Dissociatie

Je zit op de fiets. Je rijdt de straat uit. Opeens ben je bij het station. Maar waar ben je in die tussentijd geweest? Was je wel bij de les? Eigenlijk is het een wonder dat je geen ongeluk hebt gehad. 

Of je zit naar een lezing te luisteren en je mist opeens een stuk van het verhaal. Je was met heel andere dingen bezig. Je merkte zelfs bijna niet meer dat je in een zaal zat en dat het de bedoeling was dat je goed op zou letten bij deze spreker.

Het zijn voorbeelden van een bepaalde mate van dissociatie. Letterlijk betekent dissociatie: ‘ontkoppelen’. Je bent even buiten de werkelijkheid getreden en met heel iets anders bezig.

Vijf kernsymptomen

Dr. M. Steinberg (in: The Stranger in the Mirror: Dissociation-The Hidden Epidemic, 2001) maakt onderscheid tussen vijf kernsymptomen van dissociatie.

1). depersonalisatie: het gevoel dat je van jezelf vervreemdt bent; alsof je het niet zelf bent die handelt, maar bijvoorbeeld als een robot handelt. Of als je het gevoel hebt dat je jezelf aan het werk ziet. Zo vertelde een mevrouw dat ze zag dat allerlei mensen haar de kamer uitduwden. In werkelijkheid bleef ze gewoon in die kamer, maar ze had het sterke gevoel dat ze niet welkom was. Dat vertaalde zich in dit beeld.

2). de-realisatie: het gevoel dat de omgeving niet echt is, alsof je naar een film kijkt. Zo zag ik ooit mijn fiets staan en toen dacht ik: “Hé, Henk moet hier ook ergens zijn…” Datzelfde overkwam mij op de operatietafel: ik zag mezelf liggen terwijl de dokters aan het hakken en zagen waren.

3). dissociatieve amnesie: je bent even iets helemaal kwijt in je herinnering. De herinnering is niet gewist, maar je kunt er (op dat moment) niet bij. Een man kon zich helemaal niet herinneren dat hij op een bepaalde school had gezeten en daar zijn opleiding niet af had gemaakt.

4). identiteitsverwarring: je bent in verwarring over de vraag wie je nu eigenlijk zelf bent. Er is sprake van een innerlijke strijd tussen allerlei wensen, impulsen en gedragingen die tegelijkertijd aanwezig zijn. Met name bij pubers en bij jonge adolescenten komt dit veel voor, het hoort min of meer bij de levensfase.

5). identiteitsverandering: iemand laat heel verschillende gezichten zien, bijvoorbeeld een persoon die meestal verlegen en teruggetrokken is komt op bepaalde momenten stoer en zelfverzekerd over. Zelfs de fysieke gesteldheid kan sterk verschillen, van heel broos tot vervolgens weer fysiek overtuigend krachtig. Je ziet het ook aan de kleding: de ene keer het kwetsbare meisje met een kinderlijke uitstraling en een meisjesachtige haardracht, een volgende dag in stoere kleding met een ‘stevig’ kapsel.

Een wonderlijke vorm van dissociatie overkwam mij een aantal jaar geleden. Ik liep naar een gebouw en voor de gevel stond mijn fiets. Toen dacht ik: Hé, Henk is er ook. Daarna dacht ik: 'toch maar een keer naar de psychiater...'

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

2 gedachten over “Dissociatie”

  1. Ik heb het een keer ten tijde van enorme stress gehad (mishandeling, paniekaanval) dat ik boven mezelf zweefde. Ik stond erbij en keek ernaar. Zoiets. Heel raar om mee te maken.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.