Vier vormen van narcisme

Er bestaan minstens 50 soorten narcissen. Er bestaan ook tal van vormen van narcisme. De overeenkomst is dat ze mooi kunnen bloeien, maar op den duur gaan stinken.

De Amerikaanse psycholoog Theodore Millon (1928 tot 2014) ontwikkelde zich tot expert op het gebied van de persoonlijkheidsstoornissen. Hij vond dat de term narcisme de lading niet dekte. Net zoals een hoepelroknarcis helemaal niet lijkt op de bij ons bekende trompetnarcis.

Hij maakte onderscheid tussen:

a) De gewetenloze narcist. Dit is een persoon die graag in het centrum van de belangstelling staat en dat doel heiligt alle middelen. Deze narcist heeft anti-sociale trekken (de oude term is: psychopathische trekken).

b) De charlatan. Een frauduleus, uitbuitend , amoreel , ontrouw, en misleidend persoon. Hij maakt gebruik van mooie praatjes of van zijn charmes om mensen iets aan te smeren. Op de één of andere manier voelt hij de onzekerheden, de angsten en de behoeften van mensen goed aan en daar weet hij misbruik van te maken. Ondertussen geniet hij van alle aandacht die hem dat oplevert. Een variant is de kwakzalver die met een quasi-wetenschappelijke onderbouwing mensen weet te verleiden om zijn/haar geneeskunst te volgen.

c) De amoureuze narcist. Deze persoon kan – bij afwijzing – vluchten in histrionische trekken (vroeger: hysterische trekken). De Don Juan of Casanova van onze tijd – is erotisch, verleidelijk, aanlokkelijk, houdt slim praatjes, is welbespraakt en hij of zij kan pathologisch liegen. Soms kom je ze in oplichtingsprogramma’s: (vooral) mannen die uiteindelijk heel wat vrouwen aan zich gebonden hebben en vervolgens fysiek en financieel uitgekleed.

d) De compenserende narcist. Uit het psycho-analytisch woordenboek: “Met deze term worden vooral mannen aangeduid die een “te groot” zelfvertrouwen tentoon proberen te spreiden. Deze ijdelheid wordt echter gemakkelijk gekwetst en dat kan dan leiden tot depressiviteit. Depressiviteit komt bij de meeste vormen van narcisme weinig voor, maar bij deze groep dus wel. Het wordt ook wel eens ‘elitair narcisme’ genoemd. Het is typisch een man die leeft in een ivoren toren, die een bijzonder grote waarde hecht aan zijn uiterlijk en aan zijn kleren en die zijn fraaie auto beleeft als een verlengstuk van zijn identiteit. In tegenstelling tot de amoureuze narcist (pathologisch liegen) heeft deze narcist dus wel een mooi huis en een dure auto, al kan dat ook op afbetaling zijn. Bij deze vorm van narcisme komt passieve agressie veel voor: ingehouden woede die zich uit in onderhuidse boodschappen.

Aldus Theodore Millon. In: Disorders of Personality: Introducing a DSM/ICD Spectrum from Normal to Abnormal, 2011, 3rd edition John Wiley & Sons

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

4 gedachten over “Vier vormen van narcisme”

  1. Als ik ergens vertel dat ik nog nooit een auto op afbetaling heb gekocht en alleen aanschaf wat ik kan betalen, dan is dat tot nu toe door iedereen heel raar gevonden. Ik ben dus de uitzondering, moet ik concluderen.

    Datzelfde geldt voor modieuze kleding en duur wonen op afbetaling. Ik ben daarin de uitzondering. Alle anderen hechten veel waarde aan dure kleding, liefst met een zichtbaar merkje. Hebben een dure glimmende auto en woning op afbetaling, of streven daarnaar.

    Als een kenmerk van het gros van de mensen op een persoonlijkheidsstoornis duidt, is het dan wel een stoornis?

    1. @ Vlierbloesem: één van de kriteria voor de persoonlijkheidsstoornis is de maatschappelijke context. Dus als bepaald gedrag als normaal wordt gezien in een samenleving is dat gedrag geen signaal voor een persoonlijkheidsstoornis. Bij wijze van spreken: als alle Nederlanders elke ochtend hun stoep met een tandenborstel heel erg schoon boenen wordt dat niet gezien als een signaal van een obsessief-compulsieve persoonlijkheidsstoornis: het is ‘cultureel bepaald gedrag’.

      1. Bedankt voor je uitleg. Het merkwaardige gedrag van de meute Trump aanhangers zou in dat licht gezien normaal gedrag binnen een subcultuur kunnen zijn. En dan zijn we in een ander vakgebied aanbeland dan het jouwe.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: