Moeilijke patiënten

De ene begeleider of behandelaar vindt de ene patiënt ingewikkeld, de ander heeft meer moeite met een ander type patiënten. Dat heeft o.a. met de allergie van een behandelaar/begeleider te maken. Maar dar niet alleen... Wat zijn cliëntfactoren die maken dat behandelaars of begeleiders eerder 'afknappen'? 

a) Chroniciteit. De problematiek van als moeilijk ervaren patiënten is bijna altijd chronisch. Er is sprake van tijdelijk herstel, maar er komt ook weer een terugval. Zo herhaalt volgens een onderzoek de depressie zich bij meer dan 50% van de patiënten. Bij ernstiger vormen van psychische problematiek zijn chronische patiënten dan ook eigenlijk altijd afhankelijk van de hulpverlening. Tegelijkertijd zijn er veel chronische patiënten die eigenlijk helemaal niet zitten te wachten op hulp, waardoor je soms ‘bemoeizorg’ toe moet passen. Als het probleem niet overgaat hebben hulpverleners eerder de neiging om de patiënt als moeilijk te beschouwen.

b) Afhankelijkheid. Bij mensen die afhankelijk zijn zie je vaak enerzijds de behoefte om zich (toch) los te maken van hulpverleners en anderzijds de neiging om diezelfde hulpverleners aan zich te binden (‘kom eens wat dichter bij mij uit de buurt’). Het gebeurt ook nogal eens dat er sprake is van een herhaling van zetten: zoals de relatie vroeger was met (één van) de ouders, zo wordt deze nu voortgezet richting de hulpverlener (thema’s: overdracht en tegenoverdracht). Patiënten met deze ‘spannende afhankelijkheid’ worden door begeleiders en hulpverleners vaak als moeilijk ervaren.

c) Persoonlijkheidsproblematiek. Psychiaters noemen de diagnose ‘borderline persoonlijkheidsstoornis’ vier maal zo vaak als andere diagnoses die een verband zouden moeten leggen tussen het als moeilijk ervaren gedrag en de diagnose. Daarnaast worden narcisme, de antisociale persoonlijkheidsstoornis en ernstige paranoïdie vaak genoemd.

Bijna alle als moeilijk ervaren patiënten zouden een borderline persoonlijkheidsorganisatie hebben (een term van Kernberg. Dit begrip valt niet samen met de borderline persoonlijkheidsstoornis al zijn er uiteraard wel overeenkomsten. Het 'ik' van deze mensen is zó zwak dat ze niet voldoende ruimte hebben om zich in de ander te kunnen verplaatsen, ze zijn vooral bezig zelf te overleven, op dit punt zijn er grote overeenkomsten met narcisme). Eén van de kenmerken van een borderline persoonlijkheidsorganisatie is de primitieve afweer: de manier waarop we met bedreigingen omgaan. Dat leidt vaak tot een ambivalente relatie met de hulpverlener, zoals: jij móét me helpen, maar ik wil het allemaal zélf bepalen.

d) Gebrekkige mogelijkheden tot (zelf-) reflectie. Dit hangt met het voorgaande samen. Mensen die door hulpverleners als moeilijk worden ervaren hebben vaak niet de mogelijkheid om naar hun eigen aandeel in de problemen te kijken, het ligt altijd aan de ander.

(informatie deels ontleend aan een literatuuronderzoek in het Maandblad Geestelijke volksgezondheid MVG 07/2). 

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

Eén gedachte over “Moeilijke patiënten”

  1. Steeds leer ik weer kleine stukjes: “Jij móét me helpen, maar ik wil het allemaal zélf bepalen.”

    Miss Piggy in de bocht! Die de haar geboden hulp ervoer als het opgelegd krijgen van een juk, i.c. een ongelijkwaardige behandeling.

    Waaruit de noodzaak ontsprong voor de kwetsuren daarvan een behandeling te ondergaan van een tantramasseur, die zij vervolgens wegens seksueel misbruik 30 maanden in de cel deed belanden. Cassatie is lopend.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.