Geloven tegen beter weten in

Leon Festinger beschreef de processen binnen een secte onder leiding van mevrouw Dorothy Martin. Op 21 december 1954 zou de wereld vernietigd worden, maar de gelovigen zouden per vliegende schotel gered worden.

De wereld verging niet, maar de gelovigen hielden vast hun geloof. De secte viel niet uit elkaar. Dankzij hun aanhoudende gebed was de wereld gered.

Tot aan haar dood in 1992 was mevrouw Martin actief voor de secte. Ze had haar naam veranderd in zuster Thedra en ze was op het platteland gaan wonen.

Wat zijn voorwaarden om zó lang in je eigen ongelijk te kunnen blijven geloven?

  • De overtuiging moet ingebed zijn in het dagelijks handelen. Het is dus niet alleen een opvatting, er hangen bijvoorbeeld tal van rituelen mee samen.
  • De persoon die de overtuiging aanhangt, moet op basis van die overtuiging duidelijke en concrete feiten laten zien (bijvoorbeeld de W-vragen: Wie, Waar, Wanneer, Wat?). Het helpt bijvoorbeeld als er een gedenksteen is, een soort monument: hier gebeurde het allemaal.
  • Het gaat dus ook niet om vage verwachtingen dat ‘ooit’ de wereld vergaat, de leider wordt pas echt overtuigend als hij uiteindelijk een concrete moment weet te benoemen of precies een draaiboek weet te beschrijven van wat er gaat gebeuren.
  • De concrete gebeurtenis, het wapenfeit, is bekend bij de aanhangers. Zij erkennen dat het om een openbare vermelding gaat: een concreet moment, een plek die is aangewezen.
  • De individuele gelovige moet sociale steun hebben.  Het geloof in je eentje vol blijven houden tegen andere feiten in is in principe een onmogelijke zaak. Je hebt dus een netwerk nodig. Dat netwerk is in de huidige tijd veel eenvoudiger. Als je vroeger de enige was in je woonplaats, nu heb je over de hele wereld toegang tot mede-aanhangers die het helemaal met jou eens zijn.
Leon Festinger: Wanneer profetie faalt (1956). Aangehaald door Frank Visser in The Corona Conspiracy (2021) naar aanleiding van de opvattingen van Qanon-aangangers die hadden voorspeld dat Donald Trump uiteindelijk toch weer bevestigd zou worden als president van de USA. 

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

Eén gedachte over “Geloven tegen beter weten in”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.