Wat zegt een luide stem?

De indruk van Loesje is dat betweters vaak een luidere stem lijken te hebben.

Dat beeld heb ik ook, maar dan iets anders gericht: dominante mensen lijken vaak een hardere stem te hebben. Dat ben ik ook wel vaker in artikelen tegen gekomen, al weet ik momenteel geen bronvermelding meer.

Komt een man tijdens het condoleren binnen. Iedereen praat op gedempte toon. Deze man valt meteen op. "Wat is het weer een rotweer! Zit ik ook nog achter een slome auto aan en kon ik niet inhalen. Ben ik nog maar nét op tijd!" Met zijn nadrukkelijke stem trekt hij meteen alle aandacht naar zichzelf toe.

Zo’n luide stem valt in deze omgeving extra op. Je hoort in verschillende omstandigheden op een verschillende manier te spreken. Een luide stem kan handig zijn op het sportveld als je gymleraar bent (de zogenaamde ‘veldstem’). Maar hij past niet bij een condoleance. Als ik de theorie van Jacques Heijkoop parafraseer hoort het niet aanpassen van het stemvolume bij ‘vastgelopen mensen’ (Jacques Heijkoop maakt geen gebruik van psychiatrisch-diagnostische termen).

Wat zegt een luide stem van de spreker voor de hoorders? Volgens Elizabeth Ebbink (2011)  is een ‘qua volume’ onaangepaste stem een signaal van het niet werkelijk geïnteresseerd zijn in de hoorders. Zo’n onaangepaste stem zou er op kunnen wijzen dat de spreker vooral naar binnen toe gericht is en niet op zijn gehoor is gericht.

Meerdere auteurs menen dat een harde stem een signaal is van boosheid. Barnier Geerling (2017) meent dat je bij boosheid – naast de lichaamstaal – kunt kijken naar het stemvolume én naar het afgebeten (staccato) woordgebruik.

Eigenlijk wordt dat al ‘bewezen’ bij ruzies op straat. Dan gaan mensen steeds harder spreken (schreeuwen) en de toon wordt steeds bitser. Niks geen vloeiende klanken meer, de woorden worden er- bij wijze van spreken – ‘uitgeblaft’.

Claire is consultant bij een ICT-bedrijf. Mensen in de kamers naast haar hebben voortdurend last van haar nadrukkelijke stemgeluid, die schettert als een trompet. Gelukkig heeft ze zelf-inzicht en zelfkritiek: ze vindt dat ze iets met haar stem moet doen. Maar hoe komt ze nu aan deze stem? Is dat aangeboren, genetisch bepaald?

Volgens Elizabeth Ebbink niet. Claire is opgegroeid in een gezin met drie oudere broers. Van jongs af aan ging ze de competitie aan: ze wilde óók gehoord worden. Daar komt nog bij dat ze altijd vrij klein is gebleven. Dus ook tussen klasgenoten was het een strijd om aan bod te komen.

Wat bij haar stem begon als een middel om gehoord te worden heeft zich fysiek vertaald. Doordat ze klein is heeft ze de neiging om haar kin omhoog te doen tijdens het spreken. Haar adem is hoog als gevolg van spanning. Daardoor perst ze de woorden er uit. De combinatie van ademdruk en tongspanning maakt dat er te weinig ruimte is in de mondholte. Dat geeft een scherpe, doordringende klank: haar stem schettert als een trompet door het kantoor.

Je ziet aan het verhaal van Claire dat een combinatie van omgevingsfactoren tijdens de opvoeding en de fysieke verschijning kan maken dat iemand een te nadrukkelijke stem ontwikkelt. Bij Claire hielp het inzicht dat een stem van binnenuit moet klinken en dat het geluid er niet uit geperst moet worden. Daar zijn middelen voor op het gebied van de spraak en de ademhaling. Een ‘technische’ aanpak hielp haar bij het ontwikkelen van een prettige stem, waar zowel zijzelf als haar omgeving blij mee waren.

Aldus Elizabeth Ebbink in: "Ik hoor het aan je stem". Uitgeverij Nieuw Amsterdam, zesde druk, 2015.

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

Eén gedachte over “Wat zegt een luide stem?”

  1. Ik meld me aan.
    Ik heb 10 jaar geleden kennisgemaakt met de fietskrant.
    Is weer gestopt.
    In het ND lees ik Algra altijd.
    Pedagogie heeft mijn intertesse.
    Inmiddels oma van twee kleinmeisjes.
    Ik fiets sinds 3 jaar electrisch en graag.
    Lees Sofie en ND.
    Woon op fietsafstand, R dam Schiebroek.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.