(Oorspronkelijk geplaatst in het Nederlands Dagblad, voor mijn weblog enigszins bewerkt).

Teveel regels en protocollen schaden de kwaliteit van zorg (1)

Traumachirurg Jan P. van Dijk schrijft in het Nederlands Dagblad (10 december 2011) hoe de zorg steeds duurder wordt als gevolg van allerlei bureaucratische rompslomp. Volgens mij is het nog erger: de kwaliteit van zorg gaat achteruit als gevolg van de digitale papierwinkel.

Ruim 35 jaar werk ik in de gehandicaptenzorg en ik doe dat werk nog steeds met veel plezier. Waar ik wel moeite mee heb is de enorme toename van administratieve verplichtingen. Allerlei zorg moet in protocollen geperst worden, want een organisatie moet de zaken goed kunnen verantwoorden.

Behandelingen en uitgaven moeten via ingewikkelde procedures tot in detail worden uitgewerkt. Staan al die extra inspanningen nog wel in verhouding tot het resultaat? Steeds meer mensen moeten zich bezig houden met al die digitale rompslomp. Daardoor wordt er steeds meer tijd onttrokken aan de zorg zélf.

Wantrouwen

Waarom al die toestanden, protocollen, en die enorme papierwinkel? Oorzaken van deze ontwikkeling zijn o.a. een diep geworteld wantrouwen van buitenaf (doet de organisatie wel wat ze moet doen?) en een grote mate van angst van binnenuit (stel je voor dat het een keer mis gaat, dan moet je je als organisatie kunnen verantwoorden). Dat laatste zit in de samenleving ingebakken. Zodra er zich ergens een calamiteit voor doet moet er immers een zondebok gevonden worden?

Gereduceerd

Hoe werkt dit in de praktijk uit? Medewerkers zijn veel tijd kwijt aan het invoeren van gegevens in vaak klantonvriendelijke computersystemen. De zorg wordt gereduceerd tot een aantal onmogelijke vragen, doelen en acties waar de zorgvragen van cliënten in geperst moeten worden.

Het aantal werknemers dat er op toe ziet dat de systemen werken en de protocollen naar behoren worden uitgevoerd breidt zich voortdurend uit. Buiten de organisatie worden systemen opgetuigd om controle op de controle uit te voeren. Wat goedkoop zou zijn wordt op deze manier –zoals Van Dijk schrijft- steeds meer duurkoop. De behoefte om de kosten te beheersen leidt tot allerlei nieuwe geldverslindende procedures.

(een bewerking van een artikel dat ik schreef voor het Nederlands Dagblad)

Regelarm Onderdendam

Speciaal op verzoek van Hill zijn hier drie foto’s van Onderdendam.

Het kan zijn dat jullie nooit in Onderdendam zijn geweest, maar dan heb je wél iets gemist. Namelijk het plaatsje Onderdendam.

In Onderdendam ben ik een paar keer geweest.  En iedere keer wilde ik er nog weer een keer naar toe. Wel altijd op de fiets, want een beperking van Onderdendam is dat het plaatsje niet spoort.

Onderdendam ligt op een kruising van waterwegen. Wat nu de snelwegen zijn, waren vroeger de waterwegen. Dit was dus een strategische gelegen plaats aan de kruising van Boterdiep en Winsumerdiep. Toen de waterwegen minder belangrijk werden moest Onderdendam zijn positie afstaan aan Bedum (met een station). Tegenwoordig winnen waterwegen weer aan betekenis, maar nu vanwege het toerisme. Dat verklaart ook waarom er hier best veel horeca is. En er staan in regio misschien wel meer kanoborden langs het water dan fietsborden langs de weg…

Zoals jullie op de foto’s zien is Onderdendam een niet onaanzienlijk dorp. Ooit werd het ook wel Lutje ’n Hoag genoemd, oftewel Klein Den Haag. Het was de hoofdplaats van Hunsingo, de streek ten noorden van de stad Groningen. In Onderdendam waren namelijk nogal wat bestuurlijke organen gehuisvest, zoals het waterschap. Dat zetelde in het gebouw op de onderste foto.

Toen het waterschap vertrok zocht dit gebouw een nieuwe bestemming. Zo kwam Stichting de Hoven er in terecht. Juist ja, van de regelarme zorg die ik eerder op mijn weblog heb beschreven. Zie: https://henk50.wordpress.com/2011/11/28/stop-met-al-die-regels/

Misschien is dat hekje op de foto daarom wel typerend. Waarom zou je een groot hek neer zetten? Zo is de boodschap ook wel voldoende duidelijk. Als we dát nu eens zouden gaan toepassen in de zorg…

Daar over werd overigens gisteren van mijn hand een artikel geplaatst in het Nederlands Dagblad. Op verzoek kan ik het je toesturen… 

 

90 en hele dagen aan het werk

Ik werd gebeld over Aaf.

Volgens de begeleiding gaf ze steeds meer problemen op de dagbesteding.

Nu kende ik Aaf niet, dus ik moest eerst wat informatie opvragen.

Het bleek dat Aaf een 90-jarige vrouw was die iedere dag om acht uur werd opgehaald met het busje. Naar haar werk… In dit geval heette het dagbesteding, maar het was voor haar werk.

En aan het eind van de middag kwam ze weer terug uit haar werk.

Nu gingen de meeste mensen (destijds) rond hun zestigste met pensioen. Maar Aaf ging rustig door. Er werd niet gesproken over minder werken. Waarom niet? Omdat er overdag geen personeel op de woning was. Dus kwam het helemaal niet goed uit als Aaf thuis zou komen te zitten.

In de afgelopen decennia had iedereen het over ‘zo normaal mogelijk’. Behalve als het niet goed uit kwam. Dan moesten gehandicapten opeens door werken. “Dat is geen werk”, zei de manager, “dat is dagbesteding.” Maar ja, voor haar was het toch werk… Ik had de neiging om aan de manager te vragen of hij ook graag na zijn ongetwijfeld zeer verdiende pensioen nog 25 jaar door wilde gaan. Om het voor hem acceptabel te maken zou ik het dan geen werk noemen, maar dagbesteding…

Helaas zien we in de gehandicaptenzorg dat het mooie idee van de cliënt volgen en van zorg op maat maar al te vaak een papieren idee is dat in de praktijk niet wordt uitgevoerd. Economische motieven maken dat hele groepen overdag naar de dagbesteding moeten. Het komt zelfs voor dat iemand die ziek is toch mee moet met het busje. Overdag is er namelijk geen personeel op de woning.

Gelukkig is er op mijn huidige werk nog ruimte om de dagbesteding individueel in te vullen. Er zijn cliënten die het helemaal niet aan kunnen om een hele dag de deur uit te zijn. Maar landelijk staat dit principe behoorlijk onder druk…

Gevaarlijk werk in de zorg

Mijn baan concentreerde zich destijds op cliënten met wat we toen noemden ‘moeilijk hanteerbaar gedrag’. Aanvankelijk werkten er (tegen mijn wens in) alleen maar mannen.

Iedere dag liepen cliënten en medewerkers klappen op. Jaren lang hebben we gevochten voor een betrouwbaar alarmeringssysteem. Dat scheelde aanzienlijk in de risico’s. Toch bleef ik me zorgen maken over bepaalde situaties. Want wat gebeurde er met medewerkers die bijvoorbeeld arbeidsongeschikt zouden raken als gevolg van een incident? 

Van de directie heb ik nooit een sluitend antwoord gekregen. Men zou handelen naar bevind van zaken. Dat is een ander woord voor  kijken waar het schip strandt. Via de OR heb ik ook nog gevraagd of een collectieve verzekering mogelijk was. Maar de directie vond zo’n verzekering niet nodig (lees: te duur).

Eindelijk, ongeveer 25 jaar later, is er een uitspraak van de Hoge Raad. Die vindt dat voor arbeidsongevallen op de werkplek zelf de werkgever een zware zorgplicht heeft om schade te voorkomen. Maar er is acht jaar over geprocedeerd en drie verschillende instanties hebben drie totaal verschillende uitspraken gedaan. En de Hoge Raad wil nog steeds niet een verzekeringsplicht opleggen aan instellingen.

Schade die de werkgever niet redelijkerwijze had kunnen voorkomen blijft voor rekening van de werknemer. En probeer er dan maar eens achter te komen wat redelijkerwijs is. Is dat ondanks een dubbele bezetting, ondanks een goede alarmeringssysteem, ondanks een goede opleiding???

We zijn er dus nog niet uit…

Zie ook: http://weblogs.nrc.nl/rechtenbestuur/2011/12/08/de-uitspraak-is-de-tbs-kliniek-aansprakelijk-als-een-patient-zijn-therapeut-invalide-slaat/

Stop met al die regels!

“Zodra iemand hier binnen komt is hij een bespreekgeval met een zorgplan.
Door alle regels en procedures hebben we het leven uit hun leven gehaald. Dat moet veranderen.”

Aan het woord is mevrouw Nijlunsing van verzorgingshuis en verpleeghuis De Hoven in Noord-Groningen.

De Hoven stelt tegenwoordig de bewoners en hun achtergrond centraal. “Ze roken, ze drinken en ze eten graag stamppot met vette jus. De regels verlangen dat we hen dagelijks gevarieerd voedsel voor zetten en dat we hen veel laten bewegen. En ze waren altijd gewend om kliekjes te bewaren. Dat mag niet van de Keuringsdienst van waren, maar wij bakken het lekker weer voor ze op als dat verantwoord is. Waarom zouden ze al die gewoonten achter zich moeten laten omdat ze bij ons zijn komen wonen?”

De Hoven wil ook af van allerlei andere zorg. Waarom moeten bewoners standaard gewogen worden? Gebeurde dat thuis ook? Moeten ze wel van die vragenlijsten invullen zoals ‘hoe vaak huilt u eigenlijk?’ En dat gedoe over een bedrek met al die protocollen en papierwinkel daarom heen? Gewoon even goed overleggen en verder niet moeilijk doen

Inmiddels zijn de eerste onderzoeksresultaten van De Hoven bekend. Bewoners hadden het idee dat ze gevangen zaten en medewerkers verscholen zich achter protocollen. Nu is de sfeer anders. Iedereen is vrolijker en toegankelijker. Mensen kunnen meer van elkaar hebben. En werknemers durven creatiever te zijn, meer initiatief te nemen…”.

N.a.v. een artikel in het Nederlands Dagblad van vrijdag 25 november

Meer informatie vind je op: http://www.dehoven.nl/index.php?id=255/Zorg+Zonder+Regels.htm

Werkhobbel

Ik heb bepaald geen hekel aan mijn werk.
Maar soms heb ik toch de neiging om in plaats van de ene kant uit te gaan voor de andere kant te kiezen. Zo van: “Ik moest in Hoorn zijn, maar laat ik eens naar Zuid-Limburg treinen”.

Vandaag is zo’n dag. Er staan geen onmogelijke opdrachten op de agenda, maar de agenda is gewoon te vol gepland. Zonder pauze van staan van 8 tot 18 uur acht besprekingen gepland, waaronder enkele intensieve gesprekken met teams.

Dan moet ik snel naar Hoorn fietsen, anders mis ik het voorgerecht van een teamuitje. Dat is er dus nog achteraan geplakt.

Ook die acht besprekingen vormen op zichzelf niet een al te groot probleem, ik heb wel voor hetere vuren gestaan. Maar het idee dat, als er ergens iets acuuts tussendoor komt, ik verder geen enkele ruimte meer lijk te hebben om daar aandacht aan te besteden. Dat vind ik altijd het meest lastig met zo’n agenda.

Daarnaast weet ik ook dat als ik acht besprekingen heb gehad, dat ik dan ook voor de meeste besprekingen een stukje (of meer) rapportage moet verzorgen. Dat blijft dus allemaal liggen.

Vandaar dus dat idee om naar Zuid-Limburg te treinen. Waar je niet bij bent geweest, daar kom je ook geen verstorende acute omstandigheden tegen en je hoeft ook al geen rapportage te schrijven…

Wie is hier de ezel?


“De kar is al zo vol en dan komt er nóg meer lading bij…”

Dat hoor je mensen wel eens verzuchten. Die mensen vinden dat ze overbelast zijn en dat de kar leger moet.

Het bovenstaande plaatje gebruik ik wel eens bij trainingen.

De vraag is vervolgens: ‘wat moet er gebeuren?’

Sommige cursisten vinden inderdaad dat de kar leeg gehaald moet worden.

Anderen menen dat er een tweede ezel naast gezet moet worden.

Wéér anderen hebben als oplossing dat de bepakking anders verdeeld moet worden.

Ook een oplossing is dat de ezel wat meer te eten moet krijgen. Maar dat is dan een kwestie van wat langere planning.

Moet de eigenaar een handje helpen?

Of moet er een andere ezel vóór gezet worden?

Zo kun je nog een tijdje door gaan.

En dan de vertaling naar de teams toe… Welke oplossing zou op welke manier werken? Minder werk? Beter het werk verdelen? Stevigere teams? Meer met elkaar samenwerken? De manager dichter bij?

Het plaatje blijkt in ieder geval discussie uit te lokken. Er is meer dan één oplossing…

In de hemel is alleen gras

Ik geloof dat er leven is na de dood.
Hoe dat leven er uit zal zien, dat gaat mijn voorstellingsvermogen te boven.
Toch maken veel mensen zich onwillekeurig een voorstelling van de hemel.

Zoals Martha. Ze vertelde dat ze niet naar de hemel wil, want in de hemel is alleen gras.

Ik vroeg me af hoe Martha aan dat beeld zou kunnen komen.Martha is autistisch. Veel mensen met autisme vatten uitspraken en teksten letterlijk op. Heeft ze ooit iets opgevangen dat een verband zou kunnen leggen tussen de hemel en gras?

Na enig gepuzzel werd het duidelijk. Psalm 23 heeft het over grazige weiden… De meester op school had uitgelegd dat wij die schapen zijn. Schapen die grazen op grazige weiden, eeuwige grasvelden.

De foto van de grasvelden maakte ik vanaf de toren van Zunderdorp in Waterland.