Narcistische zelfoverschatting

Er wordt wel beweerd dat veel mensen met een persoonlijkheidsstoornis lijdensdruk ervaren van die stoornis. Ze ervaren een tekort bij zichzelf of in de relatie tot anderen.

Lezers van dit blog vragen nogal eens om informatie over narcisme. En nu de narcissen nog bloeien is dit hét moment om nog eens een artikel uit de kast te treken.

Er is vaak sprake van lijdensdruk bij een narcistische persoonlijkheid. Wat dat betreft lijken mensen met een narcistische persoonlijkheid – in ieder geval op het eerste gezicht – gelukkiger en meer tevreden met zichzelf. Ze hebben een positieve kijk op hun eigen mogelijkheden.

Psychologen in de afgelopen decennia zien steeds weer dezelde patronen: ik-gerichtheid, het overschatten van de eigen mogelijkheden, en ook  kenmerkende patronen in de interpersoonlijke oriëntatie waarbij vooral de dominantie opvalt. (Foster & Campbell, 2005) . Legt de ander zich daar niet bij neer, dan verandert de dominantie van kleur: het wordt manipulatief gedrag.

Uit de uitkomsten van persoonlijkheidsvragenlijsten die worden ingevuld door narcistische mensen blijkt dat ze hun ‘waardevolle gedrag’ accentueren. Dat kan ook in de hulpverlening gebeuren: ze benadrukken bijvoorbeeld hoe goed ze zijn voor hun cliënten of welke topprestaties ze leveren op medisch gebied. In de interpersoonlijke relaties zien ze zichzelf vooral als redder.

De zus van Peter is na een echtscheiding in de problemen geraakt, zowel emotioneel als financieel. Overal vertelt Peter hoe belangrijk hij voor zijn zus is. “Ik sta dag en nacht voor haar klaar.” In werkelijkheid spreekt hij zijn zus hooguit één keer in de week telefonisch en ziet hij haar minder dan één keer in de maand. Toch is hij er van overtuigd dat hij degene is die voorkomt dat ze in de goot belandt.

Narcisten overschatten voortdurend hun vermogen om bepaalde doelen te halen. Daar menen ze weinig studie voor nodig te hebben, ze weten immers alles al.

Een rijschoolhouder uit Amsterdam-West vertelde dat een deel van de jongens die bij hem rijles neemt die lessen helemaal niet nodig vindt. Ze kunnen al prima rijden. Eigenlijk zijn die lessen 'geldklopperij'. De meeste jongens zakken vervolgens voor hun rij-examen. Daar kunnen ze niet mee omgaan. Het examen was niet eerlijk gegaan of ze hadden een verkeerde rij-instructeur. De meisjes daarentegen gaan stevig blokken en slagen in regelmatig in één keer. De jongens zouden in de genoemde studies over narcisme hoog scoren op narcistische kenmerken.

Narcisten onderschatten de moeite die ze moeten doen om bijvoorbeeld een examen te halen. Dat hangt samen met de overschatting van hun intelligentie. Ze hoeven niet te leren, want ze weten alles al. En als ze een opleiding hebben afgerond en ze hebben zich ergens kunnen ‘settelen’, dan vinden ze zichzelf niet alleen een fantastische werknemer, maar ook een uitstekende echtgenoot.

IT-medewerker Jack heeft een nieuw huis gekocht. Op stand ook nog eens. De buurman blijkt accountant te zijn. Komt dat even goed uit. Laat Jack nou toevallig nog meer weten over accountancy dan de buurman...

Veel narcisten overschatten ook hun fysieke aantrekkelijkheid. Mochten er toch wat twijfels zijn over bepaalde onderdelen van het eigen lichaam, dan wordt dat gecamoufleerd met dure merkkleding of een overkill aan tatoeages.

Uit: C. Sedikides: Narcissistic Responding to Ego Threat: When the Status of the Evaluator Matters, Journal of Personality, 2009

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.