Pandemie in vier bedrijven

De ontwikkelingen in de samenleving rond covid-19 vertonen parallellen met eerdere pandemieën, tot aan de Middeleeuwen aan toe. Aldus de Amerikaanse historicus Charles Rosenberg.  

Fase 1: ontkenning

In de eerste fase is er vooral sprake van ontkenning. Vroeger, toen een ziekte er jaren over deed om andere continenten te bereiken, konden mensen lang denken dat het allemaal wel mee zou vallen. Het was een ‘ver van mijn bed-show’. Uiteindelijk stierf 30 tot 50% van de West-Europese bevolking aan de gevolgen van cholera.

Maar ook in de eerste weken rond covid-19 in China was er in West-Europa nog sprake van ontkenning. Dat gebeurde in China, waar mensen vleermuizen aten. Net zoals ebola wordt gezien als een Afrikaanse ziekte, omdat men apen eet. En bij AIDS: dat kwam alleen onder homofiele mannen voor.

Fase 2: ontreddering

De tweede fase is de fase van de ontreddering: dus tóch! Men zoekt wanhopig naar houvast, naar manieren om de ziekte te bestrijden. Allerlei maatregelen worden uit de kast getrokken. Achteraf kunnen dat verkeerde maatregelen zijn geweest, maar in de fase van ontreddering is alles er op gericht om de brand te blussen.

De manier waarop mensen reageren op een pandemie is als gevolg van internet en sociale media sneller en heftiger dan in het verleden, de angst en de onzekerheid vespreiden zich sneller dan ooit, maar de mensheid reageert in grote lijnen hetzelfde, aldus Frank Huisman, medisch historicus aan de Rijks Universiteit van Utrecht.

In de tweede fase ontstaan ook allerlei theoriën over de oorzaak van de ziekte. In het verleden kregen bijvoorbeeld de Joden de schuld van de verbreiding van de pest.

Bij covid-19 denken mensen bijvoorbeeld dat het virus bewust is verspreid door China, door de CIA, door de farmaceutische industrie of als voorbereiding van The Great Reset.

Indirect zie je ook tegenwoordig weer veel theoriën die opnieuw verwijzen naar het Joodse volk. Daarbij ook weer het aloude bloedsprookje dat sinds de Middeleeuwen regelmatig opduikt waarbij joden ervan worden beschuldigd kinderen te vermoorden en te ontvoeren voor hun religieuze (seksuele) rituelen.

Fase 3: het ontwikkelen van beleid

Er zijn mensen die blijven denken dat de pandemie geen pandemie is (‘een gewoon griepje’). Maar als het virus zich eenmaal gesetteld heeft in het denken en het beleid krijgen artsen een sleutelrol bij de oplossing. Dat is de derde fase: die van het ontwikkelen van een beleid voor de bevolking.

Dat was al in de Middeleeuwen zo. Artsen die meenden dat de besmetting te maken had met gebrek aan hygiëne droegen er aan bij dat er betere sanitaire voorzieningen kwamen. Medici die meenden dat de overdracht van mens tot mens ging bepleitten verplichte quarantaine voor mensen die besmet waren of die het land binnen kwamen.

Die maatregelen zie je trouwens ook al in het Oude Testament in zowel de reinigingswetten als in de verplichte quarantaine voor mensen die melaats waren. 

Fase 4: consolidatie

In de vierde fase is er sprake van consolidatie. De ernst van de pandemie is minder acuut geworden. Er is ruimte om terug te kijken: wat ging er goed en wat had er beter gekund?

Die fase kan pas goed benut worden als de acute dreiging verdwenen is, omdat anders tal van andere motieven door het onderzoek heen spelen. In die laatste fase kan ook allerlei onderzoek nog eens kritisch tegen het licht gehouden worden. Wat klopte er wel, en welk onderzoek was niet goed onderbouwd?

Probleem in deze tijd is wel dat er verschillende gescheiden circuits zijn ontstaan. Mensen die de ernst van covid-19 blijven ontkennen hebben een andere agenda dan mensen die achter de maatregelen staan vanwege de ernst van covid-19. Het is de vraag of we elkaar in dat opzicht ooit nog kunnen bereiken.    

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

3 gedachten over “Pandemie in vier bedrijven”

  1. Heel herkenbaar dit. Na uren en uren vooral Engelstalige rapporten gelezen te hebben en zowel Italiaanse als Chinese beelden gezien te hebben vond ik het een goed idee de mens te waarschuwen. Bedreigingen vlogen op mijn oren. Eén van de mensen die het niet geloofde heeft al aardig wat doden te betreuren maar gaat alsnog met haar ouder en schoonzoon (3 gezinnen!) zitten eten. Hoog opgeleid he. Weet je de zogenaamde eerste corona patiënt was er al anderhalve week eerder werd vervoerd door mijn stiefvader, de 2e was dezelfde dag een collega van hem. Ontkenning ten top!

  2. Die overeenkomsten zijn er helaas allemaal. De ontkenning en de onderdrukking van informatie had ik wel verwacht in China. Een totalitaire staat, waar ze bovendien over deze ziekte alles zelf moesten onderzoeken.

    In Nederland had ik dat niet verwacht. In ieder geval minder. Chinese burgers hadden al genoeg bekend gemaakt. Niet zo lang daarna erkende de Chinese overheid dat het serieus was met die ziekte. De virologische informatie kwam toch nog vrij snel, werd wereldwijd ter beschikking gesteld, maar genegeerd door de “deskundigen” alhier. We hadden hier dus beter kunnen reageren op het virus dat nieuw was, maar niet meer onbekend toen het ons bereikte.

    Je kunt nog zo goed vaktechnisch zijn opgeleid, als je beschikbare informatie niet waarneemt of zelfs ontkent ben je alsnog ondeskundig. De opvatting dat virologen beter dan elk ander weten hoe met deze ziekte moet worden omgegaan, werd vanaf het begin gelogenstraft door de virologen die we in Nederland die taak hebben toebedeeld.

    Maar nog steeds wordt beleid bepaald door de zelfde mensen die in de – inmiddels van het internet gehaalde – voorlichtingsvideo´s vertelden dat het hier zo´n vaart niet zou lopen omdat we hier wel tegen een griepje zouden kunnen.

    Ik vrees dat een onterecht meerderwaardigheidsgevoel bij onze virologen de oorzaak is van inadequaat handelen en slecht adviseren.

  3. Er is wel een verschil qua opleiding. Mensen zijn in het algemeen beter opgeleid. Zijn langer naar school geweest. Denken daardoor ook meer te weten dan medici, bestuurders en handhavers. Krijgen ook meer en sneller informatie via de media. We hebben 17 miljoen virologen, waarvan een deel denkt beter geïnformeerd te zijn dan de bestuurders en zelfs de medici. Handhavers staan al helemaal flink wat treden lager. Punt is dat vooral de media zelf niet zoveel weten. Binnen de media zitten bijzonder weinig beta’s. Een deel wil goed informeren en een ander minstens zo groot deel wil kijkdichtheid/aandacht en reclame-inkomsten en dus ongebreidelde ophef. Allemaal niet zo behulpzaam om zoiets als een pandemie de kop in te drukken.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.