Controle en controlfreak (4)

In 1992 schreef Annejet van der Zijl voor HP/ De Tijd een artikel over een poging tot moord in Lisse. De dader is een keurig nette en nauwgezet werkende man met een obsessie voor isolatoren. Je kunt vingerhoedjes verzamelen, maar dit is dus ook een mogelijkheid.

Op zijn werk valt hij op als een harde werker die alles keurig in systeem bijhoudt. Niets op aan te merken: op zijn afdeling klopt alles altijd precies.

Als hij voor de rechter moet verschijnen valt op dat hij daar de touwtjes in handen wil houden. Normaal gesproken spreekt de advocaat met de verdachte af wie wat gaat zeggen. Het komt voor de rechter erg precies wat er gezegd wordt, dus dan is het verstandig om de advocaat vooral aan het woord te laten. Maar tot ieders verbazing, zelfs van de advocaat, staat de verdachte erop om zelf het woord te voeren. Op die manier denkt hij meer controle over de rechtszaak te hebben. Dat komt hem duur te staan: hij gooit zijn eigen juridische glazen in.

Controle en leiding geven

Iemand die graag controle houdt ambieert als volwassene nogal eens graag een leidinggevende functie. Op zichzelf is dat een nobel streven, iemand moet de touwtjes in handen hebben. Maar het kan ook een risicovol streven zijn. Dat is als je zelf te graag de touwtjes in handen wilt hebben en eigenlijk niet wilt dat een ander ook invloed heeft.

Ik hou er niet van om in een team te werken, vertelt meneer Damstra. Je moet iedere dag je praatje klaar hebben. Vooral die pauzes bij het koffiezetapparaat vind ik zonde van de tijd. Ik wil iets zinvols kunnen doen. Ik zou graag een team willen aansturen.

Er doet zich echter bij deze mensen een probleem voor. Omdat ze alles in de gaten willen houden is hun ‘span of control’ niet groot. Hoe groter hun afdeling, hoe minder ze de controle kunnen houden. Eén van de grootste problemen is dat ze er min of meer vanuit gaan dat de medewerkers hun werk niet goed zullen doen. Ze denken dat zij het alleen goed weten en hebben dus de neiging om alles nog een keer over te doen.

Mensen die graag de controle houden kunnen er vaak niet tegen als een ander ook invloed heeft. Ze willen alles kunnen volgen. Alle informatie moet via hen verlopen.

Bij één van mijn vroegere werkgevers had ik om de acht weken 'dienst'. Het stelde niet zoveel voor. Maar soms gebeurde er iets waarbij de begeleiding toch even rugdekking nodig had. Je was op zo'n moment de vervanger van de directie. 
Op een nacht was er iemand weg gelopen. Diezelfde nacht brak er een daverend onweer los. Ik ging voor de veiligheid met de taxi naar de instelling, op de fiets leek me te gevaarlijk. 
De volgende ochtend meldde ik bij de directeur dat ik 's nachts op het terrein was geweest en dat de weggelopen bewoner inmiddels terug was. Goed nieuws, zou je zeggen. Maar de directeur was niet blij. Ik had hem ook om 2 uur 's nachts moeten bellen. Bovendien had hij geen toestemming gegeven voor een taxirit. 
Ik vond het een wat wonderlijke constructie: dan had die dienst gewoon afgeschaft kunnen worden als de directeur altijd beschikbaar kon zijn. Maar volgens hem begreep ik er helemaal niets van. Wat ik niet begreep heb ik niet begrepen.

Controlfreaks zijn ook bang dat de ander het niet goed doet. Als leidinggevende hebben ze moeite met delegeren. Ze willen alles en iedereen in de gaten houden. Ook de communicatielijnen moeten via hen verlopen.

Tjerk is eindverantwoordelijk voor de zorg op een deel van de instelling. Hij schrijft protocollen en werkt ze ook steeds verder uit. Hij krijgt bericht dat er een schroefje van een zuurstofapparaat niet in orde is. 
Tjerk geeft opdracht aan de technische dienst om dit met spoed te repareren. Na een uur belt hij het hoofd van de technische dienst of de reparatie al heeft plaats gevonden. Het hoofd van de technische dienst belt de betrokken medewerker. Deze is er mee bezig. Tien minuten later is de klus geklaard. Daarop belt het hoofd van de technische dienst Tjerk op: de klus is geklaard. 
Tjerk wil nu dat het hoofd van de technische dienst zelf gaat kijken of het goed gegaan is. Deze is echter bezig met een andere klus en kan pas aan het einde van de dienst langs gaan. "Maar" zo verzekert hij, "ik weet zeker dat het in orde is." 
Tjerk wordt zó zenuwachtig dat er niet meteen controle plaats vindt dat hij in de auto stapt en ter plekke gaat controleren of de reparatie heeft plaats gevonden. En dat terwijl hij nauwelijks verstand heeft van dit soort technische zaken.

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: