De schizotypische persoonlijkheid (3)

Eerst even een algemeen uitstapje. Wat is geestelijke gezondheid? Daar kun je natuurlijk tot diep in de nacht over discussiëren, maar daarmee kom je er niet uit. Hoe later op de avond, hoe ingewikkelder het wordt.

Daarom een simpele indeling:

a) hoe kijkt de persoon in kwestie naar zichzelf?

b) Hoe kijkt die persoon naar de ander?

Wie ben ik?

Mensen met een schizotypische persoonlijkheid ervaren zichzelf als anders dan anderen. Daarin zit een overlap met de theatrale persoonlijkheid. Maar bij mensen met een theatrale persoonlijkheid zie je vooral de verhevenheid: de ander moet naar mij kijken. Zonder ‘publiek’ zijn ze niets.

Mensen met een schizotypische persoonlijkheid hebben de ander als klankbord. Zoals ze tegen zichzelf praten, zo kunnen ze ook tegen de ander praten. Het gaat minder om het publiek, maar meer om het kunnen praten. “Als ze ergens een oor zien moeten ze er tegenaan praten.”

Voorspellen

Daarnaast gaan ze er vaak vanuit dat ze een voorspellende geest hebben. Daar hoort ook de neiging bij om veel zaken op zichzelf te betrekken. Als er iemand op het fietspad van zijn fiets valt terwijl ik op de stoep loop zal ik mijn wandeling niet snel in verband brengen met het valgevaar van de fietser. Iemand met een schizotypische persoonlijkheid zal kunnen vertellen dat hij of zij al een voorgevoel had dat er iets mis zou gaan. “Had ik daar niet gelopen, dan was die meneer niet van zijn fiets gevallen.”

Wie is de ander?

Mensen met een schizotypische persoonlijkheidhebben een negatief beeld over anderen. Niet in de vorm van een oordeel over de ander, maar in de vorm van het op de hoede zijn voor de ander.

Schizotypische mensen zoeken wel contact, maar ze zijn vooral op hun hoede. Komt de ander te dichtbij, dan kunnen ze onverwachts opeens het contact verbreken. Ze maken als het ware voortdurend een inschatting. Als ze zich bij iemand wat meer op het gemak voelen hebben ze de neiging om die persoon langdurig aan de praat te houden. Maar als de ander teveel nabijheid zoekt of vragen stelt die te dichtbij komen sluiten ze zich af.

Voor mensen met een schizotypische persoonlijkheid zijn sociale media vaak wel een goed contactmiddel. Je hoeft de ander niet aan te kijken, je hoeft niet direct in te gaan op wat de ander zegt, je kunt het contact verbreken. 

Mensen met een schizotypische persoonlijkheid hebben dan ook veel tijd voor zichzelf nodig.

Verdwaald in het leven

Iemand met een schizotypische persoonlijkheid ervaar ik vaak als min of meer verdwaald in het leven. Er is behoefte aan contact, maar zo’n persoon voelt zich maar moeilijk ergens werkelijk thuis. De eigen wereld lijkt meer een thuis dan het zich bewegen in familie en kennissenkring.

De criteria voor het zelfbeeld, het beeld van de ander en het model van de kerngedachten zijn ontleend aan een schema van psychiater Aäron Beck. 

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

Eén gedachte over “De schizotypische persoonlijkheid (3)”

  1. Altijd leuk dit soort plastische beschrijvingen te lezen in plaats van de DSM-criteria. En om dan – zonder de kandidatenziekte te krijgen – mijzelf met het geschetste beeld te vergelijken. Bijvoorbeeld op een schaal van 1 tot 10.

    Ik zou mijzelf geen score kunnen geven. Enerzijds ben ik nu met mijn achtste week in alleenzijnheid in Frankrijk bezig zonder enig probleem, anderzijds heb ik ook geen enkel probleem met het leggen van vluchtige of wat minder vluchtige contacten. Je me débrouille.

    Ik heb nog ergens de MMPI met de sleutels liggen … .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.