De borderline-dans

Voor jonge behandelaars kan het een uitdaging zijn om te werken met mensen met een ernstige borderline-persoonlijkheidsstoornis.

Oudere behandelaars zijn vaak juist meer terughoudend. “Doe mij nooit meer een borderliner” hoorde ik een behandelaar ooit zeggen. Hij had de zoveelste klacht aan zijn broek hangen. En hoewel alle aanklachten tot nu toe niet waren gehonoreerd had hij er duidelijk geen zin meer in.

Psychiater Anthony Walker schreef het boek De Borderline-dans. Het is een persoonlijk gekleurd verhaal over Jacqueline, een vrouw die een zelfmoord-poging heeft gedaan. Een arts in opleiding (Anthony Walker zelf) wordt door haar geïntrigeerd en er ontstaat een relatie. Dat is uiteraard al over de grens: een relatie tussen een behandelaar en een patiënt is niet toegestaan.

Er volgt een jaar dat hij nooit meer zal vergeten. Jacqueline overweldigt hem met passionele vrijpartijen op spannende locaties en tegelijkertijd isoleert zij hem van zijn familie en zijn collega’s.

Eén van de veel voorkomende kenmerken van borderline is de behoefte aan controle over de ander. Die behoefte is vaak gebaseerd op verlatingsangst. De angst om verlaten te worden is zó overweldigend dat er allerlei vormen van ongezonde ‘coping’ ontstaan. Bekend is de neiging tot zelfverwonding. Maar ook het stalken kan extreme vormen aannemen.

Ooit heb ik meegemaakt dat de ex van een medewerker de toegang tot de instelling moest worden ontzegd omdat ze hem het werk letterlijk onmogelijk maakte. Ze belaagde de directie met klachten over deze medewerker en stond op de meest onverwachtse momenten bij hem op de afdeling waardoor hij zijn werk niet meer kon doen. 

Uiteindelijk draait het leven van Walker alleen nog maar om de extreme stemmingen van Jacqueline. Het is een kwestie geworden van permanent op eieren lopen om de boel maar niet uit de hand te laten lopen. En dat is nu nét wat je niet moet doen bij mensen met borderline: op eieren gaan lopen. Zie het boek Stop walking on egg-shells door Randy Kreger en Paul T. Mason, in de Nederlandse vertaling: ‘Leven met een Borderliner’.

Uiteindelijk legt niet Jacqueline het loodje, maar haar man, de psychiater Anthony Walker. En dat ondanks zijn uitgebreide behandel-reputatie. Hij zorgt dat hij zo ver mogelijk weg gaat en verhuist naar een ander continent.

De Borderline-dans is een beklemmend boek over hoe de omgeving klem kan komen te zitten in het gedrag van een persoon met een borderline-persoonlijkheidsstoornis. Dat geldt niet alleen Walker, maar ook zijn schoonouders. Redelijke argumenten worden weggehoond met volstrekt irrationele tegenwerpingen. In het nauw gedreven wordt Jacqueline vals: een kat die in het nauw zit. Nadat de bom is gebarsten is ze opeens weer poeslief, kunnen ze ineens weer poeslief, alsof er niets is voorgevallen. Het gaat een paar dagen goed en dan is het weer mis. Het is ‘een slopende tango van aantrekken en afstoten’.

Die vergelijking met de katachtige werd ooit gemaakt door een man die getrouwd was met een vrouw met borderline. Hij vergeleek zijn vrouw met een prachtige tijger. Op mooie momenten kon hij intens van haar aanwezigheid genieten. Toch was hij altijd op zijn hoede, want haar gedrag kon zómaar omslaan.

Tegenwoordig kijken we minder massief naar borderline. Sommige behandelaars spreken over een spectrum aan borderline-stoornissen. Anderen hebben het over de borderline-persoonlijkheidsorganisatie. In ieder geval: de ene persoon met borderline is de andere niet. Het boek van Walker laat zien dat de ‘emotieregulatiestoornis’ van mensen met borderline een grote impact kan hebben op mensen in de omgeving.

De Borderline-dans, door Anthony Walker, Uitgeverij Nieuwezijds, Amsterdam

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

20 gedachten over “De borderline-dans”

    1. Toen ik destijds Berne en Harris las, waren dat een kind, een volwassene en een ouder. Maar misschien heb ik daarna een paar epigonen gemist.

      Maak mij dan maar een vriendelijke, dikhuidige olifant met slagkracht. Trek ik een lange neus naar Kermit.

  1. Cluster B mensen ervaren nauwelijks tot geen lijdensdruk.

    Dat is mijn professionele opgedane ervaring.

    De anti-socialen staan met stip op de 1e plaats !

    Goede tweede zijn de theatrale narcistiche borderliners.

    Hun omgaan met schaamtegevoel is een bijzonder om steeds weer mee te maken.

    1. Henk, een pak van mijn hart. Hoef ik mij geen zorgen te maken over het huidige levensgeluk van (sorry Miep) Miss Piggy. Al hoor ik haar in mijn hoofd nog steeds klagen over haar k*tleven. Vraag ik mij alleen nog af waar haar zucht naar therapie dan vandaan komt. De zucht die haar in de armen dreef van een tantramasseur, die zij vervolgens met succes voor de kadi sleepte. Maar die in hoger beroep is gegaan en nu op vrije voeten een nieuwe roeping heeft gevonden als motivation speaker.
      Het is bij de wilde zwijnen af (of waren dat spinnen?).

  2. Henk, wat jouw probleem ook is, ik kan jouw vrouw-onvriendelijke opmerkingen goed missen. Iemand ‘miss piggy’ noemen is niet grappig.

    1. Miep, dat was Henk50 niet maar ik Janvlek47.

      En Miss Piggy sloeg niet op haar anorexiale omvang maar op haar entitlement (sorry, dit Engelse woord dekt de lading perfect).

      Dus: Henk50 is niet de dader.

      1. Dus nu voel jij je al heel lang entitled tot het doen van dit soort uitspraken.

  3. In het kader van mijn “relatie” met “Miss Piggy” heb ik dat boek ook gelezen. De enige echte oplossing met cluster B in NO CONTACT of als het niet anders kan GREY ROCK.

    Naast het boek van Walker staat in mijn kast het boek Borderline van Caroline Kraus, ook een waar gebeurd verhaal; maar dan van twee vrouwen.

    En daar weer naast Borderline door Marie-Sissi Labrèche, maar dat is een roman.

    Leesvoer genoeg dus over deze mallemolen, waar je het best uitgeslingerd kunt worden.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.