Hechting in vogelvlucht (6)

Om de hechting te meten ontwikkelde psychologe Mary Ainsworth een proefsituatie waarbij gekeken wordt hoe de peuter in een vreemde situatie reageert op het vertrek en de terugkomst van de moeder. 

Dit onderzoek wordt dan ook de Strange Situation of Vreemde Situatie genoemd. De peuter komt met zijn moeder in een voor hem onbekende ruimte met een voor hem onbekend persoon. Daarna vertrekt de moeder. De vraag is wat de peuter nu gaat doen.

Ik heb nog een opname van bijna vijftig jaar geleden van één van mijn cliënten. Hij reageert niet of nauwelijks op het vertrek van zijn moeder. De behandelend psychiater (nog in witte jas) probeert contact met hem te maken, maar dat lukt niet. De cliënt (toen drie jaar oud) reageert ook niet op het speelgoed. Hij reageert evenmin op de terugkomst van zijn moeder. Met name dat laatste vond ik destijds het meest belangrijke aspect bij deze observatie. 

Bij het onderzoek naar de Vreemde Situatie let je dus vooral op de reacties van het kind bij vertrek van de moeder (je kunt ook de vader lezen, maar in veel onderzoek gaat het toch om de moeder). Wat echter cruciaal is, is wat de peuter doet als zijn moeder weer terug is in de ruimte.

Bij een gezonde hechting zie je dat de peuter reageert op het vertrek van zijn moeder. Hij vindt het vreemd, en zal haar misschien achterna willen lopen. Na een tijdje herstelt zich dat. De peuter is nog wel wat timide, maar hij gaat in op de uitnodiging van de behandelaar en vindt het speelgoed ook wel interessant. Met andere woorden: na een korte dip herstelt het kind zich weer.

Stel: de peuter gaat samen met de onderzoeker een toren bouwen en daarna komt zijn moeder weer binnen. Dan zal de peuter zijn moeder daar direct bij betrekken. Kijk eens mamma, wat ik gemaakt heb! Daarna gaat hij vrolijk verder met bouwen, samen met de onderzoeker, terwijl hij ondertussen een lijntje met zijn moeder onderhoudt.

Met andere woorden: bij een gezonde hechting mist het kind zijn moeder, maar hij valt niet stil. Na een korte periode van ongemak herstelt hij zich weer. Kinderen met een onveilige hechting komen niet tot herstel. Ze vallen helemaal stil. Of ze reageren helemaal niet op het vertrek van de moeder: ze gaan door alsof er niets aan de hand is. Dat zijn twee varianten op het thema onveilige hechting.

Bij de cliënt die ik aan het begin beschreef kon je overigens niet spreken van veilige of onveilige hechting. De jongen had een extreme vorm van klassiek autisme. Een paar maamden geleden raakte ik weer bij hem betrokken. Hij is inmiddels 50-plus en functioneert nog steeds - bij wijze van spreken - als een eiland tussen de andere mensen in zijn omgeving. Dat wil overigens niet zeggen dat hij geen contact maakt. Maar daarvoor moet je hem eerst goed leren ‘lezen’.  

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.