Betrouwbaar onderzoek

Ooit las ik de uitkomsten van een onderzoek naar het effect van muziektherapie bij ouderen. Het bleek dat de ouderen weinig gedragsverandering lieten zien als ze vaker naar muziek luisterden. De conclusie luidde dat muziektherapie bij ouderen geen toegevoegde waarde heeft.

Ik geef regelmatig les aan muziektherapeuten in opleiding. Moet ik ze nu vertellen dat hun vak alleen maar zin heeft als tijdsbesteding voor henzelf? En dat het zinloos is voor de bewoners van instellingen voor ouderenzorg?

Wat heb ik nu aan mijn gehoorgang hangen? Dat klopt toch niet? Ja, maar het is wél de uitkomst van een onderzoek. En in dat onderzoek is ‘onomstotelijk bewezen’ dat muziektherapie bij ouderen niet werkt. Je helpt er alleen mensen mee die actief muziek hebben beoefend. Maar muziek zit zo diep in het menselijk brein verankerd dat die ouderen daar wel mee door gaan, ook zonder muziektherapeut.

Het onderzoek was in Duitsland gedaan, maar waarom zou dit gegeven in Duitsland wél waar zijn en in Nederland niet? Je kunt dus gewoon alle muziektherapie in de ouderenzorg wegbezuinigen.

Het probleem met dat onderzoek was dat het niet representatief is. Het betrof een kleinschalig onderzoek in één verpleeghuis. Misschien werkte daar wel een muziektherapeut die helemaal niet goed was in zijn vak. Mogelijk hadden de ouderen wel last van het verkeerslawaai buiten, waardoor ze zich niet op de muziek konden concentreren. Misschien waren het wel vooral mensen met tinnitus die veel last hadden van geluid. Of het was een therapeut die graag ingewikkelde klassieke muziek liet horen terwijl de ouderen zaten te wachten op het lied ‘Mien waar is mijn feestneus?’

Er was ook geen controlegroep van mensen die géén muziektherapie kregen. Er is evenmin onderzocht hoe de muziektherapie aan zou slaan bij een andere organisatie. Er is alleen gemeten of deze kleine groep ouderen actiever werd met muziektherapie.

Kortom: het onderzoek vertoonde tal van mankementen. Wil je werkelijk weten of muziektherapie effect heeft, dan zul je zo’n onderzoek breder op moeten zetten. Je moet in verschillende omstandigheden bij meerdere tehuizen en met verschillende therapeuten onderzoek doen.

Wat je eigenlijk nodig hebt is een meta-analyse van tal van onderzoeken. Dat wil zeggen dat je de uitkomsten van die onderzoeken met elkaar in verband brengt, naar de onderbouwing kijkt en ook bestudeert wat het effect is als er geen ‘muziektherapeutische interventie’ plaatsvindt. Hoewel de uitkomst van dit ene onderzoek teleurstellend was zou er uit het totaalplaatje heel goed kunnen komen dat muziektherapie een aanzienlijke verbetering laat zien van bijvoorbeeld het gedrag of de stemming van ouderen.

Precies ditzelfde gebeurt in de corona-discussies. Er wordt een beperkt onderzoek uit de kast getrokken en daar worden meteen tal van conclusies aan verbonden. ‘Er is onomstotelijk bewezen dat…’ Zo krijg je uitkomsten als ‘sinds Ivermectine in Tsjechië werd vrijgegeven daalde het aantal corona-meldingen drastisch’ of ‘na het begin van de vaccinaties werden in Uruguay veel meer mensen ziek vanwege corona’. Allemaal te vinden op internet.

Maar het zijn onderzoeken waarop je geen enkele conclusie kunt trekken. Een te kleine groep, geen controlegroep, andere factoren zijn niet meegenomen. Om dat te achterhalen heb je veel meer tijd nodig. Het is dus veel te vroeg voor stellige conclusies.  

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

3 gedachten over “Betrouwbaar onderzoek”

  1. Ik geef mijn eigen ervaring weer. In 2019 gaan zingen in een rockkoor voor de oudere generatie. We kunnen geen van allen goed zingen, maar het plezier wat wij erin hebben is groot. Door corona is het koor stopgezet. Een groot gemis. Ik heb dan ook geen groot onderzoek nodig om tot een conclusie te komen. Muziek en zingen, heel belangrijk.

    1. @ Ellebelle: dat ben ik met je eens. Muziek is erg belangrijk voor en met ouderen. Maar soms zie je opeens iets verschijnen waarvan je denkt: ‘hoe kan dat nu?’ Vooral sinds de corona-gerelateerde zogenaamd goed onderbouwde onderzoeken wil ik ook de onderbouwing weten. Je kunt met zogenaamd goed onderzoek van alles bewijzen wat niet klopt…

  2. Ik vraag me af of via het Dunning-Krüger effect bij sommigen (velen?) de onwetendheid dmv internet niet geweldig wordt versterkt. Na een leven lang met veel plezier studeren, besef ik eens te meer hoe weinig ik eigenlijk weet (zeker nu ik me momenteel verdiep in J.Lacan).

    Mijn schoonzus heeft de huishoudschool volbracht, maar kent sindsdien geen enkele twijfel. Als iets op internet staat is het waar, want anders stond het daar niet. Methodologisch verantwoord onderzoek doen, is volgens haar dan ook grote onzin. Ingewikkeld doen, terwijl je het zo van internet kunt halen!! Meta-cognities, metalliseren, reflecteren : allemaal moeilijke woorden van mensen die belangrijk willen doen.

    Tja…… je zult er maar mee getrouwd zijn….

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.