Achterdocht bij ouderen (1)

Achterdocht is de mens niet vreemd. Op zichzelf is achterdocht ook vaak goed verklaarbaar. Als je constateert dat je bij de kassa te weinig geld terug hebt gekregen is het begrijpelijk dat je een wantrouwende blik richting de caissière werpt.  

Of je dat inderdaad doet, hangt mede af van de omstandigheden, van je levenservaringen en wie je als persoon bent. Stel je voor dat je een keer opgelicht bent door een ‘gekleurd’ persoon en er zit ook een ‘gekleurd’ iemand achter de kassa, dan wordt de kans dat je hem of haar wantrouwt groter. Maar er zijn ook mensen die zelden een ander wantrouwen. “Het zal wel een vergissing zijn”.

Achterdocht is niet pathologisch, maar ziekelijke achterdocht is wél pathologisch. Anders zou het namelijk niet ‘ziekelijk’ zijn. Zo eenvoudig zit de psychologie dus in elkaar. Je hoeft er niets voor te bestuderen, je hoeft alleen maar begrijpend te lezen. Maar dit terzijde.

Bij ziekelijke achterdocht staat je leven in het teken van de achterdocht. Daarmee wordt niet per definitie gezegd of iets waar of niet waar is of kan zijn. Het gaat om de lading die die achterdocht in het leven gaat krijgen.

Hans (30 jaar, autisme) wil perse niet verdoofd worden bij de tandarts, want de naald is een 'gifspuit'. De tandarts zegt dat het zo'n ingrijpende behandeling is dat het zonder verdoving niet kan. Inmiddels is Hans drie maal bij de tandarts geweest en er is sprake van een patstelling. De tandarts heeft nu bij Hans neergelegd dat hij kan kiezen: óf de volgende keer wél verdoofd behandelen óf de afspraak afzeggen en zelf maar afwachten totdat hij er aan toe is. Al dagen van tevoren windt Hans zich op, want straks wordt hij met drie man (m/v) vastgeketend aan de stoel en krijgt hij tegen zijn wil in toch de spuit. Dit denken zou je pathologisch kunnen noemen. Het leven van Hans wordt er sterk door beïnvloed, hij staat niet open voor uitleg dat het geen gifspuit is en hij beeldt zich ook nog eens in dat hij met 3 man (m/v) zal worden vastgebonden. 

Hans kan nog functioneren in de samenleving. Hij woont begeleid zelfstandig en is niemand tot last. Hij heeft geen baan, dat bleek te hoog gegrepen te zijn.

Het verhaal wordt ernstiger als Hans zou gaan bedenken dat er radioactieve straling uit de stopcontacten komt. Hij gaat zijn huis verbouwen, en neemt geen elektriciteit meer af. Hij brandt kaarsen als verlichting en omdat hij de CV niet vertrouwt stookt hij vuur in een vuurkorf. Daarmee gaat het gedrag van hans over de grens: het wordt psychotisch. De grens tussen realiteit en fantasie vervaagt.

Ooit had ik te maken met een cliënt die ernstig wantrouwend was. De psychiater schreef haar medicatie tegen het wantrouwen voor. Die weigerde ze in te nemen, want het waren placebo’s. Dat vond ik wel consequent bedacht.

Achterdocht is een bekend fenomeen bij ouderen. Daar heb ik al vaker over geschreven. Hoe valt dat te verklaren? Daarover gaan de volgende blogs. 

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: