Fietsen door Sauerland (7): Schwerte

Aan de overkant van de Ruhr ligt Schwerte. Dit is niet meer Sauerland, maar de plaats hoort bij mijn fietsverhaal met onbekende bestemming.

De stad telt 47.000 inwoners. Al 20 jaar daalt dat aantal. Wel werd Schwerte in 2012 benoemd tot 100e Hanzestad in Duitsland. Wat voor nut dat heeft weet ik niet, maar het staat wel aardig op het bord.

Schwerte was één van de eerste Duitse steden die in de Tweede Wereldoorlog gebombardeerd werd (in 1940). Tijdens een later bombardement kwamen 1700 inwoners om.

Rond de oude Sankt Victor overheerst de rust. Hoewel: er wordt in de schemer net een boom omgezaagd. Twee andere bomen (midden en rechts op de foto) zijn het project van wildbreiers geworden. 

Rustig de stad uit komen is er echter niet bij. In een lange rij rijden de auto’s kreuz und quer van oost naar west en van noord naar zuid. Ik bevind me hier dan ook in het dichtstbevolkte deel van Europa.   

Op de onderste foto zie je de autoweg van Dortmund naar Essen. De foto kon ik uit de hand nemen (1/15 seconde).

Fietsen door Sauerland (6): Iserlohn en verder

 Van veel Duitse steden heb je geen enkel idee hoeveel inwoners ze hebben. Ik schatte Iserlohn in als een plaats met zo’n 20.000 inwoners, maar er blijken tegen de 100.000 mensen te wonen. Nu is het nog de vraag wáár die dan precies wonen, want eigenlijk bestaat de plaats uit een aaneengeklonterde rij van wijken die meestal weer op hun beurt vastzitten aan vroegere dorpskernen.

Iserlohn is al heel oud. De fundamenten voor de kerk op de tweede foto werden al voor het jaar 1000 gelegd. De kerk op de bovenste foto, de Obere Stadtkirche, dateert van rond 1400. Rond het centrum staan mooie en karakteristieke huizen uit het begin van de 20e eeuw, toen Duitsland een grote mate van economische groei kende (helaas ging dat geld al snel op aan de Eerste Wereldoorlog). We noemen (thuis) deze huizen ook wel Kibri-huizen, omdat modelbouwer Kibri ze veel in het assortiment had (voor op de modelbaan).Na Iserlohn moet ik flink klimmen op de plaats te kunnen verlaten. Vier rijen breed rijdt het autoverkeer de stad in en uit. Gelukkig is er hier een aparte fietsstrook aangelegd. Over de heuvels van de Märkischer Kreis fiets ik in de richting van Schwerte. Na een lange afdaling ben ik bij de Ruhr. Daar kan ik nog net de ondergaande zon vangen.  

Fietsen door Sauerland (5): dalen

De bomen bieden op deze hoogte een ijzige aanblik. Alsof je hoog in de bergen zit (ik zit maar net boven de 500 meter). Maar na alle nevel en laaghangende bewolking komt ook opeens de zon even tevoorschijn. 

Een aantal kilometers kan ik boven blijven fietsen over een grintweg.  Dan volgt er een afdaling. Ik kom op een druk bereden weg uit waar auto’s elkaar maar nauwelijks kunnen passeren. Dat zijn trouwens ook de eerste auto’s die ik in twee uur tijds heb gezien.

Uiteindelijk kom ik op een bredere weg uit. Geen idee waar die weg heen leidt (zoals al eerder geschreven: ik fiets zonder kaart).

Maar liefst 12 km. lang fiets ik met een snelheid tot tegen de 50 km. per uur naar beneden. Dan ben ik in het dorp Hemer. De tranen lopen langs mijn wangen. Dat is vanwege de kou. Hoogste tijd voor iets warms. Sinds vanmorgen heb ik niets warms meer bijgetankt. 

Als ik weer de fiets bestijg blijkt dat het echt met de rust gedaan is. Het drukke spitsverkeer dendert over betrekkelijk smalle B-wegen. De volgende plaats is Iserlohn. Daar was ik al eerder geweest, maar ik kon me er niet zoveel meer van herinneren. En eerlijk gezegd zie ik ook geen herkenningspunten…

Fietsen door Sauerland (4): heuvels bij Neuenrade


Zwoegend en steunend klimt mijn Gazelle steeds hoger in de heuvels rond Neuenrade. En dan moet hij mij ook nog op zijn rug meetorsen. Als dát maar goed gaat op deze 10% helling van twee kilometer lengte… Vorige week zag ik nog iemand op zijn gezicht gaan doordat hij kracht zette en vervolgens knapte de ketting van zijn fiets…

 

Overigens: ik moet bekennen dat ik deze twee kilometer niet gefietst, maar gelopen heb. Dat ligt niet aan de spierkracht in mijn benen. Sinds het ziekenhuis bij Keulen daar ijzer in heeft gezet kan ik met die benen bergen verzetten. Mijn longen gaan echter teveel piepen. Zo de ouden zongen, zo piepen de longen.

Uiteindelijk kom ik bij een plaats uit die Kohlberg heet. Er staat hier één huis. Ik was wel benieuwd naar Kohlberg, omdat meneer Kohlberg hier natuurlijk zijn wortels heeft liggen. Hij heeft het meeste onderzoek gedaan naar de morele ontwikkeling van kinderen. Maar ik heb hier geen kind gezien.

Ik moet nog even verder klimmen en dan ben ik op het hoogste punt: 512 meter. Van het klimmen heb ik het warm gekregen. Maar de meeste boomtakken zijn ook om twee uur ’s middags nog voorzien van een laagje ijs. Maar de skipistes liggen er nog werkloos bij…

Fietsen door Sauerland (3): Neuenrade

Om op te warmen nam ik dus een stukje de trein. Er zaten zo’n honderd scholieren in en één bejaarde Nederlandse fietser.

De treinreis eindigde in Neuenrade. De gemeente noemt zichzelf  een stad, maar eigenlijk is het meer een dorp.

Rondom Neuenrade zijn bergen en bossen. Meer dan de helft van de oppervlakte van de gemeente bestaat uit bossen. Om het dorp uit te komen moet er flink geklommen worden. Dat wordt lopen geblazen, want aan een langdurige 10% helling waag ik me niet (meer).

De beloning bestaat uit prachtige uitzichten (ondanks het benevelde weer). Ik kom hier alleen nog een paar paarden en een poes tegen, menselijk gezien is dit gebied vandaag uitgestorven.

Fietsen door Sauerland (2): Fröndenberg

Na Unna begint het land meer te heuvelen. Mijn Gazelle doet erg zijn best om zijn berijder naar boven te hijsen.

Omdat de heuvels niet al te hoog zijn hoef je je niet uit de naad te trappen om toch aardige uitzichten te verkrijgen.

Maar wat vooral mooi is: dat zijn de prachtige herfstkleuren. Ik val niet van mijn fiets, maar mijn mond valt wel af & toe open van verbazing vanwege al deze kleurenpracht.

Na een half uur fietsen volgt een aanzienlijke afdaling. What goes up must come down zong Spinning Wheel al in 1969 en de heren hebben nog steeds gelijk. Je vraagt je alleen af: waar was dat geklim eigenlijk voor nodig als je uiteindelijk weer op de begane grond van een minuskukelige rivier terecht komt. In dit geval is dat de rivier de Ruhr. Eén van de bekendste rivieren van Europa, maar niet veel groter dan de Linge.

Fröndenberg ligt op een knooppunt van spoorwegen: je kunt hier alle kanten uit, allemaal per boemelende diesel.

Vanwege de kou (mist, nevel bij een temperatuur van rond het vriespunt) begin ik zo langzamerhand teveel energie aan de buitenlucht kwijt te raken. Daarom besluit ik om mezelf te tracteren op een treinritje, zodat ik weer even fysiek bij kan tanken.

Fietsen door Sauerland: Unna

De plaats Unna is nauwelijks bekend.
Hij ligt wat verstopt achter de grote steden van het Ruhrgebiet.
Dortmund, de grootste stad van het Ruhrgebiet, weten de meeste mensen wel te vinden.
Vanuit het station van Dortmund fiets ik eerst 10 km. door de bebouwing van deze stad. Dortmund is eigenlijk een grote stad die bestaat uit veel dorpen die aan elkaar gegroeid zijn tot een metropool. De stad telt 600.000 inwoners, maar qua oppervlakte is Dortmund meer dan twee keer zo uitgestrekt als Den Haag.
Daarna kom ik in landelijk gebied. Hoewel: landelijk? Stukken open land, dorpen en grotere plaatsen, industrie en een internationale luchthaven wisselen elkaar af.

Bij een knooppunt van wegen (met grote bedrijventerreinen) ligt de oude hansestad Unna. De stad ligt aan de Hellweg: de oude zoutroute die het gebied veel rijkdom bracht. Maar er waren ook om de haverklap oorlogen en branden. En in 1592 kwam de helft van de bevolking om als gevolg van de pest. In de 20e eeuw leed Unna onder de gevolgen van bombardementen en daarna onder de teruggang van de mijnbouw. Maar met zijn 65.000 inwoners probeert de stad uit de misere te komen. Je kunt er zelfs fietsen huren bij het station. Maar ik heb mijn eigen fiets bij me.

Het centrum van Unna telt een aantal historische houten panden, die met allerlei opschriften zijn getooid. Op het marktplein is een markt gaande. Waar heb je anders zo’n marktplein voor? Er zijn o.a. koeken te koop. Dat lijkt me wel een aardige bijvoeding, maar ik heb vanuit Nederland kruidnoten meegenomen. Om het uur een stuk of twintig van die noten kraken en ik kan er weer tegen op de fiets.

Na Unna moet ik klimmen. Het landschap wordt meer glooiend. Zoals tegenwoordig te doen gebruikelijk fiets ik zonder kaart en zonder plan. Ik heb dan ook geen enkel idee waar ik vandaag uit zal komen. De plaats Fröndenberg lijkt mij wel wat. Die ligt 12 km. verderop… 

Emden

In Duitsland ben ik het afgelopen jaar veel minder vaak geweest dan in voorgaande jaren. Maar hier toch drie Duitse plaatjes.
Vanuit Emmen fietste ik Duitsland in naar de Ems.
Die volgde ik (globaal) tot Emden.

Emden is zo’n stad waar in de oorlog bijna geen steen op de andere is blijven staan.
Het centrum werd op 6 september 1944 totaal verwoest door geallieerde bombardementen, 21.000 mensen raakten dakloos. Dat het aantal slachtoffers mee viel kwam door de vele bunkers (nu nog te zien in het stadsbeeld). 

Waar dat bombardement op de stad voor nodig was is de vraag: de industrie lag buiten het centrum. Het paste in de strategie om de bevolking te demoraliseren. Maar dat gebeurde niet. En Hitler trok zich helemaal niets aan van de verwoestingen van zijn land en het lijden van de bevolking.

In de Nederlandse kerkgeschiedenis is Emden een belangrijke plaats. In 1571 werd hier de eerste Synode van de Gereformeerde kerken gehouden (op de bovenste foto één van de Gereformeerde kerken). Veel Nederlandse protestanten vestigden zich in de 16e eeuw in de stad, op de vlucht voor het godsdienstig geweld in Nederland.

Tegenwoordig is Emden een belangrijke Duitse haven-en industriestad (met o.a. fabrieken van Volkswagen). Qua sfeer en grootte doet de plaats aan Den Helder denken, maar Emden heeft een meer gezonde en meer diverse economische ‘ondergrond’.

Wéér een auto minder

Duitsland staat bekend als een autoland. Maar in Duitsland is de fiets aan een spectaculaire opmars bezig. Der Spiegel meldde vorig jaar dat niet de driester van Mercedes maar de fiets met 24 versnellingen het statussymbool is geworden voor jonge en hoogopgeleide Duitsers. Helaas loopt de infrastructuur achter op deze ontwikkeling, maar er komt beweging in, vooral in de studentensteden.

Ik meed het land al als fietser, maar in België raakte diezelfde fietser in de afgelopen jaren nog meer in de verdrukking. De fietsvoorzieningen zijn er vaak abominabel, met o.a. minimaal onderhouden fietspaden. Maar ook daar begint het tij te keren. Zo zag ik in Antwerpen tientallen fietsen met dit opvallende bord op de bagagedrager… Ook België begint groener te kleuren…

Meneer de Rechter heeft gesproken

Mondeling had ik al van de advocaat vernomen dat het hoger beroep dat was ingesteld tegen de uitspraak van mevrouw de rechter in Euskirchen in mijn voordeel was uitgevallen. Nu heb ik de uitspraak ook nog schriftelijk in mijn bezit. En jawel: het staat zwart op wit dat de automobilist schuldig is aan de aanrijding in Euskirchen.

Nog even voor nieuwe lezers van mijn blog. Op 20 februari 2011 werd ik in Euskirchen door een automobilist van mijn fiets gereden. Ik had verwacht dat hij zou stoppen voor het stopbord, maar nadat hij had afgeremd gaf hij toch weer gas. Het gevolg was dat ik gelanceerd werd en dat mijn been en zijn auto aanzienlijk in de kreukels lagen. De robuuste Gazelle had nog de minste schade opgelopen…
Achteraf bleek dat ik aan de verkeerde kant van de weg fietste. Maar dat had ik niet door gehad, omdat het bord om over te steken bij een fietsroute hoorde. Het wonderlijke was dat er links wel een aparte fietsstrook was en rechts niet. Dus meende ik gewoon aan de linkerkant verder te moeten fietsen.

Toen ik nog in het ziekenhuis lag kreeg ik al de eerste rekening voor de schade aan de auto, twee weken later opnieuw, want ik fietste aan de verkeerde kant en was daarom de oorzaak van het ongeval. Ondertussen beweerde de automobilist ook nog dat hij stil had gestaan (ik weet zeker dat dat niet waar was, na de aanrijding reed hij eerst zijn auto achteruit tot achter de stopstreep).

Mevrouw de rechter in Euskirchen gaf de automobilist gelijk. Er kon niet bewezen worden dat de automobilist niet stil had gestaan (hoewel een ingeschakeld verkeersdeskundige meende dat de automobilist met een aanzienlijke snelheid moet hebben gereden). En ik had immers de eerste fout gemaakt: ik fietste aan de verkeerde kant. Als ik dat niet had gedaan was ik ook niet aangereden!
Dat klopt. En als ik gewoon thuis was gebleven was ik ook niet aangereden. Dat klopt ook.

Meneer de rechter in Bonn verwees in hoger beroep de uitspraak van de mevrouw de rechter in Euskirchen naar de prullenbak. Weliswaar maakte ik ook een fout, maar veel zwaarwegender is dat de automobilist te allen tijde bij een stopbord naar beide zijden uit zijn doppen moet kijken en ook voorrang moet geven als er iemand aan de verkeerde kant fietst.

De automobilist had verklaard dat hij mij wel had gezien en dat rekent de rechter hem aan: als je een fietser aan ziet komen, dan hoor je dus ook te stoppen. Bovendien had meneer de automobilist gezegd dat hij ter plekke bekend is. Welnu, vond de rechter, als je dan zo bekend bent ter plekke, dan weet je ook dat dit een onoverzichtelijke kruising is waar onverwachtse dingen kunnen gebeuren.

De advocaat van de automobilist wilde weer in beroep gaan tegen deze uitspraak, maar de rechter heeft uitgesproken dat er voldoende jurisprudentie is om aan te tonen dat dat geen enkele zin heeft.

Kortom: de rollen zijn nu omgedraaid. Ik zit niet meer in de beklaagdenbank. De fysieke klachten zullen blijven, maar vrijgesproken worden is in emotioneel opzicht een grote winst…