Eigenwaarde en zelfvertrouwen

De driejarige Bart klimt op een onbewaakt ogenblik de trap van de hoge glijbaan op. Als hij boven aan staat roept hij naar beneden. "Kijk pappa, kijk mamma!" Wat zal de reactie van zijn ouders zijn? 

Dat voorbeeld gebruik ik wel eens in cursussen. Meestal zeggen de cursisten dat de reactie van vaders en moeders verschillend zal zijn. De moeders zeggen: “Pas op, straks val je!” De vaders zeggen: “Wat ben jij groot!”

De onlangs overleden Deense gezinstherapeut Jesper Juul vraagt zich af: “Wat was de vraag van Bart?” Bart weet ook wel dat het spannend is op de trap en dat het gevaarlijk kan zijn. Hij kan inmiddels voldoende diepte zien om te weten dat hij nu toch wel erg hoog geklommen is. Dat wijzen op het gevaar is meer een bezweringsformule voor een geschrokken moeder dan een aanwijzing voor Bart.

En dan zijn vader… Hij beloont Bart voor zijn stoere gedrag. En belonen is beter dan straffen, hebben pedagogen ons decennia lang voor gehouden. De vader van Bart zou dus beter voldoen aan het pedagogisch ideaalbeeld. Hoe meer je je kind beloont, des te meer zal het presteren.

Wat was de vraag van Bart? Wilde hij weten of het gevaarlijk was? Wilde hij beloond worden voor zijn stoere gedrag? Volgens Jesper Juul stelt Bart een heel andere vraag. Hij wil weten of hij gezien wordt? Zien jullie mij nog wel?

In de pedagogiek bestaat er een aardige vuistregel. “De veilige afstand aan meters is gelijk aan het aantal jaren in leeftijd.” Bart van drie jaar voelt zich veilig binnen de afstand van drie meter van zijn ouders. Maar op die hoge glijbaan is hij buiten die cirkel van drie meter terecht gekomen. En dus zoekt hij extra bevestiging: houden jullie mij nog wel in de gaten? Want ik heb jullie nodig om me veilig te voelen…

Volgens Jesper Juul is de hedendaagse pedagogiek veel te veel gericht op het belonen van prestaties. Je mag er zijn als je presteert. Maar daarmee wordt de pedagogiek gatenkaas.

Juul maakt in dit verband onderscheid tussen eigenwaarde en zelfvertrouwen. Alle menselijke groei begint met het besef (al dan niet bewust) dat je er mag zijn. Je hoeft niets te presteren. Denk maar aan de ouders die bij de wieg van hun baby staan. De baby ligt te slapen. Toch verschijnt er een glimlach op het gezicht van de ouders. Het is goed zo, je mag er zijn… Dat is eigenwaarde.

De volgende stap is die van het zelfvertrouwen. Je kunt iets. Maar zelfvertrouwen gedijt niet als je er niet onvoorwaardelijk mag zijn. Eigenwaarde gaat vooraf aan zelfvertrouwen. 

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

Eén gedachte over “Eigenwaarde en zelfvertrouwen”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.