Ontwikkelingsdynamiek van het narcisme (1)

Professor Frans Schalkwijk geeft onderwijs in o.a. de ontwikkelingsdynamiek van narcisme. Zoals ik al eerder schreef: er bestaat een breed spectrum aan stoornissen binnen het narcistische spectrum. 

Officieel is Schalkwijk bijzonder hoogleraar Forensische Orthopedagogiek, in het bijzonder van de gewetensontwikkeling, aan de Faculteit der Maatschappij- en Gedragswetenschappen van de Universiteit van Amsterdam (UvA). Ik vind alle hoogleraren op zijn/haar tijd wel bijzonder, maar je kunt ook bijzonder als toevoeging bij je naam krijgen.

Iedereen is op zijn tijd wel een beetje narcistisch, anders valt het in de samenleving niet vol te houden. Als je zou scoren van 1 tot 10 (de model-narcist) kan het geen kwaad als je een 2 of een 3 zou scoren.

Ontstaan van narcisme

Frans Schalkwijk maakt onderscheid tussen twee theoretische denklijnen voor het ontstaan van narcisme.

De eerste is die van het sociaalpsychologisch onderzoek. Dit model verklaart narcisme vanuit een verwaarlozende opvoedingsstijl van de kant van de ouders, terwijl er ondertussen weinig warmte van die ouders uit gaat. Ze zijn bij wijze van spreken heel trots op de schoolprestaties van hun kind, maar ze geven het zelden een knuffel.

De tweede verklaring komt meer uit de psycho-analytische hoek. Deze onderzoekers zien het ontstaan van narcisme vooral vanuit een reactie op de teleurstellende interactie met de ouders in de eerste levensjaren.

Wederkerigheid dooft uit
Ook al slaapt een pasgeboren baby veel, als hij wakker is, is hij gericht op andere mensen. Naarmate de baby groeit wordt die behoefte nog sterker. Maar als ouders die lokroep niet beantwoorden geeft een kind op den duur de moed op. Het sluit zichzelf af.

Ik heb dat één keer van heel dichtbij gezien bij een moeder die alleen maar met zichzelf bezig was. Het was een zich normaal ontwikkelende baby die toen hij een paar maanden oud was gezond contact maakte en zocht. Na een jaar was het jongetje helemaal in zichzelf gekeerd geraakt. Het is wel belangrijk om te benoemen dat dit een ander beeld was dan bij autisme. 

Schalkwijk: “In de normale, gezonde ontwikkeling leiden voldoende bevredigende relaties met belangrijke anderen tot het vermogen emoties te reguleren tot een innerlijke wereld waarin de omgang met anderen veilig is, en tot een stevig, reëel zelfgevoel.”

Als de interactie met de ouders door wat voor omstandigheden ook echter overwegend teleurstellend is, trekt het kind zich daaruit terug en dooft het genieten van wederkerigheid uit: ‘Bij jou kan ik het niet vinden; ik moet aan mezelf genoeg hebben.’

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: