De cliënt niet centraal

Waarom waren cliënten en begeleiders elkaar kwijt geraakt? In het vijfde hoofdstuk van haar proefschrift komt Ellen Reuzel tot een interessante veronderstelling. 

Begeleiders zijn veel bezig om de autonomie van de cliënt te vergroten. Ze ontdekte dat alleen begeleiders voortdurend bezig waren met de vraag hoe ze de autonomie van de cliënt zouden kunnen vergroten. Die vraag kwam niet van de cliënten.

Interessant: de organisatie meende dat de cliënt centraal stond. Dat stond ook op het briefpapier en op alle logo's. Maar deze vraag kwam helemaal niet van de cliënt en ook niet van de familie. En de begeleiders waren de richting van de autonomie opgeduwd. Ze hadden het allemaal altijd fout gedaan, de zorg moest immers onttutteld worden? 

Als ik Ellen Reuzel goed begrijp zou het dus zo kunnen zijn dat door deze gerichtheid op de autonomie van de cliënten de ondersteuningsvragen van de cliënten zélf over het hoofd worden gezien? Oftewel: als  jij als begeleider vindt (in navolging van de organisatie waar je werkt) dat je pas goed je werk doet als je je cliënten klaarstoomt voor een zelfstandig leven in de samenleving zie je dat niet over het hoofd waarvoor die cliënt jou (nog méér) nodig heeft?

Ellen Reuzel: “Er is hier mogelijk sprake van een spanningsveld tussen beleid en praktijk. Aan de ene kant worden begeleiders aangemoedigd om de zelfredzaamheid en onafhankelijkheid van mensen met een verstandelijke beperking te vergroten, aan de andere kant geven mensen met een beperking juist duidelijk aan wél behoefte te hebben aan ondersteuning.”

Al eerder had orthopedagoge Petri Embregts op dit spanningsveld gewezen. Begeleiders die zich richten op de autonomie van cliënten met een beperking zullen niet uit het oog mogen verliezen dat diezelfde cliënten ook zitten met allerlei andere vragen.

Emotionele ondersteuning

Eén van die vragen is de emotionele ondersteuning. Daarmee bedoel ik geen therapeutische sessies waarbij je de cliënt bij wijze van spreken door een depressieve fase heen helpt. Ik bedoel er wél mee dat je als begeleider een open oor en oog hebt voor de emoties die een cliënt op dat moment ervaart. Dat heeft inderdaad alles met afstemmen, met synchroniseren te maken. Communicatie betekent letterlijk: iets samen delen. Oftewel: verbondenheid, wij luisteren naar elkaar.

Het is dat emotionele aspect van de zorg dat als gevolg van de ontwikkelingen van de afgelopen jaren flink onder druk is komen te staan.

Maar als daar geen oog meer voor kan zijn is de term 'in de eigen kracht gaan staan' een loze kreet geworden. Het betekent dan eigenlijk ‘zoek het zelf maar uit’. Oftewel nogmaals: pedagogische verwaarlozing. 

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

Eén gedachte over “De cliënt niet centraal”

  1. begeleiden, helpen, zorgen, dat vraagt vooral een betrokken houding dacht ik en niet van te voren vastgestelde regels en plannen, groeten mia

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: