Geestelijke gezondheid

Het bericht heeft al vaker op dit weblog gestaan. Hoe herken je in een simpel schema een toestand van geestelijke gezondheid? 

Waar ik het model vandaan heb weet ik niet meer. Er is een bron, maar die is mij ontschoten. Het is een soort van opdiepprobleem, maar dan te diep opgeborgen. Ik bedacht het opeens weer toen ik vorige week ergens een cursus gaf.

Opdracht: maak een schema met vier kwadranten: +/- en -/+ en + / + en – / –

Vul daarbij in: hoe kijk ik naar mezelf? Hoe kijk ik naar de ander? Stel je voor dat je jezelf en de ander vijf plussen of vijf minnen kunt geven: hoe zou het beeld van jezelf en van de er dan uit kunnen zien?

a) Geef ik mezelf vijf plussen en de ander vijf minnen?

b) Geef ik mezelf vijf minnen en de ander vijf plussen?

c) Geef ik mezelf vijf plussen en de ander vijf plussen?

d) Geef ik mezelf vijf minnen en de ander vijf minnen?

Voorbeeld A

Het voorbeeld bij a) wijst in de richting van narcisme. Je vindt jezelf ontzettend goed, niemand presteert beter dan jij. Wat de ander doet is volkomen waardeloos. Zonder jouw inbreng zou het hele bedrijf binnen de kortste keren failliet zijn gegaan. En wat de vorige directie er allemaal van maakte, dat was compleet waardeloos.

Dit beeld komt ook tot uiting als (alleen maar) alles wat de ander presteert afgekraakt wordt. Je hoeft dus nog niet te zeggen dat jij jezelf zo goed vindt, het afkraken van alles wat anderen bedenken impliceert dat jij het allemaal veel beter weet.

Jezelf (per definitie) heel erg goed vinden en alles wat de ander doet, of vindt of is stelt helemaal niets voor is een indicatie voor een toestand van geestelijke ongezondheid.

Voorbeeld B

Het tweede voorbeeld (b) is een signaal van een ernstig negatief zelfbeeld. Het wijst bijvoorbeeld in de richting van een chronisch depressief beeld en van een ernstige vorm van neuroticisme. Dit beeld gaat o.a. vaak gepaard met fobieën en met veel dwanghandelingen (controlegedrag).

Voorbeeld D

Het vierde voorbeeld (d) komt volgens mij minder vaak voor. Het is een toestand van volkomen gebrek aan perspectief. Het was niks, het is niks en het wordt niks. Niet bij jezelf en niet bij de ander. Je kunt niet eens het zinkende schip op tijd verlaten. Het zou o.a. kunnen passen bij de toestand van structuuurloosheid zoals deze door Prof. dr. R.E. Abraham wordt beschreven. “Ik sta op als ik wakker ben, ik eet als ik honger heb en verder doe ik de hele dag helemaal niks.” Het kan ook passen met een toestand van ‘onrijp’ ouder worden (Erikson): mijn hele leven stelde niks voor en ik heb ook niets om naar toe te leven.

Voorbeeld C

Het derde voorbeeld (c) zou dan te maken hebben met een toestand van geestelijke gezondheid: ik kijk positief naar mezelf (‘ik mag zijn wie ik ben’) en ik kijk positief naar de ander (‘jij mag zijn wie jij bent’).

Het wisselende beeld

Er is nog een variant. Die past bij de borderline persoonlijkheidsstoornis. Dan kunnen de plussen en de minnen steeds wisselen. ‘Het gaat heel erg goed met mij, ik ben top’ kan een paar minuten later opeens zijn dat je volkomen waardeloos bent en beter niet kunt leven. De ander wordt op een voetstuk gezet (vijf plussen) om een week later de meest waardeloze persoon op de wereld te zijn (vijf minnen). Dit wordt wel ‘splitting’ genoemd (of ‘ambitendentie’).

Met de plussen of de minnen (alleen) kom je trouwens nooit uit. Geestelijke gezondheid houdt ook in dat je met je eigen minnen en de minnen van de ander kunt leven. Mensen zijn nooit alleen maar plus en nooit alleen maar min. Geestelijke gezondheid houdt in dat je kunt leven met het idee dat niemand perfect kan zijn: jijzelf niet en de ander ook niet. 

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

2 gedachten over “Geestelijke gezondheid”

  1. Leuk om dit met kinderen te doen, zonder al te veel uitleg. Ik vroeg het net mijn puber van 14 met een summiere uitleg. Hij gaf zowel zichzelf als “de ander” 4 plussen. Ik ben blij.

  2. Ik ben voldoende OK en jij bent voldoende OK. Het eerste daar heb je invloed op, het tweede in zoverre, dat je zelf kiest met wie je om wil gaan.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.