Machteloosheid in de interactie

Er zijn relaties waarbij de één uitgeput raakt door de ander. Hij of zij krijgt het gevoel dat niets helpt en dat je door de ander helemaal leeggezogen wordt. Dat komt niet alleen in persoonlijke relaties voor, maar ook in professionele relaties. Daarover schrijf ik in dit blog.

Wekelijks kom ik bij tal van mensen over de vloer. Er zijn bezoeken die mij energie kosten, maar er zijn ook bezoeken die mij energie géven. Op mijn werk had ik dat minder sterk, omdat ik daar meer ‘professionele afstand’ kon houden.

Van wie je ‘moe’ wordt hangt ook van de persoon af. Het gaat niet om goed of niet goed. De één is gevoeliger voor bijvoorbeeld emoties dan de ander, de één kan beter met de ene persoon overweg, de andere met een heel ander persoon.

Op je werk wordt verwacht dat je met iedereen op gepaste wijze om kunt gaan. Toch had ik op mijn werk ook regelmatig een ‘pluis-niet-pluis-gevoel’. ‘Dit gaat een complexe situatie worden, die het team of de behandelaar veel energie gaat kosten’. Meestal met allerlei vormen van tegenoverdracht.  Je weet: ‘je gaat jezelf tegenkomen’.

Wat kunnen signalen zijn?

  1. De druk vanuit de omgeving om snel iets te doen. Er moet nú iets gebeuren. Dit wijst op een zeer hoge mate van Expressed Emotion, waarbij de vlam snel in de pan slaat. Zo’n druk gaat meestal gepaard met kritiek op vorige hulpverleners.
  2. Signalen vanuit vorige hulpverlenende instanties. Vaak is een signaal dat de overdracht minimaal is. Als er nauwelijks een dossier is opgebouwd terwijl de patiënt wel een intensieve behandeling heeft gehad is dat een aanwijzing dat de behandeling is vastgelopen. Het kan ook zo zijn dat de persoon niet wil dat informatie naar de volgende behandelaar gaat. Wegstrepingen en een incompleet dossier alsmede het gebruik van vage psychopathologische termen kan wijzen in de richting van een verstoorde behandelrelatie.
  3. Aanwijzingen in het eerste gesprek. Juist als de patiënt zich bijna grenzeloos openhartig toont over alles wat hem is overkomen kan dat een valkuil zijn. De patiënt zal uitentreuren vertellen hoe zwaar hij het heeft gehad en hoe slecht hij is behandeld. Maar nu is er eindelijk een behandelaar die hem begrijpt. Als zulke vormen van ‘splitting’ ontstaan moet je extra zorgvuldig je dossier bijhouden, is één van mijn adviezen.
  4. Als je na afloop van het eerste gesprek merkt dat je zelf in verwarring bent. Je twijfelt of je het wel goed gedaan hebt, je hebt moeite om het gesprek op de goede manier en op tijd af te sluiten, je merkt dat je je leeg gezogen voelt, je voelt een sterke mate van irritatie, je weet niet hoe je goed van dit eerste gesprek verslag moet doen.

Dit kunnen allemaal signalen zijn dat het hulpverleningscontact spannend gaat worden en dat je jezelf als behandelaar en/of begeleider behoorlijk tegen zult komen. En dat inbreng in intervisie of supervisie gewenst is.

(vrij naar een ooit verschenen artikel in het Tijdschrift voor Psychiatrie, waarvan ik wel de aantekeningen bewaard heb, maar de exacte vindplaats niet heb genoteerd)

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: