Controle en controlfreak (3)

Behoefte aan controle is normaal gedrag. Maar waarom wil de één meer controle dan de ander?
  1. Behoefte aan controle heeft met angst voor controleverlies te maken. Als het gedrag in (te) sterke mate aanwezig is, is er sprake van een angststoornis. Mensen die overal controle over willen hebben (en houden) lijden aan een krampachtig bestaan. Dat zie je ook aan het naar verhouding groter aantal psychosomatische klachten. Als mensen minder overzicht hebben, maar dat wel graag willen behouden vertaalt zich dat ook in dwanghandelingen en rituelen.

2. Parallel aan dit verhaal ligt de behoefte aan overzicht. De één heeft daar meer behoefte aan dan de ander. De één wil op alle levensterreinen overzicht, de ander wil alleen op eigen terrein weten hoe zaken verlopen. “Hoe het met het geld gaat weet ik niet, dat regelt mijn man allemaal.”

3. Een derde aspect is de prikkelgevoeligheid. Hoe zintuiglijk gevoeliger iemand is, des te meer hij de neiging zal hebben om controle uit te oefenen. Dat heeft ook met het voorgaande twee aspecten te maken: als er meer binnen komt raak je ook sneller het overzicht kwijt.

 Mijn wettige huisgenote Tineke ziet altijd direct als iets scheef hangt. Het met haar bezoeken van een museum is een groot risico. Voor je het weet gaan er allerlei alarmbellen rinkelen, want dan moet er weer een schilderij recht worden gehangen. Ik heb die neiging totaal niet. Ik zie namelijk helemaal niet of iets scheef hangt. Dus daar hoef ik ook geen controle over. 

Sociaal gedrag en controle: kleine kinderen

Het voorgaande gedeelte ging over gedrag ten opzichte van het organiseren van ‘dingen’. Maar wat vooral moeilijk is, is hoe je met mensen om moet gaan. Eén van de moeilijkste aspecten in de ontwikkeling van peuters is dat ze moeten leren samenspelen. Dat leer je niet in een middagje peuterspeelzaal. Er zijn volwassenen die het nog steeds niet kunnen. Die hebben tegenwoordig een ontsnappingsmogelijkheid: ze kunnen ZZP’er worden (…).

Kijk je naar peuters en kleuters, dan zie je al snel dat er kinderen zijn die proberen bepalend te zijn in het spel. Ze willen dat anderen hún regels volgen. Ze kiezen de bovenpositie, de anderen moeten volgen. Bijna alle peuters en kleuters moeten leren dat ze niet altijd bepalend kunnen zijn. Er zijn kinderen die het nooit leren, het wordt als het ware een tweede natuur om de baas te spelen.

Soms zie je dat deze kinderen niet (meer) met leeftijdgenoten spelen: die kunnen ze niet de baas. Hij vriendjes zijn een paar jaar jonger. Dan kunnen zij bepalen hoe het spel verloopt.

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: