Preken helpt niet

Dat zeg ik regelmatig tegen mensen die LVB'ers begeleiden. LVB'ers zijn mensen met een Lichte Verstandelijke Beperking. Dat zijn er zo'n twee miljoen in Nederland. Eén van de kenmerken is dat het een onzichtbare beperking is.

Mensen met een Lichte Verstandelijke Beperking houden er vaak een ongezonde leefstijl op na. Ze hebben vaker dan anderen veel overgewicht, ze eten ongezond, ze roken meer dan gemiddeld in Nederland en ze onderhouden hun gebit gemiddeld aanzienlijk slechter dan andere Nederlanders. Het zijn vaak de mensen die als 50-plusser al als ‘ongezond’ worden gekenmerkt met meerdere gezondheidsproblemen op een rijtje.

Kinderwens

Vrouwen met een Lichte Verstandelijke Beperking hebben vaak discussies over een kinderwens. Ik ben ooit betrokken geweest bij het schrijven van een nota over deze kinderwens. Aan de ene kant wil je geen tweedeling in de samenleving (de ene groep mag wel kinderen, de andere niet). Aan de andere kant weet je dat veel ouders met een verstandelijke beperking niet goed in staat zijn om kinderen op te voeden. Het ‘recht op een kind’ botst dus met het ‘recht van het kind’.

Tegelijk is de ervaring dat hoe meer je als begeleider zegt dat een vrouw met een verstandelijke beperking beter geen kind kan krijgen, des te groter wordt het verzet. Het verheven vingertje werkt juist averechts.

Mondzorg

Vorige week was ik op een congres over mondzorg bij mensen met een lichte verstandelijke beperking. Ze poetsen zelden of onregelmatig hun tanden en kiezen en ze drinken fris alsof het water is. Daar gaat je gebit. Als tandarts of als mondhygiënist wil je dan graag vertellen dat het anders kan en beter moet. Maar die adviezen hebben geen enkel effect. Deze patiënten hebben namelijk al hun hele leven gehoord dat ze het niet goed deden.

Overigens: een leeftijl veranderen is een enorme klus. Dat geldt niet alleen mensen met een lichte verstandelijke beperking, maar eigenlijk alle mensen in de samenleving. 

Pas als je er in slaagt om zoveel mogelijk buiten het oordeel te blijven en een vorm van gesprekstechniek hanteert waarbij de patiënt zoveel mogelijk zélf op ideeën komt zie je soms dat er een wissel (langzaam) wordt omgezet. Manieren van gespreksvoering zijn het ‘oplossingsgericht werken’ en de ‘motiverende gespreksvoering’.

Niet vaccineren

Hetzelfde patroon (‘preken helpt niet’) zie je ook bij mensen die zich niet willen laten vaccineren met de huidige vaccins tegen corona. Hoe meer ze het gevoel krijgen dat er over hen geoordeeld wordt, des te meer schieten veel van deze mensen in de weerstand. “Ze willen vaak wel veranderen, maar ze willen niet veranderd worden” schrijft psychologe Sandra van Dijk.

Volgens Van Dijk heeft het ‘wegzetten’ van deze groep een averechts effect: ze worden stelliger in hun bewering dat er een medisch complot achter het vaccineren zit. Je zou met deze groep in gesprek moeten gaan over de voor-en nadelen.

Het lastige is – vind ik – dat de stellingen in feite al betrokken zijn. De meeste mensen die tegen vaccinatie zijn zijn inmiddels volhardend in hun standpunt. Ze willen autonoom zijn en de controle behouden. Vanuit die behoefte is er ook sprake van een groot wantrouwen tegen de overheid.

Aan de andere kant is er sprake is van opnieuw een dreigende noodsituatie waarbij geen tijd meer te verliezen valt. Je hebt dus weinig tijd om in gesprek te gaan waardoor de druk alsnog wordt opgevoerd. En het verzet dus ook weer groter wordt.

Wat dat betreft valt de situatie te vergelijken met een patiënt bij de tandarts die mogelijk drie jaar nodig heeft om én het poetsen 'in zijn systeem te krijgen' én om zijn leefstijl aan te passen. En dat terwijl de tandarts meent dat zijn gebit - als het zo door gaat - over twee jaar getrokken moet worden. Wat is dan wijsheid? 

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

3 gedachten over “Preken helpt niet”

  1. De mensen tegen vaccinatie (en dan bedoel ik niet Willem Engerd) hebben hun eigen verhaal maar worden niet gehoord omdat hen geen podium wordt geboden. Incidenteel een keer iemand uitnodigen aan zo’n praattafel en dan geen ruimte nemen om haar/zijn verhaal serieus te beluisteren. Sterker nog, zo’n persoon expres ergens achteraf posteren.
    LVB’ers hebben ook veel baat bij gehoord worden, een begeleider die luistert en de vraag stelt hoe het anders kan.

    1. @ Ben ik met je eens, Kees. Probleem is dat hun informatie ook wordt weggedrukt door de ‘extremen’. Ik kan me bijvoorbeeld voorstellen dat mensen bedenkingen hebben tegen de vaccins. Als die mensen zich verder aan maatregelen houden heb ik daar respect voor. Waar ik vooral moeite mee heb is als je alle maatregelen onzin vindt en zelf met geen enkele oplossing voor dit moment komt. “De dood hoort bij het leven, dus laat de mensen die ernstig ziek worden maar gewoon sterven.”

  2. De begeleiding aan de LVB’ers ….
    doet mij denken aan “trekken aan een dood paard”.

    En daarna trekt de tandarts de tanden en kiezen van de LVB’ers.

    Gevaccineerd of niet !

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: