Abeje doet haar mond niet open

Abeje is een 12 jarig meisje met complex gedrag. Ze heeft regelmatig een afspraak bij de mondhygiënist. Maar bij meer dan de helft van de afspraken  komen moeder en dochter niet. Ze melden zich ook niet af voor de afspraak. Wat is er aan de hand?

Je bent als behandelaar geneigd om in het oordeel te gaan zitten. Moeder verleent immers geen goede zorg. Je zit voor haar klaar en ze komt niet. Ze belt ook niet af.

Maar het verhaal gaat nog verder. Als ze wél komt stelt ze meteen hoge eisen. Daarmee gaat ze op je ‘allergie’ zitten. ‘Eerst wegblijven en dan moeten we opeens alles uit de kast trekken om u ten dienste te staan…’ Ze wil niet eens dat de mondhygiëniste een behandeling inzet, ze wil dat er nú een afspraak wordt gemaakt voor de narcose van haar dochter.

Wat kun je als behandelaar doen?

Stap 1: Eerst kijken hoe je je eigen hartslag naar beneden kunt krijgen. Dat lukt niet op commando. Maar het helpt al als je erkent dat je geïrriteerd raakt en dat is ook niet eens onterecht. Erken dus dat je dat gevoel hebt. Het altijd maar vriendelijk moeten zijn leidt op den duur tot een burn-out omdat je je eigen gevoelens ontkent.

Stap 2: Bedenk dat het waarschijnlijk om een overbelaste moeder gaat. Ouders zijn 24 uur per etmaal bezig met hun kind. In dit geval gaat het om een alleenstaande (!) moeder met twee kinderen met forse problemen. Moeder is acht jaar geleden naar Nederland gekomen. Bekend is dat ze soms haar dochter niet eens mee krijgt omdat ze haar niet aangekleed krijgt. Moeder is dus overbelast. Ook deze moeder wil het beste voor haar kinderen, maar ze krijgt het niet georganiseerd. Bedenk dat moeder minder boos is dan haar stem doet denken en misschien vooral bang is dat het niet goed gaat.

Stap 3: gebruik het model van de Driehoek (Chiel Egberts). Het gaat om de patiënt, de behandelaar en de familie. Hoe komen deze drie partijen tot hun recht? De moeder moet gehoord worden, de patiënt moet goede zorg krijgen, maar jij bent ook nog één derde van de driehoek. Dat wil zeggen dat de klant niet koning is ten koste van de behandelaar.

Stap 4: gebruik een ‘ik’- boodschap: ‘ik hoor (zie) dat u zich zorgen maakt’ (mentaliseren). Daarmee sla je een bruggetje.

Stap 5: Wie is waarvoor verantwoordelijk? Wie is de hoofdbehandelaar in dit verhaal? De mondhygiënist is niet degene die de patiënt aanmeldt voor narcose. Zeg dat je begrip hebt voor de zorg van moeder, maar dat je ook moet overleggen en tijd nodig hebt om tot een goede beslissing te komen.

Stap 6: Moeder komt vaak niet opdagen. Bij goede zorgverlening hoort dat je niet zomaar wegblijft. Laat moeder zelf bedenken wat ze kan doen. OK, het lukt soms niet om uw zoon mee te krijgen, wij willen wel graag weten dat u niet komt (dan kunnen we nog iemand anders laten komen, bijvoorbeeld). Hoe lossen we dat op? Wat kunnen wij doen, wat kunt u doen?

Geslaagde controle

Inmiddels is er een afspraak voor een behandeling onder narcose gemaakt. En – wonder boven wonder – de volgende controle inclusief het schoonmaken van tanden en kiezen verliepen (met instemming van moeder) uitstekend. De mondhygiëniste heeft naar aanleiding van een multidisciplinair overleg het tellen geïntroduceerd (één-twee-drie) en daar deed Abeje het goed op.

De verwachting komt niet uit

Om het gebit van Abeje goed bij te kunnen houden wordt er na een maand weer een afspraak gepland, want de wachttijd voor behandeling onder narcose is lang. Je zou verwachten dat de volgende controle ook goed verloopt, maar ze doet deze keer met geen mogelijkheid haar mond open. Wat is er aan de hand?

Mogelijk horen die wisselende reacties van Abeje bij haar ‘zijn’ of bij haar emotionele niveau van functioneren (als je met iets houvast wilt formuleren). Bij R.E. Abraham heet dat de fase van de structuurloosheid. Je kunt ook denken aan ‘gedesorganiseerde gehechtheid’. Dan is onvoorspelbaar hoe de patiënt gaat reageren omdat zijn thermostaat stuk is. Een klein steentje in de schoen leidt dan al tot een groot gedragsprobleem.

Een advies is om haar ‘te ontvangen’, gewoon te kijken wie ze vandaag is. De patronen zijn niet hét voorspelbare middel dat maakt dat het vandaag goed zal gaan, het is een hulpmiddel.

Een tweede – ingewikkelder punt – is dat je als het een keer goed is gegaan je waarschijnlijk eerder de verwachting zult hebben dat het de volgende keer ook weer goed zal gaan.

Bij erg emotioneel gevoelige patiënten kan die verwachting ook leiden tot een blokkade. “Verwachtingen doden relaties’ schrijft Ann Voskamp.

Dat betekent niet dat de mondhygiënist haar werk niet goed heeft gedaan. Verwachtingen kweken, perspectief ontwikkelen, het hoort bij ons mens-zijn. Toch gaat het bij de zorg voor kwetsbare mensen vooral om het ontvangen. Onbevangen kijken hoe deze ontmoeting gaat verlopen...

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

Eén gedachte over “Abeje doet haar mond niet open”

  1. ‘verwachtingen doden relaties’… die vergeet ik niet meer, misschien kun je daar nog eens iets over schrijven, groeten mia

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: