De spirituele narcist

Ik heb het al vaker geschreven, maar toch nog maar een keer. Net zoals er veel soorten narcissen bestaan, bestaan er ook tal van vormen van narcisme. 

Eén van deze vormen is de spirituele narcist. Al eerder schreef ik over kerkleiders met narcistische trekken. Ze staan graag op de preekstoel en het voordeel van het spreken ‘ex cathedra’ is daarnaast dat je nooit tegengesproken wordt.

Ik durf de stelling wel aan dat elke sekteleider een spiritueel narcist is. Het gaat een sekteleider niet om de boodschap van de Bijbel (of van een andere goddelijke openbaring). Hij stelt zichzelf als persoon centraal, maar spant daarbij God voor zijn karretje. De boodschap wordt dan ook zó uitgelegd dat het altijd precies in het eigen straatje past.

Het narcisme herken je nog niet altijd als zo iemand op de preekstoel staat, het wordt pas duidelijk in de omgang met mensen. Zodra er sprake is van tegenspraak wordt deze leider ‘link’. Hij zoekt medestanders, probeert de geledingen te sluiten en degene die weerstand bood wordt als een bedreiging gezien.

In het protestantse kerkrecht is de kerkenraad er om op leer en leven (gedrag) van de voorganger toe te zien. In sektes bepaalt de leider wie er benoemd gaan worden in de ‘raad van oudsten’ (of hoe dat dan ook genoemd wordt). Dat is dan ook één van de eerste toetsstenen waar je naar moet kijken: hoe wordt deze raad samengesteld en wie heeft er kritisch zicht op het functioneren van de voorganger?

Je hebt het niet meteen door dat je met een narcist te maken hebt als je in aanraking komt met een spiritueel narcist. Hij (bijna altijd een hij) luistert met grote aandacht naar je, schenken je al zijn aandacht en steunt je daar waar hij maar kan. “Eindelijk iemand die mij begrijpt!” Kenmerken van de narcist zijn o.a. de gewetenloosheid en het gebrek aan empathie, maar daar merk je hier niets van. En dat merk je ook aan de gemeenschap om hem heen: die groeit! “Dit is een man van God. Zijn werk wordt gezegend!”

De spirituele narcist wil geen gesprekspartners, maar volgelingen. En dan het liefste mensen die tegen hem opzien. Die ‘ja’ en ‘amen’ zeggen bij alles wat hij naar voren brengt. Die steeds meer tijd en later ook geld bij zijn organisatie binnen brengen. En als het niet vanzelf gaat, dan worden de eisen opgeschroefd.

Zie de opkomst van Jim Jones in de door hem opgerichte People's Temple Church en de Branch Davidians, ook een groep die door de leider (David Koresh) zelf was opgericht. Beide groepen kwamen ook bloedig ten einde, maar hebben beiden toch nog 'verstooride volgelingen' die denken dat de leider weer terug zal komen op aarde. 

Ik heb de beide groepen eerder beschreven op dit weblog. Kenmerkend bij de leiders was o.a. hun grote behoefte aan waardering én de gebroken jeugd die ze hadden meegemaakt. Vanuit dat kenmerk heb je andere mensen nodig die de emotionele leegte op moeten vullen. Maar het grootste probleem is dat het nooit genoeg is.

Spirituele narcisten willen volgelingen die de leegte in hun bestaan vullen door middel van aanbidding, bewondering en aandacht. Het spirituele verwijst naar de het 'metafystisch aspect': ze voelen zich speciaal gezonden om een boodschap te brengen. Dat is geen menselijke, maar een bovenmenselijke boodschap. Toch is het bestaan van de spiritueel narcist uiteindelijk juist aards. Want zonder de voeding van de volgelingen kan een spirituele narcist niet bestaan.

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: