Renteneurose en ziektewinst

Mijn vroegere collega Henk R te KS stuurde mij een linkje naar het begrip ziektewinst. Ik heb dat altijd een intrigerend onderwerp gevonden. 

Zo ontdekte ik als kind al dat ik niet de afwas hoefde te doen als ik ziek was. Het gevolg was dat ik veel vaker ziek werd. Sterker nog: ik miste in de derde klas van de HBS maar liefst 300 lesuren. Dat scheelde heel veel huiswerk. In die tijd werden er door de kerk nog geen bloemen uitgedeeld, anders had ik die ook nog gekregen.

In de link die Henk stuurde kwam ik het begrip Renteneurose tegen. Dat is geen neurose die je oploopt vanwege een te hoge rente op de hypotheek (ooit betaalden wij 9,2% rente…, dat waren nog eens tijden). Het gaat om blijvende lichamelijke klachten na een ongeval. Daar heeft de Hoge Raad zich zelfs nog mee bezig gehouden.

Het ging om een man die een klap van een politieagent had gekregen. Hij bleef daar maar last van houden. De vraag was: heeft deze man écht last van de lichamelijke gevolgen óf probeert hij er een hogere uitkering mee te krijgen danwel een hogere schadeclaim uit te halen. Hij hield niet alleen zijn lichamelijke klachten goed vast, hij was ook vasthoudend in zijn rechtszaken. Hij procedeerde tot de Hoge Raad aan toe. dat werd het Renteneurose Arrest.

Het begrip ziektewinst wordt al door Alfred Adler – een tijdgenoot van Sigmund Freud – beschreven. Dat gebeurt in het breedsprakige psychoanalytische jargon. Een voorbeeld dat hij noemt is een patiënt die hij behandelt en die al vanaf haar achtste jaar last heeft van astma. In de psycho-analyse kwam een sterke rivalieit met haar oudere en meer getalenteerde zus naar voren. Ook de oudste zoon heeft last van astma, en volgens Adler had het jongere zusje de verschijnselen van haar broer afgekeken.

Het opvallende uit de beschrijvingen is dat de astma-aanvallen met name optreden als haar zus weer extra aandacht krijgt. Wat was de winst die deze vrouw daarmee kreeg? Volgens Adler: 1) het minderwaardigheidsgevoel wordt gecamoufleerd door de astma-aanvallen: zij kan er niets aan doen dat ze minder ‘presteert’, 2) de aandacht van de moeder wordt verlegd van de oudste zus naar de jongere zus, 3) omdat de ouders de astma wijten aan het stof dat in huis aanwezig is (denk aan de kolenkachel ) wordt het jongere zusje ontslagen van elke huishoudelijke taak.

Nu bestaan er ook nog allerlei vormen van primaire en secundaire ziektewinst, maar dit was een mooie inleiding in de basiskennis van de ziektewinst. 

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

2 gedachten over “Renteneurose en ziektewinst”

  1. Toen mijn zus erg ziek was, ze was toen een jaar of zes, bedacht ik een plannetje. Ik had ook buikpijn, echt waar. De dokter kon vreemd genoeg niets vinden. Mijn ‘ik wil ook wat aandacht’ bleek niet te werken. Wel was het een van mijn favoriete dromen. Heerlijk ziek zijn en in het ziekenhuis liggen. Zieken kregen ook mooie cadeaus, een pop met haar, of een rode bal met gele sterren.

  2. Ik ga het niet opzoeken, want ik heb mijn Amerikaanse versie III ooit weggegeven aan een studente medicijnen; maar komen deze stokoude begrippen nog terug in de DSM. Ik bedoel als diagnose, niet als symptomen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: