René Magritte

Eén van de meest bijzondere Belgische schilders is René Magritte. Zijn bekendste werk is een een schilderij van een pijp, met als onderschrift dat het geen pijp is.

Toen onze kinderen een jaar of tien waren daagde ik hen wel eens uit met woordspelletjes. “Kijk eens naar dat gras. Jullie denken dat het groen is. Maar is het eigenlijk wel groen?” Ja hoor, het gras was groen. “Waarom denken jullie dat het groen is?” “Dat zie je toch?” “Nee, het is misschien niet groen, jullie noemen het groen omdat jullie dat zo geleerd is, maar het zou ook best blauw kunnen zijn. Als we groen blauw hadden genoemd hadden jullie gevonden dat het gras blauw is.”

Zo ga je omdenken als je het werk van Margritte ziet. In Brussel togen we naar het Margritte Museum op de Kunstberg, waar de belangrijkste Brusselse musea op een kluitje staan. We hebben ons prima vermaakt in het museum.

Margritte begon als schilder van reclames. Maar later ontwikkelde hij een eigen surrealistische stijl. In een deel van zijn werk komen naakte vrouwen en natuurgetrouw geschilderde vissen voor. Waarschijnlijk verwijzen deze schilderijen naar het feit dat hij zijn moeder als jonge puber naakt vond in de rivier de Sambre, nadat zij zelfmoord had gepleegd. Dit heftige feit is van grote invloed geweest op zijn leven en denken. Al jong kreeg hij verkering met zijn latere vrouw, met wie hij zijn levenlang getrouwd was. Tegelijk zat er altijd een angst bij hem in: de angst van de nabijheid en de angst voor het verlaten worden.

Het werk van Magritte is net zoals dat van bijvoorbeeld tijdgenoten als Salvador Dali en Carel Willink bijna fotografisch gedetailleerd geschilderd. Tegelijkertijd zie je voortdurend vreemde effecten. Het realisme van het schilderij gaat over in een in werkelijkheid onbestaanbare voorstelling.

En als het schilderij je niet op het verkeerde been zet, dan is het wel de titel, die vaak heel anders is dan je van het schilderij verwacht. Het schilderij met de gestapelde huizen – in dit geval met een selfie van het achterhoofd van Henk50 – heet bijvoorbeeld ‘De Borst’. Je moet er maar opkomen.

Dat meest bekende schilderij met die pijp. Nee, het is geen pijp. Want met een schilderij kun je niet roken. Het is geen pijp, maar een schilderij van een pijp. “Die beroemde pijp. Hoe vaak de mensen mij verwijten maken. En toch, kun je mijn pijp vullen? Nee, het is slechts een weergave, nietwaar? Dus als ik op het schilderij had geschreven: “Dit is een pijp” had ik gelogen!”

Met zulke woordspelletjes hield Magritte zich voortdurend bezig. Zijn spel met taal leidde ook tot tal van diepergaande uitspraken die uiteindelijk zijn verzameld in een boek. “Alles wat zichtbaar is verstopt iets wat onzichtbaar is.” “Als de droom een vertaling van het dagelijks leven is, dan vormt het dagelijks leven de vertaling van een droom.” “Als je naar een voorwerp kijkt met de bedoeling om te proberen te ontdekken wat het betekent, zie je het voorwerp zelf niet meer, maar denk je aan de vraag die wordt gesteld.”

In de oorlog werd Magritte uit afkeer van het nationaal socialisme communistisch. Maar die liefde was van korte duur: binnen het communisme past geen surrealitische kunst.

Na de oorlog kreeg Margritte de beschikking over een filmcamera. Hij werd een verwoed filmer van surrealistische taferelen, waarin zowel zijn vrouw als zijn vriendenkring een rol speelden. Die films zijn ten dele ook te zien in het Margritte Museum.

René Magritte werd in 1898 in Lessen (Wallonië) geboren, hij overleed in 1967 in Schaarbeek, één van de Brusselse deelgemeenten.

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.