Narcisme en rivaliteit

Hoewel je het misschien anders zou verwachten op basis van hun gedrag staan narcistische mensen voortdurend op scherp. Ze zijn altijd op hun hoede: wie valt mij nú weer aan?

Als je zo denkt leidt dat ook vaak tot paranoïde denkbeelden en betrekkingsideeën: ze hebben het op mij voorzien! (Sedikes en Gregg, 2001).

Meer stress

De voortdurende neiging om zichzelf te beschermen tegen mogelijke aanvallen door anderen spelen een grote rol in het emotionele en cognitieve functioneren van narcisten en dus ook in hun gedrag. De verhoogde spanning leidt bij sommige mensen met narcisme tot lichamelijke klachten die psychosomatische aspecten hebben: als de stress vanwege het vermeende onrecht toeneemt vermeerderen de klachten. Bekend zijn o.a. maagklachten en hartklachten.

Vergelijking met anderen

Narcistische mensen zijn dus voortdurend op hun hoede. Het meest bekende beschermingsmechanisme dat ze hanteren is dat van de vergelijking. Ze willen persé bewijzen dat ze superieur zijn tegenover een ander persoon.

Denk aan de overdrijving door vissers: als de één een karper van 90 centimeter heeft gevangen heeft de ander er één van 110 centimeter gevangen. Dat mechanisme lijkt aan de borreltafel bijna vanzelfsprekend, maar bij narcisten gebeurt het niet alleen aan de borreltafel: ze zijn er overal als de kippen (lees: hanen) bij om te bewijzen dat ze niet voor de ander onder doen. Sterker nog: ze moeten bewijzen dat ze beter zijn.

Narcistische mensen hebben dan ook veel meer dan anderen de neiging om zichzelf te wapenen tegen het idee dat een ander betere prestaties levert dan zijzelf. Het feit dat een ander beter zou zijn dan zijzelf is voor hen onverdraaglijk. Dat wordt wel een narcistische krenking genoemd.

In klas 5 van een VWO school heerste bepaald geen zesjescultuur. Er was er sprake van grote rivaliteit wie de beste cijfers had voor bepaalde toetsen. Elke keer als Annemarie hoger scoorde dan Vincent kwam de laatste met maagklachten thuis. Zó onverdraaglijk was het voor hem dat een klasgenoot beter scoorde dan hij.

Die spanning gold overigens alleen voor de vakken die Vincent belangrijk vond. Dat hij een lager cijfer voor gymnastiek had leidde niet tot deze spanning. De krenking wordt dus ervaren rond thema’s die de persoon zelf belangrijk vindt en waar hij kennelijk een deel van zijn identiteit aan ontleent.

Van een leerling ophet VWO kun je nog niet zeggen dat er sprake is van een persoonlijkheidsstoornis, omdat de persoonlijkheid van pubers nog in de steigers staat. Maar de emotionele ontwikkeling van Vincent stagneert zal hij zijn hele leven lang dit soort reacties laten zien.

Hoe zelfverzekerd de narcist ook lijkt, volgens Morf & Rhodewalt (2001) heeft deze heftige reactie vooral te maken met het afhankelijke zelfbeeld van de narcist.

Mensen met een volwassen identiteit kunnen veel meer zichzelf zijn (en hebben veel minder last van stress) dan mensen die hun identiteit moeten ontlenen aan de vergelijking met anderen.

Professor R.E. Abraham heeft dit beeld uitgewerkt in het thema rivaliteit. Narcistische mensen zijn niet goed in samenwerking omdat ze de ander vooral als rivaal zien.

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

2 gedachten over “Narcisme en rivaliteit”

  1. Ik vind het elke keer weer raar om mezelf als ex-codependent te herkennen in veel wat er over narcisme wordt geschreven. Ik herken mezelf in Vincent, moest van mezelf de beste van de klas zijn. En eigenlijk was ik óók altijd op zoek naar bevestiging en waardering van anderen, zij het dan op een andere manier dan door mezelf op te hemelen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.