Borderline en verstoorde hechting (1)

Bestaat er een verband tussen verstoorde hechting en het ontwikkelen van borderline problematiek? Ik meende van wel, maar kon geen literatuur vinden die die veronderstelling onderbouwt. Er blijkt echter toch wel onderzoek te zijn gedaan naar het verband tussen borderline en verstoorde hechting (in: Nickel, Waudby en Trull, Journal of Personality Disorders, 16/2). 

 Jarenlang heeft de gedachte overheerst dat borderline stoornissen verklaard moeten worden uit emotionele trauma’s die een kind heeft opgelopen op jonge leeftijd. Op zichzelf is dat niet zo vreemd, want een kind dat fysiek, geestelijk of seksueel misbruik ervaart zal de ouders als minder zorgzaam ervaren en op basis van die ervaringen ook afwijkende gedragspatronen gaan ontwikkelen. En dat is één van de overheersende kenmerken bij borderline-problematiek.

  Toch vinden de auteurs deze focus op traumatische ervaringen te ‘smal’ om hierbij te denken aan ‘de’ verklaring voor borderline.

Andere verklaringen

De auteurs citeren verschillende onderzoeken waarbij alternatieve verklaringen naar voren komen. Enkele onderzoeken zijn gebaseerd op gestructureerde interviews met mensen die de diagnose borderline persoonlijkheidsstoornis hebben gekregen.

Opmerkelijk was de combinatie die één van de onderzoekers meldde: mensen met borderline vertellen aan de ene kant dat hun ouders onvoldoende zorg aan hen besteedden en anderzijds dat ze hun ouders juist als overbeschermend hebben ervaren. Mijn interpretatie is dat ze mogelijk weinig betrokkenheid hebben ervaren, maar wel veel controle (regels). Of nog meer: als de ouder boos wordt leidt dit direct tot een overkill aan regels (eerst wordt het kind niet gezien, daarna corrigeert moeder het kind, het luistert niet en vervolgens moet het een week binnen blijven). 

Psychiatrie en borderline

Een ander onderzoek ging over de vraag of er verschillen gerapporteerd worden tussen vrouwen met borderline problematiek en vrouwen die vanwege andere psychiatrische problemen werden opgenomen in een instelling.

Het bleek dat vrouwen die vanwege andere diagnoses in psychiatrische instellingen verbleven vroeger thuis veel minder vaak te maken hadden gehad met afwijzing, met verbroken relaties, met verlating en met een chaotische gezinsstructuur dan vrouwen met de diagnose borderline. Met andere woorden: ook kinderen uit redelijk harmonieuze gezinnen kunnen ernstige psychische problemen ontwikkelen, maar bij mensen met borderline lijkt wel vroeger duidelijker sprake te zijn geweest van verstoorde interacties binnen het gezin.

Nieuw onderzoek

Nickell, Waudby en Trull wilden meer onderzoek doen naar de relatie tussen de onveilige en/of verstoorde hechting en borderline. Ze maakten daarbij gebruik van de gegevens van een steekproef van bijna 400 mensen. Een deel van het onderzoeksverslag bevat de wetenschappelijke verantwoording en statistische onderbouwing van dit onderzoek.

De resultaten tonen aan dat lichamelijke en/of geestelijke mishandeling en verwaarlozing alléén onvoldoende verklaring bieden voor het ontstaan van borderline problematiek. Het ontstaan van borderline kun je dus niet per definitie alleen toeschrijven aan traumatische ervaringen in de jeugd.

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

4 gedachten over “Borderline en verstoorde hechting (1)”

  1. @Henk: Ik doelde op wat Anna schreef. Ze had het naar ik begreep over die aanpak van de supernanny. Mij lijkt die aanpak best een goed idee omdat je dan als ouder voorspelbaar en dus betrouwbaar bent voor een kind. Door het aangeven van grenzen neem je als ouder verantwoordelijkheid, dus dat ben ik met jou eens. Een kind mag best boos zijn maar niet tegen de meubels gaan schoppen. Dat verbieden is niet boos zijn onderdrukken. Dat wou ik zeggen.

  2. Een kind dat fysiek, geestelijk of seksueel misbruik meemaakt zal dat als traumatisch ervaren. De een vindt hopelijk andere liefhebbende volwassenen die helende ervaringen bieden, de ander blijft last houden van de oude pijn of stopt dat diep weg. Trauma is een verbroken verbinding met anderen en met zichzelf.
    Maar wat te denken van algemeen aanvaarde opvattingen over het opvoeden van kinderen in de Westerse cultuur? Vroeger: laat je kind maar huilen, het voedingsschema is leidend want dat zeggen de dokters. De ouder is meer gehoorzaam aan de dokters dan aan eigen verantwoordelijkheid voor het afhankelijke kind. Het stoute kind wordt in de hoek te schande gezet.
    Minder lang geleden: het kind dat emoties toont, boos is of onwillig, moet stil zijn. Die zet je een poos op de trap. Als het kind ‘weer lief is’, gehoorzaam, dan mag het weer binnen komen. Zo wordt kinderen geleerd hun emoties te onderdrukken: los het zelf maar op. Hoe eenzaam! De ouder laat het kind in de steek. Het kind leert regels volgen uit angst voor straf en verlating. Het kind leert niet zijn/ haar emoties te reguleren. Vanzelfsprekend is het kind boos wanneer het niet een koekje mag vlak voor het avondeten. Even afstand omdat de gemoederen hoog oplopen kan ook in nabijheid door geen discussie aan te gaan, het punt te laten rusten. Ouders kunnen leren om hun kind te troosten, nabij te zijn op momenten van discomfort en comfort. Inderdaad, sommige ouders moeten dat leren. Bijvoorbeeld wie zelf als kind getraumatiseerd is. En dat zijn er vele door de algemeen aanvaarde kinderopvoedregels. Anderen doen dit van nature. Die staan naast hun kind. Die bewerken herstel na een mismatch: “Het spijt me, ik heb tegen je geschreeuwd, ik had teveel dingen tegelijk te doen.” Het is de taak van de ouder te ontdekken wat het kind nodig heeft. Dat zal niet of nauwelijks lukken wanneer de ouder een groot deel van de dag op beeldschermen kijkt. Laat de ouder het kind liefdevol in de ogen kijken, present zijn, bescherming bieden, huid op huid, de emoties samen verdragen en weten dat die weer over zullen gaan. Is dit zweverig gepraat? Te hoge idealen? Hechting is verbinding, dat het kind graag bij de ouder wil zijn.

    1. Oh ik ben het zó niet met je eens. Dat pappa en mamma de baas zijn is een belangrijk gegeven. En als een kind niet luistert dan moeten ze die grens ook duidelijk aangeven. Dat heeft niets te maken met niet boos mogen zijn of iets dergelijks.

      1. @ Miep: elk kind heeft grenzen nodig om zich veilig te kunnen hechten. Elk kind heeft het ook nodig om als persoon gezien te worden. Het grenzen stellen kan in combinatie met gezien worden. Dat wordt ‘sensitieve responsiviteit’ genoemd. Het vraagt om een stijl van opvoeding waarbij de opvoeder zicht heeft op zichzelf en ‘gedoseerd’ reageert. Daarmee wordt de opvoeder voorspelbaar en groeit de verbinding tussen ouder en kind. Geen grenzen stellen is pedagogische verwaarlozing.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.